Кіріспе

Риманның зета функциясының ерекше мәндері Математикада Риманның зета функциясы – сандар теориясында маңызды роль атқаратын комплекс сандарды зерттеу саласындағы функция. Ол көбінесе математик Бернхард Риманның құрметіне осылай аталады. Егер аргумент бірден үлкен нақты сан болса, онда зета функциясы келесі теңдеуді қанағаттандырады:

Осылайша, ол әртүрлі жинақты шексіз қатарлардың қосындысын табуға мүмкіндік береді, мысалы, . Бүтін аргументтер үшін нақты немесе сандық жағынан тиімді формулалар бар, олардың барлығы нақты мәндерге ие, оның ішінде осы мысал да сондай. Бұл мақалада осы формулалар мен оларға сәйкес келетін мәндердің кестесі келтірілген. Сонымен қатар, бүтін аргументтердегі зета функциясынан құралған туындылар мен бірнеше қатарлар да қарастырылады. Жоғарыдағы теңдеу, егер аргументтің нақты бөлігі бірден үлкен болса, комплекс сан үшін де орындалады, бұл шексіз қосындының жинақтылығын қамтамасыз етеді. Зета функциясы аналитикалық жалғастыру арқылы комплекс жазықтықтың барлық аймағына кеңейтілуі мүмкін, бірақ ол тек қарапайым полюске ие. Осы кеңейтілген аймақта комплекс туындысы бар, бұл зета функциясын мероморфтық функция етеді. Аталған теңдеу осы кеңейтілген мәндер үшін қолданылмайды, себебі тиісті қосынды жинақталмайды. Мысалы, толық зета функциясы (яғни, шекті мәні бар) болатын жерде, сәйкес келетін қатарлардың ішінара қосындылары шексіз өсе береді. Төменде келтірілген зета функциясының мәндері теріс жұп сандардағы функцияның мәндерін қамтиды (,), олар үшін және олар тривиальды нөлдер деп аталады. Риманның зета функциясы туралы мақаласында функцияның комплекс жазықтықтың үздіксіз тіктөртбұрышты аймағындағы өзгеруін көрсететін түсті сызба келтірілген. Оның кең жазықтықтағы тривиальды емес нөлдерін сәтті сипаттау, Риман гипотезасының арқасында сандар теориясында маңызды болып табылады.

ζ(7)

Қорытынды Ламберт қатары түрінде екенін ескеріңіз.

Басты нөлдер

Риманның зетта-функциясының нөлдері, теріс жұп сандардан басқалары "тривиалды емес нөлдер" деп аталады. Риман гипотезасы бойынша, әрбір тривиалды емес нөлдің нақты бөлігі тең болуы керек. Басқаша айтқанда, Риман зетта-функциясының барлық белгілі тривиалды емес нөлдері түрінде болады, мұнда y – нақты сан. Төмендегі кестеде алғашқы бірнеше тривиалды емес нөлдердің Im(z) шамаларының ондық кеңейтілуі көрсетілген:

+ Таңдалған тривиалды емес нөлдер Im(z) шамасының ондық кеңейтілуі 14.134725141734693790 21.022039638771554992 25.010857580145688763 30.424876125859513210 32.935061587739189690 37.586178158825671257 40.918719012147495187 43.327073280914999519 48.005150881167159727 49.773832477672302181

Эндрю Одлицко бірінші 2 миллион тривиалды емес нөлді 4-тен кіші қателікпен, ал бірінші 100 нөлді 1000 ондық таңбаға дейін дәл есептеген. Кестелер мен библиографиялар үшін олардың веб-сайтына жүгініңіз. Шамамен 103 миллиард нөлдің жоғары дәлдігімен (±2·102 ≈ ±2·1031) кестесі LMFDB арқылы интерактивті қолжеткізуге және жүктеуге қолбар (әйтсе де, өте қолайсыз қысылған форматта).