Кіріспе

1974 жылы түсірілген фильм. "And Then There Were None" (АҚШ-та "Ten Little Indians" деп шығарылды) – 1974 жылғы құпия фильм, Агата Кристинің 1939 жылы жарық көрген, ең көп сатылған, осы аттас құпия романының бейімделуі. Фильмді Питер Коллинсон режиссерлік етіп, Гарри Алан Тауэрс продюсерлік еткен. Тауэрс 1989 жылы осы туындының үшінші нұсқасын жасады.

Сюжет

Бір-біріне жат 10 адам Иран шөлінің тереңіне орналасқан қонақ үйге келеді. Олар Персеполис қираған орындарының жанында, цивилизациядан 200 миль қашықтықта орналасқан. Қонақтар үй иесінің түсініксіз жоқ екенін біртіндеп байқайды. Кешкі ас дастарқанында олар әрқайсысының люкстеріндегі «Он кішкентай үнді» атты шумақ өлеңмен бейнеленген кішкентай мүсіншелерді көреді. Оларды үй иесі, У.Н. Оуэн («белгісіз») атты біреу, олармен ешқашан танысқан емес, кісі өлтіруге немесе өлімге себеп болу үшін әділеттен қашқандары үшін таспа жазбасы арқылы айыптайды. Бір-бірлеп қонақтар өле бастайды. Алғашқы құрбан – әнші Мишель Рейвен, оның суы уланған. Түнде үй қызметшісі Эльза Мартино қираған орындар арқылы қашуға тырысады, бірақ Хью Ломбардтың айтуынша, ежелгі парсылық жазалау тәсілімен – бағанаға байланып өлтіріледі. Генерал Сальве қонақ үйін қарап шығады және барлығын жұптарға бөледі. Барлығы тарағаннан кейін көп ұзамай Сальве қонақ үйдің катакомбасында пышақталған күйде табылады. Іздеу нәтижесінде қонақ үйде олардан басқа жеті адам жоқ екені және кісі өлтіруші олардың арасында болуы керек екені анықталады. Келесі күні Эльзаның күйеуі, батлер Мартино шөлге қашып, өмірді сақтау жиынтығы саботаж жасалғандықтан, ыстықтан қаза табады. Илона өзінің қайғылы өткені туралы айтады, күйеуінің өзін-өзі өлтіруіне себеп болған жағдайды ашады. Кейін ол улағы шағып өлген күйде табылады. Қалған бесеу қараңғыда қалғанда, қонақ үйдің жарығы мен қуаты күрт өшеді. Судья Кэннон олардан тағылған айыптамалардың мән-жайын айтуға көндіреді. Вера түсіндірме беруге үлкермей, жамылғысын алу үшін басқалардың қасынан кетеді. Ол айқайлайды, ал қалғандары оны іздеп жүгіреді. Дүрбелеңнің арасында судья Кэннон өз бөлмесінде басқа шағылып өлген күйде табылады. Вера кінәсін мойындаудан бас тартқандықтан, қалған төртеуі сияқты, доктор Армстронг Вераға күдік тудырып, оны бөлмесіне қамап қояды. Хью түнде Вераның бөлмесіне келіп, оған қаруын береді. Вера кісі өлтіргені үшін ешқашан жазадан қашпағанын айтады. Оның қарындасы кісі өлтірді, ал Вера оны жасырды. Кейін оның қарындасы өзін-өзі өлтірді. Хью өзінің шын аты Чарльз Морли екенін ашады. Нағыз Хью Ломбард оның ең жақын досы болған, сондай-ақ ол да айыпталған қылмыстан кейін өзін-өзі өлтірді. Чарльз Хьюдың өлімінен кейін оның заттарын тазартып жатқанда, оның шақыруын тауып алды және досының орнына барып, Хьюдың өміріне қол жетуіне не себеп болғанын білуді үміттенеді. Келесі күні доктор Армстронгты таба алмайды. Қираған орындарды іздеу Блордың тік жардан құлап өлгенін көрсетеді. Вера мен Чарльз доктор Армстронгты кісі өлтіруші деп санайды, бірақ кейін доктор Армстронгтың мәйітін қираған орындарда табады. Ол бірнеше сағаттан бері өлген. Олар енді тек екеуі ғана қалғанын түсінеді. Вера Чарльзға оқ атып жібереді. Вера қонақ үйге оралады, онда барлық жиһазды қайтадан жамылғылармен жабылған, тек үстіне арқан ілген орындықтан басқа. Ол судья Кэннонның тірі екенін көреді. Ол доктор Армстронгты алдап, «өлімін» жасауға көмектескенін айтады. Ол өзінің кемелді әділдікке ұмтылуын және кінәлілерді жазалаушы ретіндегі міндетін түсіндіреді. Судья Кэннон Вераны өмірінің қалған бөлігін түрмеде өткізбеу үшін өзін-өзі асып тастауға көндіруге тырысады, өйткені билік оны жалғыз тірі қонақ ретінде анық кісі өлтіруші деп санайды. Судья Кэннон у ішіп, өлуге дайындалады, бірақ Чарльз тірідей көрінеді. Ол удан тұншығып, өлмес бұрын оның жоспары бұзылғанын түсінеді. Кэннонның өлімінен кейін Вера мен Чарльзді тікұшақпен алып кетеді, ал таспа жазбасы біреу арқылы қайта ойнатылады.

Жазу

1974 жылғы фильм 1965 жылғы нұсқаның сценарийін қайта пайдаланады, тіпті Оливер Ридтің кейіпкерін роман мен пьесадағы аты болған "Филип" емес, "Хью" деп атайды. Оқиға Иран шөліндегі құлаған қонақ үйде орын алады.

Кастинг

Герберт Лом, осы фильмде доктор Армстронг рөлін ойнаған актер, 1989 жылғы нұсқада да ойнаған, онда ол генерал рөлінде болған (осы нұсқада Адольфо Сели ойнаған).

Түсірілім

Фильмнің көп бөлігі революцияға дейінгі Иранда түсірілді. Оқиға Персеполис қираған жеріне жақын орналасқан шөл даладағы үлкен, ойдан шығарылған қонақ үйде өрбиді. Ішкі түсірілімдер Исфахан қаласындағы Шах Аббас қонақ үйінде жүзеге асырылды. Жақын орналасқан Шах мешіті қонақ үйдің сыртқы көрінісі мен басты кіреберісі ретінде пайдаланылды. Қираған үйлердің жанындағы қонақ үйдің жалпы көріністері мешіт пен қираған үйлердің суреттерін біріктіретін арнайы эффектілер арқылы жасалды. Фильмнің бір бөлігі Персеполис қираған жерлерінде түсірілді, ал Исфахан қаласындағы Әли Қапу сарайының танымал террасасы қираған жерлердің бір бөлігі болып көрінеді. Мартиноның шөл даладағы қазасы үшін Бам цитаделі пайдаланылды. Шөл даланың сыртқы түсірілімдері Испанияның Андалусия аймағындағы Альмерия қаласында және Австралияда BEF Films компаниясымен жүзеге асырылды. АҚШ-та Avco Embassy Pictures компаниясы бұл фильмді "Ten Little Indians" деген атпен шығарды. Фильмнің көрсетілімі Кристидің әлдеқайда жоғары бағаланған және табысты болған "Ориент экспресіндегі кісі өлтіру" (1974) фильмінің шығуымен қалып қойды, ол алты "Оскар" номинациясына ие болып, "Ең үздік қосалқы актриса" номинациясында (Ингрид Бергман) жеңіске жетті.