Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Polygonum arenastrum, әдетте тең жапырақты түйіншік шөп деп аталады, түйіншік шөптер тұқымдасына жататын жазғы бір жылдық гүлді өсімдік. Басқа да көптеген атаулары бар, мысалы, қарапайым түйіншік, жатқан түйіншік, кілем шөп, сопақ жапырақты түйіншік, тас шөп, сым шөп және есік арамшөбі. Бұл өсімдік Еуропаға тән, бірақ енді басқа континенттерде де кездеседі – әкелінген түр ретінде және зиянды арамшөп ретінде. Түйіншік шөп алғаш рет 1809 жылы Солтүстік Америкада байқалды және қазір АҚШ пен Канаданың көп бөлігінде таралған.
Species of flowering plant in the knotweed family Polygonaceae
Polygonum arenastrum, commonly known as equal leaved knotgrass, is a summer annual flowering plant in the knotweed family Polygonaceae. Other common names include common knotweed, prostrate knotweed, mat grass, oval leaf knotweed, stone grass, wiregrass, and door weed, as well as many others. It is native to Europe and can be found on other continents as an introduced species and a common noxious weed. Knotweed was first seen in North America in 1809 and is now seen across much of the United States and Canada.
Сипаттама
Кнотуд терең тамырлы (оның тереңдігі белгілі бір деңгейге дейін жете алады), тығыз топырақта жақсы өседі және құрғақшылыққа төтеп береді. Өсімдіктің ортасынан көптеген жіп тәрізді сабақтар шығып, кілемдей көрініс тудырады. Сабақтары өте ұзын, бұтақталып, зигзаг тәрізді өседі. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, сопақ, түксіз, ұзындығы 12-37 мм аралығында болып, көкшіл-жасыл түсті. Жапырақ сабағы қысқа және әр түйінінде қағаз тәрізді қоршау жапырақтарымен (stipules) тығыз қоршалған. Сабақ түйіндері сәл ісіңкі болып, "түйіндерге" ұқсайды, сондықтан оның халық арасындағы атауы – түйіндік. Гүлдері ақтан жасылға дейін түрлі түстерде болады, көзге түспейді, жапырақтары жоқ және сабақ бойында өседі. Дегенмен, гүлдің тостаған жапырақтары (sepals) ақ шеттері бар қызғылт түсті. Тұқымдары жұмыртқа тәрізді, қара-қызғылт қоңыр түсті және жылтыр беткейлі. АҚШ-та түйіндік өсімдігін жергілікті нүктелі шпоржбен шатастыру мүмкін. Екеуін ажыратудың оңай жолы – сабақты сындырып қарау. Шпорждың құрамында сүтті шырын болады, ал түйіндікте жоқ. Қалыпты түйіндік тығыз топырақта жақсы өсетіндіктен, оны қоңыр далалық жерлерде, жол жиектерінде, тротуарларда, көлік жолдарында, шөпте (жаяу жүргіншілер көп жүретін жерлерде) және бақшаларда кездестіруге болады.
Knotweed develops a deep tap root (it can be as deep as ), does well in compacted soil, and survives drought conditions. The numerous wiry stems grow out from the center of the plant giving it a mat like appearance. The stems are very long and branching and grow in a zigzag form. The leaves are alternate, oblong, hairless, can be 1/2 to 2 1/2 inches (12 to 37 mm) long, and are bluish green in color. The leaf stalk is short and closely surrounded by papery stipules on each node. The stem nodes are slightly swollen and look somewhat like "knots", thus its common name, knotweed. Flowers, with colors ranging from white to green, are inconspicuous, have no petals, and grow all along the stems. The sepals, however, are pinkish with white edges. Seeds are egg shaped, dark reddish brown in color, and have a smooth shiny surface. In the US, knotweed can be mistaken for the native plant spotted spurge. An easy way to tell the difference is to break off a stem. Spurges contain milky sap; knotweed does not. Since common knotweed does well in compacted soils, it is commonly found in brown field sites, roadsides and pavements, driveways and in turf grass (where there is a lot of footpath wear) and in gardens.
Өскіндеу және таралу
Қарапайым түйіндік көк өскін ерте көктемде топырақ бетінде немесе оған жақын жерлерде, жеткілікті ылғал болған кезде өне бастайды және кілемдей жайылуға дейін тік өседі. Оны қырқып тастаған жағдайда да таралуын тоқтатпайды және диаметріне дейін кілемдей жамылуы мүмкін. Тұқымдары жерге жақын өседі, сондықтан адамдар мен жануарлар басып өткеніне қарамастан, зақымдалмайды және көбейе береді. Түйіндік көк – бұл көбінесе шалаптарда өсетін арамшөп, бірақ астық егістіктерінде де кездеседі, онда оның көп мөлшерде тұқым түсіруі және ұзақ сақталу қабілеті салдарынан проблема тудырады. Сондай-ақ, ол Erysiphe betae сияқты ұн тәрізді шіруге және қызылша сақинасы және қызылшаның қисық жоғарғы вирусы сияқты вирустардың тасымалдаушысы болып табылады.
Common knotweed germinates at or near the soil surface in early spring, as soon there is enough moisture, and grows in an upright position before it spreads out like a mat. If mowed, it will still spread and can form a mat as wide as in diameter. The seeds, which grow low to the ground, survive mowing and are not disturbed when stepped on by people and animals. Knotweed is a weed of waste areas but has been showing up in grain fields, where is becomes problematic because of its prolific seed production and long viability. It is also a host for powdery mildew like Erysiphe betae and viruses such as beet ringspot and beet curly top virus.
Таксономия
Кейбір дереккөздер Polygonum arenastrum-ды Polygonum aviculare-нің қосымша түрі немесе нұсқасы ретінде қарастырады, ал басқалары оны ажыратады.
Some sources treat Polygonum arenastrum as a subspecies or variety of Polygonum aviculare, while others differentiate.
Жою
Үй бағында қарапайым түйіндік бұтақтан қолмен жұлып алу арқылы оңай құтылуға болады. Бақша төсектерін көріктендіру матасымен және содан кейін мульчамен жабу – түйіндік өсімдігінің басып кетуінен сақтаудың тиімді тәсілі. Егер тұқымдар мульча астында өніп шықса, оларды жұлып алу оңай. Гербицидтерді де қолдануға болады. Алдын ала қолданылатын гербицидтер, яғни тұқымның өніп шығуына кедергі келтіретін препараттар тиімді, бірақ бұл гербицидтің жұмыс істеуі үшін алдымен аумақтан арамшөптерді тазалау керек. Өсімдіктің жасыл жапырақтарына шашыратылып, өсіп тұрған өсімдікті өлтіретін гербицидтер, өсімдік өте жас болғанда қолданылса, тиімді болуы мүмкін. Бұл арамшөптің пайда болуын болдырмау үшін топырақ желдетіліп, жақсы дренаждалуы керек. Жас арамшөптерді тұқымданғанша жұлып алу қажет.
In the home garden, common knotweed is easy to get rid of by hand pulling. Covering garden beds with landscaping fabric and then mulch is a good way to keep knotweed from taking over. If the seeds do germinate in the mulch cover, they are easy to remove. Herbicides are also an option. Pre emergent herbicides, those that prevent the seed from germinating, are effective, but the area must first be free of weeds for this type of herbicide to work. Post emergent herbicides, those that kill the growing plant by spraying the green leaves of the plant, may be effective if applied when the plant is very young. To prevent this weed, the soil should be aerated and well drained. Young weeds should be pulled before they set seed.