Кіріспе
Простата безінің толық немесе ішінара хирургиялық жолмен алынуы
Prostatectomy (from the Greek προστάτης prostátēs, "prostate" and ἐκτομή ektomē, "excision") is the surgical removal of all or part of the prostate gland. This operation is done for benign conditions that cause urinary retention, as well as for prostate cancer and for other cancers of the pelvis. There are two main types of prostatectomies. A simple prostatectomy (also known as a subtotal prostatectomy) involves the removal of only part of the prostate. Surgeons typically carry out simple prostatectomies only for benign conditions. A radical prostatectomy, the removal of the entire prostate gland, the seminal vesicles and the vas deferens, is performed for cancer. There are multiple ways the operation can be done: with open surgery (via a large incision through the lower abdomen), laparoscopically with the help of a robot (a type of minimally invasive surgery), through the urethra or through the perineum. By laser prostatectomy (HoLEP Holmium laser enucleation of the prostate), a laser is used to cut and remove the excess prostate tissue that is blocking the urethra. Another instrument is then used to cut the prostate tissue into small pieces that are easily removed. HoLEP can be an option for men who have a severely enlarged prostate. Other terms that can be used to describe a prostatectomy include:
Nerve sparing: the blood vessels and nerves that promote penile erections are left behind in the body and not taken out with the prostate. Limited pelvic lymph node dissection: the lymph nodes surrounding and close to the prostate are taken out (typically the area defined by external iliac vein anteriorly, the obturator nerve posteriorly, the origin of the internal iliac artery proximally, Cooper's ligament distally, the bladder medially and the pelvic side wall laterally). Extended pelvic lymph node dissection (PLND): lymph nodes farther away from the prostate are taken out also (typically the area defined in a limited PLND with the posterior boundary as the floor of the pelvis).
Простатектомия (грекше προστάτης prostátēs, "простата" және ἐκτομή ektomē, "экцизия") – простата безінің толық немесе ішінара хирургиялық жолмен алынуы. Бұл операция несептің тоқтауына себеп болатын жағдайлар, сондай-ақ простата қатерлі ісігі және жамбас аймағының басқа да қатерлі ісіктері үшін жасалады. Простатектомияның екі негізгі түрі бар. Жақсы өсімді простатектомия (сонымен қатар субтотальды простатектомия деп те аталады) простатаның тек бір бөлігін алып тастауды білдіреді. Хирургтар жақсы өсімді простатектомияны әдетте тек қана жақсы өсімді жағдайларда ғана жасайды. Радикалды простатектомия, яғни простата безінің толық алынуы, ұрықтық қуыстар мен спермалық өзекшелерді алып тастау қатерлі ісікке байланысты жасалады. Операцияны бірнеше тәсілмен жүргізуге болады: ашық хирургиялық жолмен (қарынның төменгі бөлігінен үлкен тілік арқылы), робот көмегімен лапароскопиялық жолмен (минималды инвазивті хирургияның бір түрі), несеп жолы арқылы немесе перинеум арқылы. Лазерлік простатектомия (HoLEP – гольмийлік лазерлік простата энуклеациясы) кезінде лазер несеп жолын бітеп тұрған артық простата тінін кесіп алып тастау үшін қолданылады. Содан кейін, простата тінін оңай алып тастау үшін ұсақ бөліктерге бөлу үшін басқа құрал қолданылады. HoLEP, простатасы үлкеніп кеткен ерлер үшін қолданылуы мүмкін. Простатектомияны сипаттау үшін қолданылатын басқа терминдер:
Prostatectomy (from the Greek προστάτης prostátēs, "prostate" and ἐκτομή ektomē, "excision") is the surgical removal of all or part of the prostate gland. This operation is done for benign conditions that cause urinary retention, as well as for prostate cancer and for other cancers of the pelvis. There are two main types of prostatectomies. A simple prostatectomy (also known as a subtotal prostatectomy) involves the removal of only part of the prostate. Surgeons typically carry out simple prostatectomies only for benign conditions. A radical prostatectomy, the removal of the entire prostate gland, the seminal vesicles and the vas deferens, is performed for cancer. There are multiple ways the operation can be done: with open surgery (via a large incision through the lower abdomen), laparoscopically with the help of a robot (a type of minimally invasive surgery), through the urethra or through the perineum. By laser prostatectomy (HoLEP Holmium laser enucleation of the prostate), a laser is used to cut and remove the excess prostate tissue that is blocking the urethra. Another instrument is then used to cut the prostate tissue into small pieces that are easily removed. HoLEP can be an option for men who have a severely enlarged prostate. Other terms that can be used to describe a prostatectomy include:
Nerve sparing: the blood vessels and nerves that promote penile erections are left behind in the body and not taken out with the prostate. Limited pelvic lymph node dissection: the lymph nodes surrounding and close to the prostate are taken out (typically the area defined by external iliac vein anteriorly, the obturator nerve posteriorly, the origin of the internal iliac artery proximally, Cooper's ligament distally, the bladder medially and the pelvic side wall laterally). Extended pelvic lymph node dissection (PLND): lymph nodes farther away from the prostate are taken out also (typically the area defined in a limited PLND with the posterior boundary as the floor of the pelvis).
