Кіріспе

Джон Докинстің жоғары білім реформалары
Докинс революциясы – сол кездегі Еңбек партиясының Білім министрі (1987–1991) Джон Докинс жүзеге асырған жоғары білім реформаларының жиынтығы. Реформалар жоғары білім беру ұйымдарын біріктірді, түрлі мекемелерге университет мәртебесін берді, студенттердің оқу ақысын қаржыландыру үшін табысқа байланысты несиелер жүйесін енгізді, жаңа нәтижелерді бағалау әдістерін және тәсілдерін қажет етті, сондай-ақ университеттер мен Ұлттық үкімет арасындағы қарым-қатынасты жаңартты. Бұл реформалар Австралияның жоғары білім беру жүйесін көптеген студенттерді қабылдайтын жүйеге айналдырып, университет білімі бар жұмыс күшін көбейтуге мүмкіндік берді. Алайда, университеттерге, бюрократиялық аппаратқа және оқытушыларға әсер ететін стимулдарға байланысты реформалар әлі де даулы болып қалып отыр. Реформалар 1987 жылдың желтоқсанында жарияланған «Жоғары білім: саяси талқылау құжаты» («жасыл кітап») және 1988 жылдың шілдесінде жарияланған «Жоғары білім: саяси тұжырымдама» («ақ кітап») құжаттарында ұсынылды. Реформалар бірнеше жылға созылды; HECS жүйесін енгізу 1989 жылы басталды, ал Федерация университеті, Оңтүстік Крест университеті және Күнбатыс жағалауы университеті осы кезеңде құрылған және 1994 жылы университет мәртебесіне ие болған университеттердің соңғы тобы болды.

Мақсаттары мен әдістері

Реформалар «білім сапасын, әртүрлілігін және білім алуға тең мүмкіндіктерді» арттыруға, сонымен бірге Австралия университеттерінің «халықаралық бәсекеге қабілеттілігін» жақсартуға, ал қашқындардың миын сақтау мәселесін шешуге бағытталған. Бұл реформаларға HECS арқылы оқу ақысын төлеуге табысқа байланысты несиелерді енгізу, барлық Жоғары білім беру колледждерін (CAE) университеттерге айналдыру және университеттерге курстар мен зерттеулерді негіздеу үшін жоспарлар, бейнелер, статистика және т.б. ұсыну бойынша бірқатар шаралар кірді. Бұл мақсаттар мен әдістер Жаңа мемлекеттік басқару және Хоук үкіметінің басқа реформаларында да кездесетін неолиберализмнен көп нәрсені сіңірді, ол жоғары жұмыссыздық және жоғары инфляция кезеңінде экономикалық өнімділікке ерекше мән берді.

Нәтижелері

Реформалар Австралияның элиталық университет жүйесін жаппай білім беру жүйесіне айналдырды. Оның нәтижесінде университеттерге масштабты экономика мүмкіндігі берілгендіктен, бакалавр студенттерінің саны күрт өсті. Университеттер мен CAE арасында көптеген бірігулер болды, кейбіреулері сәтті аяқталды (Куинсленд университетінің Гаттон кампусы), ал кейбіреулері сәтсіз болды (Жаңа Англия университеті мен сол кездегі Солтүстік өзендер CAE, кейіннен араздықпен бөлініп, Оңтүстік Крест университетіне айналды), ал тағы бірқатары жолға қойылмады (Австралия Ұлттық университеті мен Канберра CAE, қазір Канберра университеті). HECS енгізілуі университеттерге үлкен қаржылық ағынның ашылуын қамтамасыз етті, бұл мемлекеттік гранттарға тәуелділікті азайтып, студенттерге алдын ала төлем түрінде үлкен қаржылық кедергілер жасамады. Сол сияқты, зерттеулерді қаржыландыруға енгізілген өзгерістер келесі онжылдықтарда зерттеу оқу орындарының қарқынды өсуін қолдады.

Сындар

Докинс реформалары, әсіресе академиялық ортада университеттерде неолибералдық идеологияны қолдану деп қарастырылатындықтан, сынға ұшырады. Докинс реформаларына қатысты жиі айтылатын сын – университеттердің мемлекеттік қаржыландыруын азайтуға, университет білімін "коммерцияландыруға" және зерттеулерді "субъективті" нарықтық қысымға ұшыратуға жасалған әрекет болды. Басқа сыншылар бұл реформалардың университеттерде "корпоративтік басқару" мәдениетін қалыптастырғанын, университет басшылығы арасындағы қатыгездік тактикасының күшеюіне, академиялық сөз бостандығы мен зерттеудің шектелуіне және академиялық бірлестіктің жоғалуына әкелгенін айтады. Докинс реформаларының бірі – зерттеу нәтижелерін бағалау және рейтинг беру үшін түрлі өлшемдерді қолдануға ынталандыру. Бұл шаралар қызу сынға ұшырады. Мысалы, ғалымдарға сыртқы зерттеу гранттарын іздеу және олардың оны алу қабілеті бойынша бағалану қысымы сынға ұшырады, себебі әртүрлі зерттеу салаларына қаржыландырудың әртүрлі деңгейі қажет, ал сыртқы гранттар мүлдем қажет болмауы мүмкін. Университет басшылығы академиялық қызметкерлерге қаржыны тарту жауапкершілігін жүктегені үшін айыпталады. Академиялық қызметкерлер зерттеу нәтижелерінің "сапасын" бағалаудың, көбінесе олар жариялайтын журналдардың "цитатталу индексіне" (цитатталу индексі – журналдан сілтеме жасалған мақалалардың сол журналда жарияланған мақалаларға қатынасы) қарап анықталуын да сынға алады, бұл зерттеу сапасын бағалаудың тиімсіз тәсілі саналады, өйткені журналдың цитатталу индексі берілген салаға оның маңыздылығымен байланысты болуы міндетті емес. Басқа сыншылар, әсіресе Сегіздік тобының өкілдері, бұл реформаларды жоғары білімді "төмендету" деп қарады, өйткені колледж дипломдары бірден университет түлектеріне айналды. Дәстүрлі университеттер енді жаңадан құрылған және біріктірілген университеттермен зерттеу қаражаты үшін бәсекелесуге мәжбүр болды, бірақ олар бәсекелестік зерттеу қаржыландыруында әлі де жетекшілік етеді.