Кіріспе
Gigg Lane – Англияның Үлкен Манчестер қаласындағы Бьюри қаласында орналасқан футбол стадионы. 1885 жылы «Бьюри» футбол клубы үшін салынған. Алғашқы матч 1885 жылдың 12 қыркүйегінде «Бьюри» және Уиган командалары арасында өтті. Әлемдегі ең көне кәсіби футбол стадиондарының бірі саналатын Гигг Лейн 2019 жылдың тамызына дейін үздіксіз «Бьюри» клубының пайдалануында болды, содан кейін клуб Англия футбол лигасынан шеттетілді. 2019 жылдың 4 мамырында «Бьюри» «Порт Вейл» командасын қабылдағаннан бастап және 2023 жылдың 29 шілдесіне дейін аралықта бұл стадионда ерлер футболына қатысты жарыстар өткізілген жоқ. 2020 жылдың қарашасында «Бьюри» ФК әкімшілікке берілді, ал кейіннен әкімші стадионды сатуға шығарды. 2022 жылдың ақпан айында Est.1885 жанкүйерлер тобы мүліктің барлығын сатып алу бойынша келісімге келді. Олар сондай-ақ «Бьюри» ФК-ның сауда таңбасы мен естелік заттарын иеленді. Жаңа иелері Gigg Lane Stadium Limited компаниясын құрды және 2022 жылдың тамызына дейін стадионды футболға арналған арена ретінде қайта ашуға ниеттендіктерін білдірді. 2023 жылдың 29 шілдесінде жаңадан құрылған «Бьюри» ФК Гигг Лейнде өзінің алғашқы ойынын өткізіп, Солтүстік-Батыс округтер футбол лигасы аясында «Глоссоп Норт Эндті» 5:1 есебімен жеңді. Gigg Lane төрт жабық трибунадан тұрады және 2000 жылдан бері тек орындықтары бар стадион ретінде пайдаланылуда. 2019 жылы соңғы рет пайдаланылған кезде стадионның сыйымдылығы 11 840 адамды құрады. 1960 жылы өткен Англия кубогының ойынында 35 000 көрермен жиналған, сол кезде трибуналардың көп бөлігі терас еді. «Манчестер Юнайтед» клубы 2005 жылдан 2014 жылға дейін «Бьюри» клубымен стадионды бірлесіп пайдалану туралы келісімге келген. Футболдан басқа, стадион регби лигасы сияқты басқа да спорт түрлеріне пайдаланылды – ол 1992 жылдан бастап он жыл бойы «Суинтон Лайнз» клубының үй стадионы болды.
Gigg Lane is a football ground in Bury, Greater Manchester, England, built for Bury F. C. in 1885. The first match was played on 12 September 1885 between Bury and a team from Wigan. One of the world's oldest professional football stadiums, Gigg Lane was in continuous use by Bury until August 2019 when the club was expelled from the English Football League. The ground did not host competitive men's football between 4 May 2019, when Bury hosted Port Vale, and 29 July 2023. In November 2020, Bury F. C. was placed in administration and the ground was later put up for sale by the administrator. In February 2022, the Est.1885 fans' group completed a deal to purchase the entire property. They also acquired the trading name and memorabilia of Bury F. C. The new owners formed the company Gigg Lane Stadium Limited and stated their intention to reopen the ground as a football venue by August 2022. On 29 July 2023, the newly reformed Bury FC played its first game at Gigg Lane, beating Glossop North End 5–1 in the North West Counties Football League. Gigg Lane has four covered stands and has been an all seater stadium since 2000. Its capacity when last used in 2019 was 11,840. The record attendance is 35,000 for an FA Cup tie in 1960 when the stands were nearly all terraced. FC United of Manchester had a ground sharing agreement with Bury from 2005 to 2014. Besides football, the ground has been used for other sports including rugby league – it was the home of Swinton Lions for ten years from 1992.
