Кіріспе
1990 жылғы Ханиф Курейшидің "Субұрбаның Буддасы" (1990) – ағылшын жазушысы Ханиф Курейшидің романы, ол ең үздік дебюттік роман үшін Whitbread сыйлығын жеңіп алды. Роман 20 тілге аударылған және 1993 жылы BBC телеканалында төрт бөлімді драмалық сериал ретінде көрсетілді.
The Buddha of Suburbia (1990) is a novel by English author Hanif Kureishi, which won the Whitbread Award for the best first novel. The novel has been translated into 20 languages and was also made into a four part drama series by the BBC in 1993.
Сюжет
"Субұрба Буддасы" өте автобиографиялық туынды деп есептеледі. Бұл аралас нәсілді жасөспірім Кәрімнің 1970-ші жылдардағы Оңтүстік Лондондағы қалашықтан қашып, Лондонның жаңа тәжірибелерін іздеу туралы әңгіме. Театр өміріне қатысу мүмкіндігі туғанда, ол осы ерекше мүмкіндікті қуана қабылдайды. Лондоннан ештеңе таба алмаған соң, он айға Нью-Йоркке кетеді. Лондонға оралғаннан кейін телесериалда рөл алады, ал кітап оқырманын 1979 жылғы жалпы сайлау алдында қалдырады (Джим Каллаган үкіметінің сенімсіздік дауысына ұтылуы романның кейінірек бөлімінде нақты айтылады). Екі театр труппасында жұмыс істеу арқылы Кәрім өте әртүрлі ортадан шыққан жаңа адамдармен танысады, мысалы, белсенді троцкист болған уэльстік жұмысшы Терри, оны партияға қосылуға шақырады, немесе Кәрімнің сүйіктісі Элеонора, ол жоғары орта тапқа жатады, бірақ жұмысшы класынан екенін көрсетуге тырысады. Элеонора мен Пайк (ерекше театр режиссері) айналасындағы адамдармен араласып, олардың өзгеше тілде сөйлейтінін түсінеді, себебі олар сапалы білім алған, ал бұл білім қала маңында бағаланбаған. Лондонға қадам басуға тырысқан басқа кейіпкерлер мен олардың күресі де сипатталады. Курейши Еваны қаламен күресіп жатқан әлеуметтік өрлеуші ретінде бейнелейді: "Ева Лондонға шабуыл жасауды жоспарлап отырды. [ ] Шабуылға шыққаннан кейін Лондон оны елемеді. Ол күннен күнге биікке көтеріле берді. [ ] Ева Лондонды басып ала бастады, Ислингтон, Чизвик және Уондсворттың бейтаныс аймақтарында сантиметрмен, партиямен, байланыс арқылы алға жылжи бастады". Романның кейінірек бөлімінде басты кейіпкердің әкесі (үнді иммигранты, отбасымен Лондонның сұр маңында тұратын жалықтыратын бюрократ) кенеттен экзотикалық ойын-сауық іздеп жүрген Лондонның жоғары қоғамының назарына ілігеді, олар оны Будда сияқты гуру ретінде қабылдайды, бірақ ол өзі бұл рөлге сенбейді. Оның ұлы да оған сенбейді, сонымен бірге алғашқы эротикалық тәжірибелерін басынан өткізеді.
Стиль
"Будда" романындағы ауызша стиль, тарихи оқиғалардың бейнеленуі және көптеген сөйлеу тіліндегі диалогтар оқырманға реализм сезімін ұялатады. Роман эпизодтық құрылымға ие; Курейши жапсарлас беру және коллаж әдістерін қолданады. Лондон Курейшидің кейіпкерлері үшін – тастап кетілуге арналған орын, олар одан кетуге тиіс. Карим үшін Лондон, географиялық жағынан үйінен көп алшақтамаса да, мүлдем бөлек әлем сияқты көрінеді. Сондықтан, ол қаладан үлкен үміттер күтеді. "Будда" романында қалаға кіру (және кейін одан өту) – одиссея немесе қажылыққа ұқсайды. Романның алғашқы бетінде Карим өзін былай таныстырады: "Менің атым Карим Әмір, мен Англияда туып өскен ағылшынмын, дерлік". Бұл мотив роман бойына қайта-қайта нығайтылады. Поп-музыка Курейшидің романдарының маңызды тақырыбы болып табылады. Оның романдарының саундтрегі бар деуге болады. Карим Лондонды да бір дыбыспен байланыстырады. "Лондонның өзіне тән дыбысы болды. Менің ойымша, ол Хайд-парктегі адамдардың қолдарымен бунгада ойнауы еді; сондай-ақ, The Doors тобының "Light My Fire" әніндегі синтезатор да соған қосылды. Барқыт плащ киген, еркін өмір сүретін балалар да болды". Алдаушылық және нәсілшілдік мәселелерінің арасында бастама романдарының тақырыбы жатыр: жеке бастың кім екендігі туралы сұрақ. Сонымен қатар, Лондон кейіпкерлердің "әлеуметтік, сексуалдық және саяси жанжалдар мен дилеммалар арқылы қалыптасу жолындағы, көбінесе ауыртпалы өсуі үшін өте қолайлы орта" болып көрінеді (Барт Мур Гилберт, 2001, 113). Бұл сипаттамалар Курейшидің романдарын Bildungsroman және бастама романдарының үлгілері ретінде көрсетеді. "Будда" романы 1970-ші жылдарда өрбітіп, Тэтчер дәуірінің басталуына аздай жетпегенімен, Курейши оны Тэтчершілдіктің тікелей ықпалымен жазды. Сондықтан, кері көріп қарағанда, ол Тэтчерлік консерватизмнің тамырын 70-ші жылдарда-ақ көре алатыны таңқаларлық емес.
Марапаттар мен мойындау
1990 жылы "Предгородтың Буддасы" романы ең жақсы тұңғыш роман үшін Whitbread сыйлығын жеңіп алды. 2009 жылы "Васафири" журналы осы романды соңғы ширек ғасырда жарық көрген 25 ең ықпалды кітаптың тізіміне қосты.