Кіріспе

Американдық романист, сценарист және драматург (1930–2020)

Брюс Джей Фридман (26 сәуір 1930 – 3 маусым 2020) – американдық романист, сценарист, драматург және актер. Ол әдебиет пен поп-мәдениеттегі жан-жақтылығымен белгілі болды. Сонымен қатар, ол қазіргі американдық қара юмор стилінің алға басушысы еді. Оның шығармаларындағы тақырыптар 1960-1970 жылдардағы қоғамдағы маңызды өзгерістерді көрсетті. Оның көптеген туындылары жеке өміріндегі оқиғалардан шабыттанды.

Ерте өмір

Фридман 1930 жылғы 26 сәуірде Нью-Йорк қаласында дүниеге келді және әпкесі Доллимен бірге Бронксте өсті. Оның әкесі Ирвинг әйелдер киімін сататын фирмада жұмыс істеді, ал анасы Молли (Либовиц) театрға жиі баратын. Оның отбасы еврейлерден еді. Фридман Миссури университетінде журналистиканы оқығанға дейін ДеВитт Клинтон орта мектебінде білім алды, алдымен Колумбия университетіне түсуге тырысқан, бірақ сәтті болмады. Содан кейін ол АҚШ Әуе күштеріне қатысып, әскери басылым үшін жазды.

Мансап

Әскери қызметте екі жыл өткен соң Фридман Бронкске қайтып келді. Ол өзінің "Тамаша алтын ереже күндері" атты алғашқы әңгімесін жазды және оны The New Yorker журналына сатты. 1954 жылы ол Magazine Management Company компаниясында жұмысқа орналасты, сол заманның көптеген танымал ерлер журналдарында жұмыс істеді. Фридман "Men" (қазіргі осы атаумен шығатын журнал емес), "Male" және "Man's World" журналдарының бас редакторы болды. Рон Мартин The Detroit Free Press газетіндегі рецензиясын былай бастады: "Брюс Джей Фридман Нью-Йорктегі ДеВитт Клинтон орта мектебін бітіргенде, ол сыныпта екінші ең қызық жігіт деп танылды. Фридманның қазір сыныптың алдына шығуға дайын екеніне сенімді айтуға болады". "Стерн" пьесасын көп ұзамай "Ананың сүйісі" (1964) және оның алғашқы пьесасы "Скуба Дуба" (1967) ілесіп шықты. Осы үш туындысының сәттілігінің арқасында 1968 жылы The New York Times Magazine журналы оны "Жылдың ең сәтті жазушысы" деп атады. 1970 жылдардан кейін ол сценарий жазуға көшті. 1980 жылы "Қызық оқиға" фильмінің сценарийін жазды, ол сол жылы АҚШ-тағы ең көп табыс әкелген үшінші фильм болды. Төрт жылдан кейін ол "Сплаш" сценарийінің алғашқы нұсқасын жазды және оны Брайан Грейзер, Лоуэлл Ганц және Бабалу Манделмен бөлісті. 2012 жылдың қаңтар айында төрт пьесадан тұратын жинақ ("Скуба Дуба", "Буы қайнату", "Сардиналар" және "Сот", "3.1 Пьеса" деп аталған) жарық көрді.

Стиль

Фридман қазіргі заманғы американдық қара юмордың алғашқы жазушыларының бірі болды, оның әріптестері Джозеф Хеллер (сондай-ақ оның жақын досы), Стэнли Элкин және Томас Пиншон да осылай еді. Оның 1965 жылы редакциялаған, сол аттас антологиясының арқасында осы стильге осылай аталды. 1995 жылы "Newsday" газеті бұл терминнің қалай пайда болғаны туралы сұрағанда, ол: "Шын мәнінде, мен оны өзім ойлап таптым деп айта алмаймын", - деді. Ол кіріс табу үшін де, әуес үшін де сценарий жазу мен өзінің "шынайы шақыруы" – романдар жазудың арасындағы қайшылықты жиі талқылаған. Бес жыл өткен соң ол Патриция О'Донохьюға үйленді.