Жүйке сақтау: простатамен бірге алынып тасталмай, эрекцияны қамтамасыз ететін қан тамырлары мен жүйкелер денеде қалдырылады. Шектелген жамбас лимфа түйіндерін кесу: простатаға жақын және оны қоршаған лимфа түйіндері алынады (әдетте сыртқы иек артериясының алдыңғы жағы, обтураторлық жүйке артқы жағы, ішкі иек артериясының басталуы, Купердің байламысы, несеп қуығы орталық жағы және жамбас қабырғасы бүйірлік жағымен шектелген аймақ). Кеңейтілген жамбас лимфа түйіндерін кесу (PLND): простатадан алыс орналасқан лимфа түйіндері де алынады (әдетте шектелген PLND-дегідей, артқы шекарасы жамбас едені болып табылатын аймақ).
Prostatectomy (from the Greek προστάτης prostátēs, "prostate" and ἐκτομή ektomē, "excision") is the surgical removal of all or part of the prostate gland. This operation is done for benign conditions that cause urinary retention, as well as for prostate cancer and for other cancers of the pelvis. There are two main types of prostatectomies. A simple prostatectomy (also known as a subtotal prostatectomy) involves the removal of only part of the prostate. Surgeons typically carry out simple prostatectomies only for benign conditions. A radical prostatectomy, the removal of the entire prostate gland, the seminal vesicles and the vas deferens, is performed for cancer. There are multiple ways the operation can be done: with open surgery (via a large incision through the lower abdomen), laparoscopically with the help of a robot (a type of minimally invasive surgery), through the urethra or through the perineum. By laser prostatectomy (HoLEP Holmium laser enucleation of the prostate), a laser is used to cut and remove the excess prostate tissue that is blocking the urethra. Another instrument is then used to cut the prostate tissue into small pieces that are easily removed. HoLEP can be an option for men who have a severely enlarged prostate. Other terms that can be used to describe a prostatectomy include:
Nerve sparing: the blood vessels and nerves that promote penile erections are left behind in the body and not taken out with the prostate. Limited pelvic lymph node dissection: the lymph nodes surrounding and close to the prostate are taken out (typically the area defined by external iliac vein anteriorly, the obturator nerve posteriorly, the origin of the internal iliac artery proximally, Cooper's ligament distally, the bladder medially and the pelvic side wall laterally). Extended pelvic lymph node dissection (PLND): lymph nodes farther away from the prostate are taken out also (typically the area defined in a limited PLND with the posterior boundary as the floor of the pelvis).
