Сильванер шарабының тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Жүзімнің түрі Silvaner немесе Sylvaner – негізінен Эльзас және Германияда өсірілетін ақ шарап жүзімінің түрі, онда оның ресми атауы Grüner Silvaner. Эльзас нұсқалары көбінесе қарапайым шараптар деп есептелгенімен, 2006 жылы олар Эльзас Grand Cru шарабын жасауға қолданылатын сорттардың қатарына енгізілді, Эльзастың төрт "асыл жүзімімен" бірге, бірақ тек Zotzenberg жүзімдігінде. Бұл қарама-қайшылық Silvaner жүзімінің өнімділігімен және жүзімнің бейтарап дәмімен түсіндіріледі, егер өнімді бақыламаса, ол дәмсіз болуы мүмкін. Екінші жағынан, ол терруарды көрсетуге мүмкіндік беретін бос беткі жазылым сияқты, ал жақсы жерлерде және шебер шарап жасау арқылы Silvaner тамаша шараптар бере алады. Оның қышқылдығы жоғары, бірақ табиғи түрде жоғары қанттылығына жетеді, сондықтан оны көбінесе басқа сорттармен, мысалы, Рислинг немесе Эльблингпен араластырады және кейде десерттік шарапқа айналдырады.

Тарих

Сильванер – Орталық Еуропада ұзақ жылдар бойы өсіріліп келе жатқан ежелгі сорт. Германияда ол Liebfraumilch құрамында кеңінен танымал. Франконияда Германияның басқа шарап өсіру аймақтарына қарағанда оның беделі жоғарырақ. ДНК-тылдау нәтижесінде, Сильванердің Траминер мен «хунн» текті Österreichisch Weiß («Австриялық ақ») сорттарының буданы екені анықталды. Осыған байланысты, ол Австрия империясында пайда болған деп есептеледі. Жүзім Германияға Оттыз жылдық соғыстан кейін келген болуы мүмкін, себебі 1659 жылдың 5 сәуірінде Франкониядағы Кастель графының иелігінде Австриядан әкелінген Сильванер отырғызылғандығы туралы жазба бар. Сондықтан Германия 2009 жылы Сильванердің 350 жылдығын тойлады. Оның аты латын тіліндегі silva (орман) немесе saevum (жабайы) сөздерімен байланыстырылады, ал заманауи ампелография пайда болғанға дейін бұл сорттың жабайы жүзімдермен тығыз байланысы бар деп саналды. ДНК-тылдау жүргізілгенге дейін, кейбір мамандар оның атына сүйене отырып, Сильванердің Трансильванияда пайда болғанын болжады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германия мен Эльзаста көп мөлшерде Сильванер отырғызылды, ол 1960-1970 жылдары жалпы жүзімдік алқаптарының 30% және 25% құрады. 1970 жылға дейін Германияда ең көп өсірілген сорт осы болды, бірақ кейін Мюллер-Тюргау оны басып озды. Германиядағы өнімнің көп бөлігі Liebfraumilch құрамына қосылды, бірақ осы шараптың артық өндірісі оның беделін түсірді, ал тұтынушылар талғамының өзгеруі көптеген жүзімдіктердің жойылуына әкелді. Liebfraumilch жаңа шарап ішушілердің арасында қайтадан танымал болды және тұтынушылар талғамы тағы да өзгерді. Дегенмен, Франконияда, Liebfraumilch өндірілмейтін және Германияның басқа аймақтарындағыдай жартылай тәтті шараптар емес, құрғақ ақ шараптарға басымдық берген аймақта, Сильванер өзінің танымалдығын сақтап қалды. Бұрын кең таралған бір сортты жартылай тәтті Сильванер неміс шарап өндірісінен дерлік жоғалып кетті. Соңғы кезде Эльзаста жақсы жүзімдіктерден алынған аз өнімділікке негізделген қайта жандану байқалды, 2006 жылы Zotzenburg Sylvaner алғаш рет Эльзас Grand Cru мәртебесін алды. Хулио Кортазардың «62 Modelo para armar» романының басты кейіпкері Париждегі Polidor мейрамханасына кіргенде, алғашқы беттерде Сильванер шарабын таңдайды: «Неге мен Сильванердің бір бөтелкесін сұрадым?».

