Walther von Seydlitz-Kurzbach

Кіріспе

Неміс генералы (1888-1976) Вальтер Курт фон Сейдлиц Курцбах (22 тамыз 1888 - 28 сәуір 1976) - Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сталинград шайқасында Ливан армиясының корпусына қолбасшылық еткен неміс генералы. Ұрыс аяқталған соң, ол өз офицерлеріне іс-әрекет еркіндігін берді және командалық міндетінен босатылды. Ол Кеңес Одағына әскери тұтқын ретінде көмек көрсетті. Соғыстан кейін Кеңес Одағы оны соғыс қылмыстары үшін айыптады. 1996 жылы Ресей оны өлімнен кейін кешірді.

Өмір

Сейдлиц Курцбах Германияның Гамбург қаласында пруссиялық Сейдлиц (Адельшшлехт) әулетінің құрамында дүниеге келген. Ол әскери қызметте екі майданның да офицері болды. Веймар республикасы кезінде ол Рейхсверде кәсіби офицер болып қалды. 1940-1942 жылдары ол неміс армиясының 12-ші жаяу әскер дивизиясына қолбасшылық етті. Дивизия Демьянск қалтасында қоршалғанда, Сейдлиц совет кордонын бұзып, неміс бөлімшелерінің қоршаудан қашуына мүмкіндік берді. Осы әрекеті үшін ол артиллерия генерал-майтарына көтеріліп, ЛИ корпусының командирі болып тағайындалды. Корпус Сталинград шайқасы кезінде Алтыншы армияға бағынышты болды. Кеңестер Уран операциясын жүргізу барысында бүкіл әскер қалада тұтқындалған кезде, Гитлердің бұйрықтарына қарсы, Сейдлиц қашып шығу немесе берілу жағында ең күшті пікір білдірген генералдардың бірі болды. 1943 жылы 25 қаңтарда ол өзінің қол астындағы офицерлеріне олар өздері бас сауғалай ма, жоқ па, өздері шешуге ерікті екенін айтты. Фридрих Паулюс оны үш дивизиясының (100-ші, 71-ші және 295-ші жаяу әскер дивизиясының) командалық міндетінен дереу босатты. Бірнеше күннен кейін Сейдлиц басқа офицерлер тобымен бірге өз жақтарының атысына ұшырап, неміс сызығынан қашып кетті. Ол Кеңес өкіметінің күзетінде болып, капитан Николай Дятленконың тергеуіне түсті. Тергеушілер оны ықтимал серіктес ретінде анықтады. 1943 жылдың тамызында ол басқа екі генералмен бірге Луноводағы саяси қайта тәрбиелеу орталығына әкелінді. Бір айдан кейін ол басқа неміс офицерлерін жалдауға әскери тұтқын лагеріне жіберілді. Сейдлиц Кеңес өкіметінің бақылауында нацистікке қарсы Германия офицерлері лигасын құруда жетекші болды және "Еркін Германия үшін ұлттық комитет" құрамына кірді. Кеңес Одағымен ынтымақтастық жасағаны үшін көптеген басқа генералдар оны айыптап отырды. Гитлер үкіметі оны қамауда жоқ болған кезде өлім жазасына кесіп отырды. Сейдлицтің Германияға әуе көлігімен жеткізілетін 40 мыңдай неміс тұтқынынан тұратын антинацистік күш құру идеясы ешқашан да маңызды қарастырылмаған. Германияда оның отбасы отбасы мүшелерінің қылмысы үшін тұтқындалған. Сейдлицті соңы соғыс кезінде совет және неміс пропагандасы пайдаланған. Ол біріншісі оны радио хабарларында және әдебиетте неміс сарбаздарын берілуге шақыру үшін қолданды, ал екіншісі "Сейдлиц әскерлері" (Seydlitztruppen) идеясын дамытты. 1949 жылы ол соғыс қылмыстарымен айыпталды. Ол Вермахта қызметінде болған кезде совет тұтқындарына және азаматтық тұрғындарға қарсы әрекеттерге жауапты деп сотталды. 1950 жылы Кеңес соты оны 25 жылға бас бостандығынан айырды, бірақ 1955 жылы Батыс Германияға босатылды, ал 1956 жылы Үшінші рейхтің өлім жазасы күшін жойды. Алайда, Сталинград шайқасындағы рөлі үшін де, кейіннен Кеңес Одағымен ынтымақтастық жасағаны үшін де бұрынғы әскер әріптестері оны жек көреді. Ол өзінің зейнеткерлік қатарынан және зейнетақысынан бас тартты. Сейдлиц 1976 жылы 28 сәуірде Бремен қаласында қайтыс болды. 1996 жылы 23 сәуірде Ресей билігі оны өлімнен кейін кешірді.

Seydlitz Kurzbach was born in Hamburg, Germany, into the noble Prussian Seydlitz (Adelsgeschlecht). During , he served on both fronts as an officer. During the Weimar Republic, he remained a professional officer in the Reichswehr. From 1940 to 1942, he commanded the 12th Infantry Division of the German Army. When the division was encircled in the Demyansk Pocket, Seydlitz was responsible for breaking the Soviet cordon and enabling German units to escape from encirclement. For this action, he was promoted to General of the Artillery and appointed commander of the LI Corps. The corps was subordinated to the Sixth Army during the Battle of Stalingrad. When the entire army was trapped in the city in the course of the Soviet Operation Uranus, Seydlitz was one of the generals who argued most forcefully in favour of a breakout or a surrender, against Hitler’s orders. On 25 January 1943, he told his subordinate officers that they were free to decide for themselves on whether to surrender. Friedrich Paulus immediately relieved him of command of his three divisions (the 100th, 71st and 295th Infantry Divisions). A few days later, Seydlitz fled the German lines under fire from his own side with a group of other officers. He was taken into Soviet custody, where he was interrogated by Captain Nikolay Dyatlenko. He was identified by his interrogators as a potential collaborator. In August 1943 he was taken with two other generals to a political re education centre at Lunovo. A month later he was sent back to prisoner of war camps to recruit other German officers. Seydlitz was a leader in the forming, under Soviet supervision, of an anti Nazi organisation, the League of German Officers, and was made a member of the National Committee for a Free Germany. He was condemned by many of his fellow generals for his collaboration with the Soviet Union. He was sentenced to death in absentia by Hitler's government. Seydlitz's idea of creating an anti Nazi force of some 40,000 German prisoners of war to be airlifted into Germany was never seriously considered. In Germany, his family was taken into Sippenhaft, detention for the crimes of a family member. Seydlitz was ultimately exploited by both Soviet and German propaganda. He was used by the former in broadcasts and literature to encourage German soldiers to surrender, and the latter cultivated the idea of "Seydlitz troops" (Seydlitztruppen). In 1949, he was charged with war crimes. He was put on trial for responsibility for actions against Soviet POWs and the civilian population while in Wehrmacht service. In 1950, a Soviet tribunal sentenced him to 25 years of imprisonment, but in 1955 he was released to West Germany, where in 1956, his Third Reich death sentence was nullified. However, he was despised by his former army colleagues both for his role in the Battle of Stalingrad and for his later collaboration with the Soviet Union. He was denied the restoration of his retired rank and pension by the Bundeswehr. Seydlitz died on 28 April 1976 in Bremen. On 23 April 1996, a posthumous pardon was issued by the Russian authorities.