Қатерлі
Қатерлі ісікке байланысты радикалды простатектомия жасалады. Простата қатерлі ісігі үшін ең жақсы емдеу көбінесе аурудың қауіп деңгейіне байланысты болады. "Өте төмен қауіпті" және "төмен қауіпті" деп жіктелетін көптеген простата қатерлі ісіктері үшін радикалды простатектомия бірнеше емдеу таңдауының бірі болып табылады; басқаларына сәулелік терапия, сақ күту және белсенді бақылау кіреді. Орташа және жоғары қауіпті простата қатерлі ісіктері үшін радикалды простатектомия көбінесе басқа емдеу таңдауларымен қатар ұсынылады. Қатерлі ісік простатадан тысқары, лимфа түйіндеріне немесе дененің басқа бөліктеріне тараған және метастаздар анықталған жағдайда радикалды простатектомия ұсынылмайды. Жоғары тәуекелді қатерлі ісіктер үшін ең жақсы емдеу таңдауын анықтамас бұрын, қатерлі ісік простатадан тысқары таралмағанын анықтау үшін КТ, МРТ немесе сүйек сканилері қолданылатын бейнелеу зерттеулері жүргізіледі.
Қарсы көрсетілімдер
Бұл кез келген басқа операцияға арналған қарсы көрсетілімдермен ұқсас болар еді.
Ашық
Ашық простатектомияда простата төменгі құрсақ немесе жамбас арқылы жасалған үлкен бір тілік арқылы қолжеткізіледі. Бұл тілік арқылы простатаға анатомиялық тұрғыдан қалай жету екенін сипаттау үшін қосымша анықтамалық терминдер қолданылады (ретропубикалық, супрапубикалық және перинеальді). Ретропубикалық простатектомия – бұл төменгі құрсақ арқылы және кіндік сүйегінің артынан өту арқылы простатаға кіретін процедура. Супрапубикалық простатектомия – бұл төменгі құрсақты тіліп, несеп қуығы арқылы простатаға қол жеткізу процедурасы. Перинеальді простатектомия ректальды және мүжік арасына, құрсақтың төменгі жағында тілік жасау арқылы орындалады.
Шағын инвазивті
Робот ассистировкасымен жасалған құралдар бірнеше кішкентай іш қуыс тілімі арқылы енгізіліп, хирургтың бақылауында жұмыс істейді. Кейбір мамандар "компьютерлік көмек" терминінің орнына "роботикалық" терминін қысқартқан түрде қолданады. Дегенмен, компьютерлік құрылғымен орындалатын процедураны робот емес, хирург жасайды. Компьютерлік құрылғы хирургқа жақсырақ икемділік пен көру мүмкіндігін береді, бірақ дәстүрлі лапароскопиямен салыстырғанда сезімдік кері байланыс болмайды. Егер компьютерлік лапароскопия (КАЛП) бойынша арнайы оқытылған және тәжірибелі хирург процедураны орындаса, ашық простатектомияға қарағанда ұқсас артықшылықтарға қол жеткізуге болады, оларға кішкентай тілістер, аз ауырсыну, аз қан кету, инфекция қаупінің төмендеуі, жазылу уақытының жылдамдауы және ауруханадағы қысқа қалу кіреді. Бұл процедураның құны жоғарырақ, ал ұзақ мерзімді функционалдық және онкологиялық тиімділігі әлі толыққанды дәлелденбеген.
Қауіп-қатерлер мен асқынулар
Қандай да бір хирургиялық процедурадан кейін, оның ішінде простатектомиядан да, қан кету қаупі, кесу орнында немесе бүкіл денеде инфекция даму қаупі, аяқ немесе өкпеде қан тірбуы пайда болу қаупі, жүрек шабуылы немесе инсульт қаупі, сондай-ақ өлім қаупі сияқты асқынулар туындауы мүмкін. Латекске аллергиясы бар адамның зәр жолдарына латекс катетер енгізген кезде күшті тітіркеніс пайда болады. Бұл, әсіресе радикалды простатектомия жағдайында, ашық жараның болуына және мысалы, екі аптаға созылатын әсерге байланысты, аса ауыр болуы мүмкін. Қатты ауырсыну мұндай жағдайды көрсетуі мүмкін. Еркектер радикалды простатектомиядан кейін жыныстық жауаптарында өзгерістерді сезінуі мүмкін, оның ішінде жыныстық құштарлықтың, қапалдың морфологиясының және оргазмдық функцияның бұзылуы. 2005 жылғы "Reviews in Urology" медициналық журналында радикалды простатектомиядан кейін туындаған бірнеше асқынулардың жиілігі келтірілген: өлім-жітім <0,3%, импотенция >50%, эякуляциялық дисфункция 100%, оргазмдық дисфункция 50%, ұстамау <5–30%, өкпе эмболиясы <1%, тік ішек зақымдануы <1%, зәр жолының тарылуы <5% және құйрық соққысы 20%.