Ерте тарих
1885–86 жылғы ағылшын футбол маусымы басталар алдында, жаңа құрылған «Бьюри» футбол клубы Дерби графының иелігіндегі «Гигг Лэйн» жер учаскесін жалға алды. 1885 жылдың 12 қыркүйегінде онда өткен алғашқы матч – «Уиган» командасымен достық кездесу болды, онда «Бьюри» 4:3 есебімен жеңіске жетті. «Гигг Лэйн» – әлемдегі ең көне кәсіби футбол ареналарының бірі; үздіксіз пайдаланылып келе жатқан ең көнесі (соғыс жылдарын есептемегенде) – «Престон Норт Эндтің» үйі «Дипдейл», ол 1878 жылдың 5 қазанында, «Гигг Лэйннен» жеті жыл бұрын футболға есігін ашты. 1889 жылы «Бьюри» Ланкашир лигасының негізін қалаушы мүшесі болды, содан бері алаң тұрақты түрде қолданысқа түсе бастады. «Гигг Лэйнде» өткен алғашқы Англия кубогы матчы 1891 жылдың 3 қазанында «Бьюри» мен «Уиттон Альбион» арасындағы іріктеу турнирінің ойыны болды, онда үй иелері 3:1 есебімен жеңіске қолы жеткізді. Аренада турнирдің негізгі кезеңіндегі алғашқы матч 1895 жылдың 2 ақпанында өтті, онда «Бьюри» «Лестер Фоссені» 4:1 есебімен ұтты. 1894 жылы «Бьюри» Футбол лигасына қосылып, 1894–95 жылғы Екінші дивизионда сынға түсті, оны жеңіп, Бірінші дивизионға жолдама алды. Олардың Футбол лигасы аясындағы алғашқы ойыны «Гигг Лэйнде» 1894 жылдың 8 қыркүйегінде 7070 көрерменнің алдында «Манчестер Ситиге» қарсы өткізіліп, 4:2 есебімен аяқталды. «Гигг Лэйндегі» бірінші команданың ресми ойынындағы ең аз көрермен саны – 1986 жылдың 26 ақпанында «Транмер Роверске» қарсы Футбол лигасы кубогы матчында 461 адамды құрады. 2015 жылдың шілдесінде тараптардың өзара келісімімен келісім шарты тоқтатылды. 2016 жылы клуб 15 000–20 000 орындық жаңа стадионды Бьюри қалалық округінің басқа бөлігінде салуды жоспарлап отырғаны жарияланды. Бірақ ешқандай прогресс болмады және 2018 жылдың желтоқсанында клуб иелігі өзгерді. 2019 жылдың 19 ақпанында «Бьюри» Лидс қаласындағы жаңартылатын энергиямен қамтамасыз ететін компаниямен бес жылдық демеушілік келісімге келгеннен кейін аренаның атын «Planet U Energy Stadium» деп өзгерту туралы хабарлады. Стадионды 100% жаңартылатын энергиямен қамтамасыз ету жоспарланған.
Клубтың әкімшілік қызметі
Бьюридің 2018–19 жылғы EFL Лигасының екінші дивизионындағы соңғы матчы 2019 жылдың 4 мамырында «Гигг Лейн» стадионында «Порт Вейл» командасына қарсы өтті. Екінші дивизионнан EFL бірінші дивизионына көтерілгеніне қарамастан, клуб үлкен қарызға батып, 2019 жылдың 27 тамызында қаржылық тұрақтылығын сақтай алмағандықтан Футбол лигасынан шеттетілді. «Гигг Лейн» стадионы 2019 жылдың тамыз айынан бері жабық. Клуб 2020 жылдың 27 қарашасында банкроттыққа берілді, ал келесі мамыр айында банкрот басқарушы стадионды сатуға шығарды. 2021 жылдың тамызында жанкүйерлер қолдауымен құрылған «Est.1885» тобы стадион мен клубты сатып алуға үміткерлердің қатарында болды. «Est.1885» тобына 2021 жылдың 22 қазанында сауда таңбасы мен «Гигг Лейн» стадионын сатып алуға эксклюзивті құқық берілді. 2021 жылдың 23 желтоқсанында Ұлыбритания үкіметі, Тұрғын үйді жаңарту, теңдестіру және қауымдастықтар министрлігі басқаратын Қоғамдық меншік қоры арқылы «Гигг Лейн» стадионын қайта сатып алуға 1 миллион фунт стерлинг бөлді. «Est.1885» тобы 2022 жылдың 7 қаңтарында стадионды, клубтың атын және естелік заттарды сатып алу бойынша келісімшартқа қол қойылғанын хабарлады, сонымен қатар 2022 жылдың тамызында бәсекелі футболды қайта бастау жоспарлануда. Бьюри қалалық кеңесі «Гигг Лейн» стадионын қайта іске қосуға кеткен шығындардың өтелуі үшін 450 000 фунт стерлингке дейін қаржылай көмек көрсетуге келісті.
