Кіріспе

Көлік есігінің түрі

Қарақшы есіктер (сонымен қатар, қақпа есіктер, қанат есіктер, қоңыр қанат есіктер, қоңырқай есіктер, пышақ есіктер, жоғары ашылатын есіктер, Ламборгини есіктері деп те аталады), дәстүрлі есіктер сияқты сыртқа қарай емес, жоғары қарай ашылады.

Тарих

Алғашқы қайшы есіктерді пайдаланған көлік – 1968 жылы Bertone компаниясының Марчелло Гандини жасаған Alfa Romeo Carabo концепт-автомобилі. Есік стилі Гандинидің инновациялық дизайнға ұмтылысымен және автомобильдің артқы көрінісінің өте нашар болуымен байланысты болды. Автомобильді кері жылжыту үшін жүргізуші есікті көтеріп, жоғарғы денесін люктен шығарып, артына қарауға мүмкіндік алатын еді. Қайшы есіктерді құрастырған алғашқы өндірістік автомобиль – Гандинидің Countach Lamborghini-сі болды; спорттық автомобильдің кең шассиі Carabo-дағы сияқты мәселелерді тудырды, соның салдарынан ерекше есік конфигурациясы қажет болды. Бұл спорттық автомобиль нақты өмірде өте қолайсыз болды, себебі ерекше дизайнына байланысты есіктерді толық ашпай кері жылжу мүмкін емес еді. Сондықтан мұндай есіктер бастапқыда жүргізушіге көмектесетін, іс жүзінде қолданылатын шара ретінде ұсынылды. Сонымен қатар, дәстүрлі ашылатын есіктер жоғары есік қалқаларының кесірінен көліктен түсуді қиындатар еді. Бұл есіктер Countach-тың ізбасары Diablo-да, оның орнын басатын Murciélago-да және Murciélago-ның шағын партияда шығарылған түрі Reventón-да қолданылды. Centenario – Lamborghini-дің саудалық таңбасы болып табылатын есіктерін көрсететін соңғы моделі. Бірнеше автомобильдерінде экзотикалық есік стилін қолданған итальяндық өндіруші, қайшы есіктерді (кейде «Ламбо есіктері» деп аталады) енгізумен аты шықты. Велосипедшілерге есік ашудан туындайтын қауіпті азайтады.

Кемшіліктер

Есік шарнырын жасау құны дәстүрлі есіктен де қымбат болуы мүмкін. Бұл есік кіру/шығуға gullwing есігінен де, кейбір жағдайларда дәстүрлі есіктен де әлдеқайда көп кедергі келтіреді. Егер тұрақ биіктігі жеткіліксіз болса, есік ашылғанда төбеге соғылуы мүмкін. Аударылған жағдайда, шұғыл түрде шығу дәстүрлі есіктерге қарағанда қиынырақ, тіпті мүмкін емес болуы да мүмкін.

Түрлері

Қарақ есіктерінің түрлері әртүрлі. Дәстүрлі түрі 90 градусқа айналады. Қарақ есіктері электрмен жұмыс істей алады және көбінесе солай болады.

Тік көтергіш жүйесі

Тік көтергіш жүйелер (VLS) есіктері қайшы есік конфигурациясын қолданады. Басты айырмашылық – олар бастапқыда есіктің жоғарғы жиегі есік жақтауы мен A тірегінен босатылуы үшін сыртқа қарай сәл ашылып, содан кейін жоғарыға қарай ашылады. Бұл есіктер көбінесе модификацияланған автомобильдерде қолданылады. Мұндай қайшы есіктердің артықшылығы – олар дәстүрлі қайшы есіктерге қарағанда көлікке кіруге және шығуға кедергі келтірмейді. VLS есіктерін 130 градусқа дейін бұруға болады.

Қарақ-қалыпты есіктің гибриді

Кейбір қосымша есіктер, мысалы, қайшы есіктер, пайдаланушының қалауына қарай тік (қайшы есік ретінде) немесе көлденең (дәстүрлі есік ретінде) ашылуға мүмкіндік береді. Мұндай есіктер пайдаланушыға екі түрдің де артықшылықтарынан пайдалануға мүмкіндік береді, жағдайға қарай ең қолайлы стильде ашуға болады.

Танымал мәдениетте

Қарақ есіктер халық мәдениетінде мәртебе таңбасы ретінде кеңінен белгілі. 2012 жылы Migos "Lambo Doors" атты ән шығарды, оның алғашқы шумағы мұндай жоғары мәртебелі есіктерді еш көрмеген адам туралы айтады. 2017 жылы Рик Росс "Lamborghini Doors" атты ән шығарды, онда атауындағы есіктер сияқты көтеріліп жатқан бірнеше затты атап көрсетті. "Кремний Аңғары" телесериалындағы кейіпкер, егер оның көлігінде қарақ есіктер болмаса, кәдімгі есіктер болғанда өзін кедей сезінетінін айтады (қолдарын қанат есіктер сияқты қозғап көрсетеді) немесе "осылай" (қолдарын қарақ есіктер сияқты қозғап көрсетеді), соның салдарынан басқа комментаторлар қарақ есіктерді "миллиардер есіктері" деп атауға бейімделді.