Кіріспе

Бұрынғы тендер SS Nomadic – «Ақ Жұлдыз» компаниясының бұрынғы тендері, 1911 жылдың 25 сәуірінде Белфаста суға түсірілген. Қазір Белфасттың «Титаник» ауданында қойылған. Ол мұхиттық лайнерлерге жолаушылар мен поштаны тасымалдау үшін салынған. «Ақ Жұлдыз» компаниясының қазірге дейін сақталған жалғыз кемесі және сол екі мұхиттық лайнерді жобалауға көмектескен Томас Эндрюс жобалаған жалғыз кеме.

Өмірбаян

Nomadic 1910 жылы White Star Line компаниясы тапсырыс берген екі кемелердің бірі болды. Олар жаңа мұхиттық лайнерлерге тендер ұсыну үшін салынған, олар Шербур портына тікелей тоқтауға тым үлкен болды. Ол және оның серігі жолаушыларды, олардың багажын, поштаны және кемеге қажетті жабдықтарды жағалауда тұрған үлкен мұхиттық лайнерлерге тасымалдады. Nomadic кемесінің қадағы 1910 жылы Белфаст қаласындағы Harland and Wolff кеме жасаушылық зауытында салынды (қадағы нөмірі 422). Ол RMS Olympic және RMS Titanic кемелерімен қатар, Arrol Gantry-дің 2 және 3 қадақтарында салынды. Кеме 1911 жылдың 25 сәуірінде суға түсіріліп, теңіз сынақтарынан кейін 27 мамырда White Star Line компаниясына тапсырылды. Қозғалтқыш күшін екі бір ұшты, көмірмен қыздырылатын қазандықтар және екі күшті бу машинасы қамтамасыз етті, әрқайсысы 7 фут (2 метр) диаметрі бар үш пернелі екі пропеллерді айналдырып, кемеге белгілі бір жылдамдық берді. Nomadic болаттан жасалған, болат каркас, қабырғалар, бөлімдер және құймаланған қабықшадан тұрады. Онда төрт жұмыс палубасы және олардың астында әртүрлі жүк бөлімдері болды. Толық жүктелген кезде 1000 жолаушыға дейін тасымалдай алатын. Жолаушыларға арналған жайлар төменгі және жоғарғы палубалардағы жолаушылар залдарынан және көпір мен жоғарғы көпір палубаларындағы ашық алаңдардан тұрды. Кеме бірінші және екінші сынып жолаушыларға бөлінген, бірінші сынып жолаушылары кеменің алдыңғы бөлігін пайдаланды. SS Traffic кемесінен артық жолаушыларды тасымалдау үшін төменгі палубаның артқы бөлігінде шағын алаң бөлінді. Nomadic Olympic және Titanic лайнерлерімен салыстырылатын деңгейде жабдықталған, сондықтан оның көптеген тендерлерге қарағанда жайлы орындықтары, үстелдері, фарфор су таратқыштары, жынысқа бөлінген дәретханалары және швед үстелі барлары болды. Онда әшекейлі ағаш өрнектері мен гипстен жасалған әсемдіктер, әсіресе кемедегі бірінші сынып залдарында көптеп кездесетін. Nomadic Ұлыбританияда салынған, бірақ француздық экипаж француз жағалау суларында жұмыс істегендіктен, оның корпусының екі жағында императорлық және метрикалық белгілер сияқты ерекшеліктері болды.

Қызмет тарихы

Nomadic 1911 жылы 3 маусымда Чербургке келді және White Star Line компаниясы үшін тендерлік қызметін бастады. 1912 жылы 10 сәуірде ол 274 жолаушыны RMS Titanic лайнерінің қасіретті бірінші сапарына тасымалдады, олардың ішінде Нью-Йорк миллионері Джон Джейкоб Астор IV жаңа әйелі Мадленмен, сэр Космо Дафф Гордон және оның әйелі, кутюрье Люси, Леди Дафф Гордон, американдық журналист және АҚШ армиясының офицері Арчибальд Батт, Денвер миллионерсі Маргарет Браун және тау-кен магнаты Бенджамин Гуггенхайм болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1919 жылға дейін Nomadic француз үкіметімен тартылып алынды және ол қосымша мина тазартқыш ретінде қызмет етті, сондай-ақ американдық әскерлерді Брест (Франция) портына және кері тасымалдады. Соғыстан кейін ол тендерлік міндеттеріне оралды, құны 250 001 € (резервтік баға 250 000 €). SS Nomadic 2006 жылдың 12 шілдесінде Ле-Хаврдан Белфастқа қайтып, 2006 жылдың 18 шілдесінде салынған жеріне жақын келді. Кемені Әлеуметтік даму министрі Дэвид Хансон, Белфаст қаласының вице-мэрі, кеңесші Рут Паттерсон және көптеген ізгі ниет білдірушілер күтіп алды. Nomadic департаментпен шарт жасалған теңіз көлігі баржасында, "қойға сүйеніп" жеткізілді.

