Кіріспе

1866 жылы фениандық шабуылдар кезінде болған қақтығыс

Эри форты шайқасы – 1866 жылғы 2 маусымда Эри форты маңындағы шайқас пен Риджвей шайқасынан кейін фениандық әскерлерін қоршап, оларды тәслим болуға мәжбүрлеген оқиға. Риджвейден қайтып келе жатқан фениандық күштер Форт-Эриде (сол кезде Ватерлоо ауылы деп аталған) Канада милициясының шағын тобымен кездесті.

Шайқас

1866 жылғы 1 маусым күні түнінде Онтариодағы Форт-Эри қалашығын фениандықтар басып алғандықтан, Ниагара түбегіндегі милиция бөлімшелері жұмылдырылды немесе сақшылыққа қойылды. Порт-Колборнда 51 артиллерияшы және НКО, Ұлыбритания Корольдік артиллериясының бомбалаушы сержанты Джеймс Маккракен және 3 офицер (капитан Ричард С. Кинг, дәрігер, лейтенанттар А. К. Скофилд және Чарльз Ниммо [Неммо]) подполковник Джон Деннистің басқаруына алынып, Даннвилл теңіз бригадасын (19 адам және 3 офицер: капитан Лаклан Маккалум, лейтенант Уолтер Т. Робб, екінші лейтенант Ангус Макдональд) тасымалдайтын «W. T. Robb» буксиріне мінді. (Барлығы 71 адам және 8 офицер) және Ниагара өзені бойымен шығысқа қарай жүзіп, содан кейін Black Creek-ке дейін барлау жүргізді. Велланд далалық батареясындағы төрт Армстронг зеңбірегі болмады, олардың жартысы ғана Энфилд оқ атар мылтықтарымен, ал қалған жартысы ескірген, 300 метрге дейін тиімділігі бар «Виктория» карабинмен қаруланған. Фениандықтар кеткенін ойлап, канадалық еріктілер өзенге қайта бұрылып, Форт-Эри ауылын қорғап, оларға қашу жолын кесті. Велланд далалық батареясының ротасы қиындықсыз түсіп, фениандық қозғалысының шамамен 59 сарбазын тұтқындады. Бірақ Джон О'Нилл жақын маңдағы Риджвейден көптеген әскерін қайтарғанда, фениандық сарбаздардың шағын тобын тұтқындауға жіберілген канадалық еріктілердің аз саны дайын болмады. Оқ атысы болды, онда милиция мен теңізшілер фениандық сарбаздармен салыстырғанда аз болды, нәтижесінде көптеген канадалық еріктілер басылып берді. Қалған канадалық еріктілер Порт-Колборнға жағдайды хабарлау үшін қайтып келді, ал О'Нилл фениандық сарбаздарымен Форт-Эриде қалды. Кейіннен жағдайды білген шамамен 5000 канадалық милиция күштері келді және Форт-Эридегі фениандық қозғалысының армиясын қоршап алды. Бұл О'Ниллді Нью-Йорк штатына қайтаруға мәжбүр етті. Кейбір фениандықтар өзенді ұрланған немесе қолдан жасалған кемелермен кесіп өтіп, дезертирлік жасады. Қалған 850 адам бір топ болып, Мичиганнан Буффалоға жақын жердегі АҚШ теңіз күштеріне басылып берді, бұл Ниагара түбегіндегі фениандық шабуылдарына соңғы нүкте қойды.