Sylvaner is an ancient variety that has long been grown in Central Europe. In Germany it is best known as a component of Liebfraumilch. It has long enjoyed a better reputation in Franconia than in other German wine regions. DNA fingerprinting has revealed it to be a cross between Traminer and the "hunnic" variety Österreichisch Weiß (meaning "Austrian White"). As a result, it is now thought to have originated in Austrian Empire. It is thought that the grape came to Germany after the Thirty Years' War as there is a record of Sylvaner from Austria being planted at County of Castell in Franconia on 5 April 1659. So Germany celebrated the 350th anniversary of Silvaner in 2009. Its name has been taken to be associated with either Latin silva (meaning woods) or saevum (meaning wild), and before modern ampelography it was sometimes assumed that this variety had a close relationship with wild vines. Before DNA typing, some assumed an origin in Transylvania based on its name. A lot of Sylvaner was planted in Germany and Alsace after the Second World War, reaching 30% and 25% respectively of total vineyard area in the 1960s 1970s. It was Germany's most grown variety until it was overtaken by Müller Thurgau around 1970. Much of the German crop was blended into Liebfraumilch, but overproduction of this type of wine ruined its reputation, and changing tastes led to many vines being grubbed up. Liebfraumilch became popular again with new wine drinkers and again changing tastes. However, in Franconia, where Liebfraumilch may not be produced and which primarily stuck to dry white wines in the decades when most other German regions produced semi sweet wines, Silvaner has kept its popularity. Single variety semi sweet Silvaner, which used to be common, has all but disappeared from the German wine production. More recently there has been a revival in Alsace based on low yields from good vineyard sites, with formal recognition in 2006 as Zotzenburg Sylvaner became the first to be designated an Alsace Grand Cru. Sylvaner is the wine chosen by the protagonist of Julio Cortázar's novel 62 Modelo para armar on the firsts pages, when entering the Parisian restaurant Polidor “Why did I ask for a bottle of Sylvaner?”.

Австралия

1970 жылдары Браун Бразерс Викторияның солтүстік-шығысында "Сильванер" үзім сортымен тәжірибе жасады, бірақ нәтижесі болмаған көрінеді.

Австрия

Австриядағы шараптың құрғақ стильдерге қарай бағдарының салдарынан, оның өзінің туған жерінде Sylvaner өте аз кездеседі.

Қазақстан

Сильванер (хорват тілінде silvanac zeleni) Шығыс Хорватияда, Славония және Шрием аймақтарында, сондай-ақ басқа да аймақтарда өсіріледі. Соңғы жылдары Ораховицадан шыққан жоғары сапалы, жартылай құрғақ Silvanac zeleni Хорватияның танымал ақ шараптарының біріне айналды.

Франция

Сильванер Эльзас шараптарындағы орны даулы. 2006 жылдан бері оны Эльзас Grand Cru шараптарында қолдануға болады, бұрын бұл мүмкіндік төрт «асыл жүзім» – Gewürztraminer, Muscat, Pinot gris және Riesling-ке ғана берілген. Алайда, бұл тек Zotzenberg жүзім бағында ғана мүмкін, оған Altenberg de Bergheim және Kaefferkopf жүзім бақтарымен бірге Alsace Grand Cru ретінде аралас сортты шараптар өндіруге рұқсат етілді. Zotzenberg Grand Cru шараптары Gewürztraminer, Pinot gris, Riesling және Sylvaner жүзімдерінің кез келген комбинациясынан тұруы мүмкін. Осылайша, осы жүзім бағынан сорттық таза «Sylvaner Grand Cru» шарабын өндіруге болады, бірақ оны «Zotzenberg» деп қана белгілеуге болады, «Sylvaner Grand Cru» деп емес. Осыдан кейін де Жан Тримбахтың пікірі «Бұл Sylvaner grand cru тек Zotzenberg-те ғана мүмкін, бұл терруарды мойындау, бірақ осымен шектелуіміз керек» болды. Германиядағыдай, Sylvaner-дің танымалдылығы 1970 жылдардан бері төмендеп келеді, бұл Эльзас жүзімдіктерінің 25%-ынан 10%-ға дейін азайды. Sylvaner сонымен қатар Рейнхессен (2486 га) және Пфальц аймақтарында өсіріледі, кейде одан десерт шараптары да жасалады. Қазіргі уақытта Германиядағы жүзімдіктердің жалпы ауданының 5%-ын құрайды. Германиядағы бұл сорттың ресми атауы Grüner Silvaner, ол Эльзас пен оның туған жері – Австриядан «i» әрпімен жазылуымен ерекшеленеді. Көк Sylvaner және қызыл Sylvaner жүзімдері – мутацияға ұшыраған сорттар және олар аз мөлшерде өндіріледі.