Номадтық қайырымдылық қоры

Солтүстік Ирландияның әлеуметтік даму департаменті 2006 жылдың желтоқсанында SS Nomadic кемесіне иелік ету және оның сақталуын, қалпына келтірілуін бақылау үшін Nomadic Charitable Trust (NCT) атты ерікті қайырымдылық қорын құрды. NCT-нің жарияланған мақсаты: "SS Nomadic-ті қалпына келтіру және оны жұртшылыққа қолжетімді ету, Титаниктің мерекелеуіне маңызды үлес қосуын қамтамасыз ету, теңіз және өнеркәсіптік мұрамызды сақтап, ұрпақтарға жеткізу және туризм, әлеуметтік және экономикалық дамуға серпіліс беру". NCT 2015 жылдың сәуірінде Nomadic кемесінің меншік құқығын Titanic Foundation-ға берді. Қазіргі таңда кеме Титаник Белфаст Номад Лимитед компаниясы басқаруында және "Титаник Белфаст" келушілер орталығының құрамына енген.

Номадтық қорғау қоғамы

2006 жылы «Кошпенділерді сақтау қоғамы» (NPS) құрылды. 2006 жылы NPS Шығыс Африкадағы Виктория көлінде 1907 жылы салынған жүк кемесін тауып, оның SS Nomadic-ке бастап орнатылғандармен шамалас өлшемдегі қазандықтары мен үш кеңейтімді қозғалтқыштары бар екенін NCT-ге хабарлады. «Ньянза» кемесінің иесі оны дизельдік қуатқа көшіріп, бу қозғалтқыштары мен қазандықтарын металлға тапсыруды жоспарлағандықтан, NPS NCT-ге оларды «Номад» кемесіне орнату үшін сатып алуды ұсынды.