2022 жылдың ақпан айынан бастап жаңа меншік иелері
2022 жылдың 18 ақпанында Est.1885 әкімшіліктен Gigg Lane стадионын сатып алды және «Бьюри» футбол клубының сауда таңбасын, тарихын және естелік заттарын иеленді. 21 ақпанда Gigg Lane (және «Бьюри» ФК сауда таңбасы) иесі Gigg Lane Stadium Limited компаниясы екені расталды, ол кепілдікпен шектелген, ал мүшелері Bury Football Club Supporters Society Limited және Gigg Lane Propco Limited болып табылады. Болашақта «Бьюри» командасы Gigg Lane стадионында ойнаса, ол Gigg Lane Stadium Limited компаниясын ұсынар еді. Ал 1885 жылы құрылған ескі клуб – The Bury Football Club Company Ltd – 2018 жылдың желтоқсан айында клубты сатып алған төраға Стив Дейлдің меншігінде әкімшілік басқаруда қалды. «Бьюри А.Ф.К.» Gigg Lane стадионын жалға алу туралы сұраныс білдірді, бірақ 2022 жылдың 5 сәуірінде «Бьюри» ФК жақтастары қоғамы коммерциялық тәуекелдер мен болашақта «Бьюри А.Ф.К.»-мен бірігуге қауіп төндіретін тепе-теңсіздіктерді келтіре отырып, бұл сұранысты «іске аспайды» деп жоққа шығарды. 24 сәуірде, жексенбі күні, «Бьюри» ФК әйелдер командасы «Флитвуд Таун Ренс» командасына қарсы жолдастық матч үшін Gigg Lane стадионына оралды. Бұл 2019 жылдың мамыр айынан бері стадионда өткізілген алғашқы матч болды. «Бьюри» ФК әйелдер командасы 3:0 есебімен жеңіске жетті (бірінші кезеңде 1:0), ал көрермендер саны шамамен 500 адамды құрады. Голдарды Люси Голдинг, Кимберли Тайсон және Софи Коутс соқты.
BFCSS және Shakers бірігуі
2022 жылдың қазан айында жергілікті футбол жанкүйерлері Футбол жанкүйерлері қауымдастығы ұйымдастырған сауалнамада дауыс беруге шақырылды. Сауалнама BFCSS (Gigg Lane мен Bury FC атауын иеленген) және Shakers Community Society (Bury AFC құрамындағы жаңадан құрылған клубтың иесі) клубтарының бірігу мүмкіндігіне қатысты болды. Егер арнайы жиналыстарда келісімге қол жеткізілсе, Gigg Lane-де орналасқан жаңа қоғам – The Football Supporters' Society of Bury – құрылатын болса, ал Bury AFC өз атауын Bury Football Club деп өзгертетін еді. Алайда, екі топ арасындағы шиеленіс сақталғандықтан, ұсыныстар екі қоғамнан да қажетті 66% дауысқа ие бола алмады. 2023 жылдың қаңтарында Bury AFC, Gigg Lane-ге кәсіби ерлер футболын қайтару үшін BFCSS-ке бірнеше ұсыныс жасағанын, соның ішінде алаңды сатып алуға арналған DLUHC гранттық қаржыландыру келісімін ашуға мүмкіндік беретін шешімді ұсынғанын мәлімдеді, бірақ оның ұсыныстары қабылданбады. 2023 жылдың қаңтар айының соңында BFCSS Солтүстік-Батыс округтер футбол лигасына (NWCFL) Gigg Lane-де кәсіби футбол клубын қайта құру бойынша толыққанды ұсыныс бергені хабарланды, бірақ Шейкерлер тобы ұсыныстың кейбір тұстарын жоққа шығарды. NWCFL өтінімді қабылдамағаннан кейін BFCSS Батыс Ланкашир лигасына өтініш беруді ұсынды, келесі маусымда Gigg Lane-де ерлер футболының өтуінің маңыздылығын баса көрсетті, сонымен қатар Shakers тобымен бірігу туралы екінші дауыс беруді келіссөздерге салуды жоспарлады. 