Баден-Вюртемберг аймағының шарап өндіруші аймақтары көбінесе қызыл шараптарды өндірумен танымал, олардың көп бөлігі жергілікті тұтынуға арналған және Германиядан тыс жерлерде кеңінен белгілі емес. Жанында орналасқан Бавариядағы Франкен (Франкония) аймағында да континенттік типтегі, жылы және құрғақ жаз басым, сондықтан көбінесе ақ Sylvaner жүзімдері және аздаған қызыл Sylvaner жүзімдері отырғызылады. Қызыл Sylvaner оңай мутацияға ұшырайды, және 200-ден астам сорттары зерттелген. Жоғары сапалы өндірушілер дәстүрлі сорттарды жаңа клондармен алмастыруға үлкен қызығушылық танытады. Көк Sylvaner – қызыл және жасыл Sylvaner-дің табиғи тоғысы, ал қызыл Sylvaner – жасыл Sylvaner-дің табиғи мутациясынан пайда болған деп саналады. 2017 жылғы неміс қызыл Sylvaner шарабы елдегі ең жақсы 6% шараптың қатарына кірді.

Жүзімдік және жүзім шаруашылығы

Жүзім бұтасы өте күшті және өнімді, үш бөлікті жапырақтары бар. Шоғырлары кішкентай, цилиндр пішіндес, орташа жасыл жидектері тез піседі. 1940 жылы Сильванер шарап сорты Шаселамен будандастырылып, ақ жүзімнің Ноблинг сорты алынды.

Синонимдер

Сильванер мысалы, Арвин, Арвин Гранде, Августинер Вайс, Береги Шилвани, Боетцингер, Клозье, Цинифадл Зелены, Цинифал, Флигентраубе, Франкенрислинг, Франкентраубе, Фуэсерес Шилвани, Гамай блан, Жентильверт, Грос Рин, Грос рин, Груен Сильванер, Грунедель, Грунфранкиш, Грюн Сильванер, Хауслер Шварц, Иоганнисбергер, Мишка, Момавака, Монтерей Рислинг, Моравка, Мовавка, Мушка, Мушза, Муза, Немецкий Ризлинг, Оестрейхер, Оестрейхер, Пеплтраубе, Пикардон блан, Пикарду блан, План Дю Рин, Рин, Рундблатт, Сальфин, Сальфин Белы, Сальванер, Сальвинер, Шарванер, Шерванер, Шенфейльнер, Шваблер, Швублер, Седмogradka, Седмogradska Zelena, Селенжиз, Селиван, Сильванске зелене, Сильван зелены, Сонома Рислинг, Сильванер, Сильванер верде, Шилвани Фехер, Чaфахнлер, Есил Сильванер, Зеленчич, Зелены, Зиерфандлер, Зиерифандель, Зинифал, Зоелд Шилвани, Зоелдсилвани, Сыилванер, Сильванер, Сильванер верт, Грюнер Сильванер, Грюнфранкиш, Франкен Рислинг және Грюнер Сильванер сияқты атаулармен де белгілі.