Кіріспе

Альфред Л. Веркер мен Энтони Маннның 1948 жылғы фильмі.

"Түнде серуендеген" – Альфред Л. Веркер және автор аты көрсетілмеген Энтони Манн режиссерлік еткен 1948 жылғы американдық полициялық процедуралық нуар фильмі. Фильм жартылай деректі стильде түсірілген және 1945-1946 жылдар аралығында Лос-Анджелес аймағында ұрлық, қарақорлық және атыс-шабуылдар жасаған бұрынғы Глендейл, Калифорния полиция бөлімінің қызметкері және Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері Эрвин "Машина пішін" Уокердің нақты өмірдегі оқиғаларына негізделген. Туралау кезінде актер Джек Уэбб фильмнің полициялық техникалық кеңесшісі Марти Уиннмен танысып, Уиннмен болған әңгімеден кейін кейіннен алғашқы заманауи полициялық теледрамаға айналған "Dragnet" радио бағдарламасын жасауға шабыттанды. "Түнде серуендеген" фильмін Eagle Lion Films компаниясы шығарды. Фильм белгілі нуар операторы Джон Алтонның операторлық жұмысымен ерекшеленеді. Бүгінде фильм авторлық құқығынан босатылған.

Сюжет

Лос-Анджелес көшесінде жұмыстан үйіне қайтып бара жатқан патрульдік офицер Роб Роулинс, ұры деп күдіктенген адамды тоқтатып, оған оқ атып, жан сақтап қалуға мүмкіндіксіз жарақаттандырады. Аз-маз іздер ешқайда жеткізбейді. Полицияның екі детективі, Марти Бреннан мен Чак Джонсқа, қылмыскер Рой Морганды ұстау тапсырылады – бұрын қылмыстық ісі болмаған, таңғажайып сыршыл адам. Морган Голливудтағы шағын үйінде тығылып, полиция хабарларын арнайы радиосы арқылы тыңдап, ұсталудан қашуға тырысады. Оның жалғыз байланысы – кішкентай иті. Рой ұрланған электрондық құралдарды Пол Ривзке сатуға жібереді және меншігін алуға тырысқанда дерлік ұсталып алады. Ривзді қудалаумен қорқытып, ол ынтымақтастыққа келіседі. Бұл іс Бреннан мен Джонстың жолынан өтеді, олар Ройды ұстап, сұраққа тарту үшін Ривздің кеңсесін бақылайды. Бірақ Рой тұзаққа түсіп қалғанын сезінеді де, қысқаша атыста Джонсты парализдеп қояды. Джонс Ройді жаралайды, ол өзіне операция жасап, оқты алып тастайды, ауруханаға бармайды, себебі жарақаты полицияға хабарланады. Полиция процедураларын білген Рой әрекет ету тәсілін өзгертіп, қарулы тонауға көшеді. Бір тонау кезінде полиция оның тапаншасынан шыққан гильзаны табады. Криминалист Ли Уайт гильзадағы іздерді Роулинстің және Джонстың жараланған кездегі іздермен сәйкестіреді, бұл үш оқиғаны да бір күдіктімен байланыстырады. Капитан Брин істегі жаңалықты пайдаланып, тонау куәгерлерін жинап, қылмыскердің суретін құруға көмектеседі. Содан кейін Ривз суреттен Ройды таниды. Бірақ Рой Ривздің машинасына тығылып, полиция тергеуінің егжей-тегжейін айтуға оны қорқытады; Ривз үйін бақылап тұрған полицияға ескертеді, ал Рой қашып кетеді. Полиция Ройдың олардың жұмысы туралы ішкі білімі бар екенін түсінбегендіктен, іс тоқтап қалады және Брин Бреннанды нашар өнім көрсеткені үшін қызметтен босатады. Джонс серігін іске жеке қарамастан қарауға көндіреді. Бреннан тереңірек зерттеп, Морганның әскерге шақырылғанға дейін жергілікті полиция бөлімінде азаматтық радио техникі болып жұмыс істегенін біледі. Бреннан Морганның мекенжайын пошта арқылы алады және оның пәтерін бақылау үшін сүт сатушы болып киінеді. Полиция сол түні рейдке шығады, бірақ итінің қауғанын естіген Рой жертіден қашып, Лос-Анджелес дауылдық дренаж жүйесі арқылы қашып құтылады. Дренаж туннельдерінде іздеу және қуу жалғасады. Ройді полиция ақыры бір жолға түсіріп алады, шығу жолын полиция машинасының дөңгелегімен жабылған шұңқырдың үстінде кесіп тастайды. Полицияның көз жасы ағызу газы Ройға әсер еткенде, ол шатасып, соңғы рет оларға оқ атып жібереді. Одан кейін оны атып өлтіреді.

Қабылдау

Variety журналы оң пікір жариялады: «He Walked by Night» – жоғары кернеулі қылмыс триллері, зорлық-зомбылыққа толы, бірақ шеберлікпен орындалған. Бұл фильмнің күшті әсеріне бірнеше сценарийші, режиссер Альфред Веркер және Ричард Басехарт бастаған шағын, бірақ тамаша актерлік құрам бірдей үлес қосады. Фильм жоғары қарқынмен басталып, күтімдікпен артты, соңында қылмысқа толы, қуатты кульминацияға жетеді. Көрер көзге әсерлі эффектілер қаскөйдің полициядан қашудағы тапқырлығы мен полицияның оны қолға түсірудегі тиімділігінің қарама-қарсылығы арқылы қол жеткізіледі. Фильмнің ең жарқын бөлігі – соңғы сахна, ол Лос-Анджелестің дауылдық су ағызу жүйесіндегі туннельдерде өтеді, онда кісі өлтіруші қашуға тырысады. Осы рөлмен Басехарт Голливудтың соңғы жылдардағы ең талантты актерлерінің бірі ретінде танылады. Ол қалған актерлерді басып өтеді, бірақ Скотт Брейди, Рой Робертс және Джим Кардуэлл детективтер рөлінде жоғары деңгейде өнер көрсетеді. Фильмде реалистік түсірілім және сапалы музыка да бар.

Марапаттар

Локарно халықаралық кинофестивалі: Арнайы жүлде, үздік полиция фильмі, Альфред Л. Веркер; 1949.