Кіріспе

1941 жылы Сирия-Ливан жорығын аяқтаған қарулы келісім

Сен-Жан-д'Акре қарулы келісімі (сонымен қатар Акре конвенциясы деп те аталады) Екінші дүниежүзілік соғыстың Сирия-Ливан жорығын аяқтады. 1941 жылдың 14 шілдесінде қол қойылған келісім, Таяу Шығыстағы британдық генерал Генри Майтленд Уилсон басқаруындағы одақтас күштер мен Сирия және Ливандағы Виши Франция күштері арасында жасалды. Виши Франция күштеріне генерал Анри Дентц, Левант армиясының (Armée du Levant) Бас қолбасшысы және Леванттың Жоғары комиссары басшылық етті.

Сипаттама

Солтүстік Шөл және Эвфрат провинциясының бақылауын жоғалтып, Бейруттың жақында түсуімен қауіптенген генерал Денц, қарулы келісім сұрауға шешім қабылдады. 11 шілде күні кешке, британдық генерал-лейтенант Клод Очинлек, Таяу Шығыс командованиесінің бас қолбасшысы, Денцтен алты сағаттан кейін, түн ортасында жаушылықты тоқтату туралы ұсыныс келген сымсыз хабарлама алды. Генерал Денц, Британ үкіметінің атынан Бейруттағы АҚШ консулы ұсынған меморандум негізінде келіссөздерге қатысуға дайын екенін мәлімдеді. Бірақ Денц, француз үкіметімен тек британдық өкілдермен ғана келісуге өкілетті екенін, еркін француз өкілдерін қоспағанда, ескертті. Генерал Денц ұсынған ұсыныстар Таяу Шығыс соғыс кеңесімен бірден қарастырылды. Кеңес, Бейруттағы американдық консулдың пікірін ескерді, Денц шын ниетімен емес болуы мүмкін және немістердің соңғы сәттегі құтқаруына үміттене отырып, уақытты сатып алуға тырысуы мүмкін. Сондықтан, оның шарттары британдықтар тарапынан қабылданбады және оған 12 шілде күні сағат 09:00-ге дейін Бейрут-Хайфа тас жолындағы британдық бекетіне өкілетті өкілдерін жіберу талап етілді. Бұл талап орындалмаса, жаушылық қайта басталады. 12 шілдеде Вишинің екінші тұлғасы, генерал-лейтенант Жозеф Антуан Сильвен Рауль де Вердилак келіссөздерге қатысты. Ол Сириядан Британдық Палестина мандатына қарасты Акраға дейін, Австралияның жоғары шенді офицерлерінің сүйемелдеуімен келді. Генерал де Вердилак, өзінің басты қолбасшысы генерал Денцтің орнына, қарулы келісім туралы келіссөздерде Левант армиясын өкілдік етті. 1941 жылғы 21 шілдеде жарық көрген Time журналында Денц де Вердилакты келіссөздерге жібергені айтылады, себебі де Вердилак Денцке қарағанда британдықтарға жақын және Де Голльге қарсы емес еді. 12 шілде күні сағат 22:00-де Сен-Жан-д'Акре қарулы келісіміне бастапқы қол қойылды. Одақтас күштерді генерал Уилсон, әуе коммодоры Л. О. Браун (Корольдік әуе күштері), капитан Дж. А. В. Морз (Корольдік теңіз күштері) және еркін француз генералы Жорж Катру өкілдік етті. Виши француздарын де Вердилак өкілдік етті. Ұлыбритания мен Франция арасындағы Наполеон дәуірінен бері өткен алғашқы келісімдер Акра қаласының шетіндегі "Сидней Смит казармасының" офицерлер клубында өтті. Бұл жерде кейіннен Израильдің ауыл шаруашылығы поселенісі – Бустан Хагалил құрылды. Британдықтардың жомарт шарттарына қарамастан, Виши өкілдері оларды қысқа ғана уақытқа қабылдамай, барлық мәселені генерал Денцтің мойнына жүктеді. Бастилия күні, 14 шілдеде, Вишидің Левантқа арналған жоғары комиссары генерал Денц, Сирия мен Ливанды жеңіске жеткен британдықтар мен еркін француз күштеріне берді. Генерал де Вердилак, қол қою үшін қаламды ашқанда, бөлмедегі барлық шамдар сөніп қалды, сондықтан диспетчерлік мотоциклі әкелініп, фарасымен бөлмені жарықтатты.