2023 жылдың наурызында Bury FC мен Bury AFC клубтарының бірігуіне қатысты екінші сауалнама жарияланды. BFCSS өкілі Дэниел Боуэрбанк «бөлінген жанкүйерлер қауымын» біріктіру туралы айтты және: «Бізде стадионы жоқ команда бар, ал екінші жағында стадионы бар, бірақ футбол командасы жоқ» деп қосты. Bury AFC өкілі Фил Янг: «Бұл біз үшін алға жылжудың жалғыз жолы» деді. Екінші бірігу дауысы 2023 жылдың 5 мамырында жарияланды, Bury FC және Bury AFC мүшелері екі клубты біріктіруге дауыс берді. 2023 жылдың 5 маусымында клуб FA 2019 жылдың тамызынан бері алғаш рет «Bury Football Club» атауын ресми жарыстарда қолдануға рұқсат бергенін хабарлады. Клуб Солтүстік-Батыс округтер футбол лигасының Жоғары дивизионында өнер көрсетеді, бұл Англия футбол пирамидасының тоғызыншы деңгейі. Команда 2023–2024 маусымының ашылу ойынында 29 шілдеде 2023 жылы Glossop North End командасын 5:1 есебімен жеңді. Ойын Gigg Lane стадионында шамамен 5500 көрерменнің алдында өтті, бұл дивизион үшін рекордтық көрсеткіш деп хабарланды.
Құрылымы мен құрылғылары
1993 жылы клуб 1990 жылы қаңтарда Хиллсборо трагедиясынан кейін жарияланған Тейлор есебінің ұсыныстарына сәйкес, стадиондағы барлық террасалар мен кедергілерді алып тастауды бастады. Есепте Футбол лигасы клубтары өз стадиондарын толық отыруға арналған стадиондарға айналдыру қажет болды, ал «Бьюри» клубы «Гигг Лейн» стадионының барлық төрт жағын қайта жаңартуға мәжбүр болды. Жаңа қауіпсіздік ережелері стадионның сыйымдылығын 8000 орынға дейін шектеді, ал клуб жұмысты бастау үшін 300 000 фунт стерлинг жинау қажет болды. Бұл қаражат «Шейкерс» ынталандыру схемасы деп аталатын жанкүйерлер облигациясы арқылы жиналды, сондай-ақ «Олд Траффордта» «Манчестер Юнайтед» клубына қарсы өткен Англия кубогы матчынан түскен үлкен табыспен толықтырылды. Жаңарту жұмыстарына дейін стадион негізінен террасалық болды, содан кейін төрт жабық трибуна салынды және стадион толық отыруға арналған стадионға айналды. Стадионның қарама-қарсы жағында алаңның ұзындығымен бірдей «Лес Харт» трибунасы орналасқан, бұл бұрын «Оңтүстік трибунасы» деп аталып, 2010 жылдың шілдесінде клубтың көрнекті тұлғасы Лес Харттың құрметіне аталды. Бұл төрт трибунаның ең үлкені және көк және ақ түсті орындықтардың «SHAKERS» деп жазылған ерекше үлгісімен ерекшеленеді – бұл клубтың лақап аты. «Лес Харт» трибунасы «Шығыс трибунасына» іргелес орналасқан, стадионның сол бұрышын қоршап тұрады, ал қалған үш бұрышы ашық. «Манчестер Роуд Энді» сыртқы жанкүйерлерге арналған және 2100 адамды қабылдай алады.
Басқа пайдаланушылар
Басқа футбол клубтары стадионды уақытша үй стадионы ретінде пайдаланған. 1994 жылдың тамызында «Престон Норт-Энд» Лига кубогының матчында «Стокпорт Каунти» клубымен осы стадионда өткізді. Стадион футболдан өзге де көптеген спорт түрлерін қабылдаған. 1992 жылдан 2002 жылға дейін ол регби лигасына арналған арена болды, ал «Суинтон Лайонс» клубы «Бьюри» клубымен стадионды бірлесіп пайдалану туралы келісім жасады. Онда американдық футбол, бейсбол, крикет және лакросс сияқты спорт түрлері де ойналды.