Эректильді дисфункция
Простатаның хирургиялық жолмен алынып тасталуы пациенттерде эректильді дисфункцияның пайда болу ықтималдығын арттырады. Радикалды простатектомия, сыртқы сәулелік терапияға қарағанда жыныстық функцияның күрт төмендеуімен байланысты. Нервтерді сақтайтын хирургия, пациенттерде эректильді дисфункцияның даму қаупін азайтады. Дегенмен, нервтерді сақтайтын хирургтың тәжірибесі мен шеберлігі, пациентте жағымды эректильді функцияның болу ықтималдығын анықтайтын маңызды факторлар болып табылады. Простатектомиядан кейін, процедураның ерекшелігіне байланысты пациенттер сперма шығара алмайды, соның салдарынан болашақта бала тудыруды қалаған жағдайда, көмекші репродуктивтік технологиялардың қажеттілігі туындайды. Простатаның трансуретральді резекциясы (TURP), аденоманың ашық немесе лазерлік энуклеациясы және простатаның лазерлік булануы арқылы қалыпты эякуляцияны сақтау мүмкін. Бірақ, ретроградтық эякуляция жиі кездесетін мәселе. Эякуляцияны сақтау – кейбір жаңа техникалардың мақсаты. Простата мен қуық қалталары алынып тасталғаннан кейін, тіпті ішінара эрекцияға қол жеткізілсе де, эякуляция мүлдем басқаша сезім береді, бұл органдар сақталғандағы эякуляцияға тән мәжбүрлі босану сезімі азаяды.
Эпидемиология
1980 жылдан 1990 жылға дейін простата қатерлі ісігін емдеуде радикалды простатектомия қолданысы күрт артты. 2000 жылы жергілікті простата қатерлі ісігіне шалдыққан ерлердің радикалды простатектомиядан өткендерінің орташа жасы 62 болды, сондай-ақ минималды инвазивті техникалар қолданылған жағдайларда да.
Тарих
Уильям Белфилд, медицина докторы, әдетте 1885, 1886 немесе 1887 жылдары Чикагодағы Кук округінің ауруханасында алғашқы қасақана простатектомияны suprapubic жолы арқылы жасаған деп есептеледі. Хью Х. Янг, медицина докторы, Уильям Стюарт Халстед, медицина докторымен бірлесіп, 1904 жылы Джонс Хопкинс Брэйди урологиялық институтында ашық, радикалды және перинеалдық простатектомияны жасады, бұл процедураның кеңінен қолданыла бастаған алғашқы нұсқасы болды. Ирландиялық хирург Теренс Миллин (1903–1980) 1945 жылы радикалды ретропубикалық простатектомияны әзірледі. Американдық уролог Патрик С. Уолш, медицина докторы (1938 – қазірге дейін) жүйкелерді сақтайтын, ретропубикалық простатектомияны, қан жоғалтуды ең төменгі деңгейге дейін төмендетіп, жетілдірді. Алғашқы лапароскопиялық простатектомияны 1991 жылы Техас штатында Уильям Шусслер, медицина докторы және оның әріптестері жасады.
Шығындар
2014 жылы АҚШ-тың 70 ауруханасында сақтандыруы жоқ пациенттерге жасалған простатектомия операциясының бағасына қатысты сауалнамада орташа алғанда, аурухана төлемақысы 34 720 доллар, хирург және анестезиолог еңбекақысы 8 280 доллар құрады.