Қайта қалпына келтіру және сақтау

Тағайындалғаннан кейін, ҰҚК негізгі жөндеу жұмыстарын, қаражат жинауды және жоспарланған қалпына келтіруге дайындық жүргізуді бастады. Белфаст қалалық кеңесінің жүргізген зерттеуі бойынша, «Номадты» қалпына келтіруге 7 миллион фунт стерлинг жұмсалуы тиіс деп есептелді. NCS кейіннен 6,5 миллион фунт стерлингтен астам қаржыны тартты; ірі демеушілердің қатарында Ұлыбританияның Мұра лотерея қоры, ЕО-ның «Тындықтық III» қоры, Солтүстік Ирландияның Туризм басқармасы, Белфаст қалалық кеңесі және «Ulster Garden Villages» компаниясы бар. 2008 жылдың тамызында «Номад» Ұлттық тарихи кемелер қоғамына қарастырылып, Ұлттық тарихи кемелер тізіліміне енгізілді, ол Ұлттық тарихи флоттың бір бөлігі болып табылады. Бұл «Номадтың» тарихи маңыздылығын мойындайды, себебі тізілімде «Cutty Sark», «Mary Rose» және «Royal Yacht Britannia» сияқты кемелердің тізімі бар. 2009 жылдың тамызында «Номад» Белфаст қаласындағы Куинс-роудтағы Гамильтон құрғақ догіне көшірілді. Бұл құрғақ док, өзі теңіз мұрасының бір бөлігі болатын, Белфаст порты комиссиясы мен «Titanic Quarter Ltd» арасындағы бірлескен серіктестік аясында жартылай қайта жаңартылды. Док бастапқыда «Номадқа» орнатылған жер деп есептеледі және қазір «Номад» үшін тұрақты орын ретінде жалға берілді. 2009 жылдың соңында NCS ірі консервациялық және қалпына келтіру жұмыстарын бастау үшін жеткілікті қаржыға ие болды. 2010 жылдың ақпан айында болат корпустың сыртқы қабаты тазартылып, грунтовкаланып, металл конструкцияның одан әрі нашарлауына жол берілмеді. 2011 жылдың ақпан айында Харланд пен Вольф компаниясы ҰҚК-ға болат конструкцияны қалпына келтіру және жөндеу жұмыстарын жүктеді, бұл кеме құрылысшыларымен 100 жылдық байланысты қайта жаңартуға мүмкіндік берді. Келісімшарттың құны 2 миллион фунт стерлинг болды және жоғалған көпір мен жоғарғы палубаны қайта жасау, кеме корпусын жөндеу және кемені оның түпнұсқа White Star Line бояуымен бояу кірді. Бұл жұмыстар 2012 жылдың ақпан айында аяқталды. Кеме әлі толыққанды қалпына келтірілмеген, ең бастысы алдыңғы мачта мен одан кейінгі жабдықтар әлі де жоқ, бірақ олар кейінірек орнатылмақ. Қалпына келтіру жұмыстарының соңғы кезеңіне сәнді интерьерді сақтау және қалпына келтіру кіреді, онда гипстен жасалған панельдер мен әшекейлі ағаш өңдеулер бар. SS «Nomadic» ағаш панельдері «Nomadic Preservation Society» қоғамы «Save Nomadic» науқаны кезінде жиналған қаражатты пайдалана отырып, француз мұражайынан сатып алынды. Панельдер сол кезде NCS-ке кемеге қайта орнату және қайта қалпына келтіру үшін берілді. Бұл кезеңдегі жұмыстарға тарихи Гамильтон құрғақ догі мен сорғы станциясын қалпына келтіру жұмыстары кіреді, док аймағы мен кемені туристік орталыққа айналдыру жоспарлануда.

Құтқару қайықтары

Белгілі болғандай, Nomadic кемесінің қалған құтқару қайығы әлемдегі White Star Line компаниясының соңғы екі құтқару қайығының бірі болып табылады, екіншісі – Nomadic кемесінің 6-шы құтқару қайығы. Бастапқыда Nomadic екі 20 футтық (6 метрлік) құтқару қайығына ие болған, олардың әрқайсысы толық жүктелген кезде шамамен 28 адамды қабылдай алатындығы есептелген, төтенше жағдайда 1200 жолаушы мен экипажға қызмет етуге арналған. Кейіннен оларға құтқару салдары қосылды. Nomadic кемесінің құтқару қайықтары 1974 жылдың қазан айында Винсент кемені Парижге көшіргеннен кейін алынып тасталды. Олар 13 жыл бойы Nomadic кемесіне қарама-қарсы жағалауда қалды, вандализмге ұшырады және бөліктері ұрланды. 1987 жылы Жан Шарль Арно Винсентпен Шарбурдағы Le Musée Maritime Chantereyne мұражайы үшін екі құтқару қайығын уақытша беруге келісім жасады. Құтқару қайықтары сыртта қалдырылды, уақыт өте келе олардың салмағынан пішіні бұзылып, ағашы шіріп кетті. Ақырында, мұражай 1-ші құтқару қайығын жөндеуге келмейтіндей зақымдалған деп есептеді және 1990-шы жылдардың соңында оны өртеп жойды. Кейін тарихшы Филип Делауной қалған құтқару қайығын тауып алды. 2007 жылы ол мұражайдан сатып алынды. Қайықты Белфастқа қайтару үшін арнайы тірек құрылғысы жасалып, Petticrew Marine компаниясына жеткізілді. Келесі бес жыл ішінде қайық сол жерде ілініп тұрып, баяу-баяу бастапқы пішініне келді. Сонымен қатар қайықты қалпына келтіру үшін қаражат жиналды және Heritage Lottery Fund қорынан грант берілді. Қайық бастапқы пішініне келтірілгеннен кейін, жөндеу жұмыстары басталды, жоғалған ағаштар ауыстырылды және жоғалған бөлшектер қайта жасалды. Heritage Lottery Fund қорының талаптарының бірі – түпнұсқа материалдарды пайдалану болды. Клинкерлі ағаш конструкциясын байланыстыру үшін жаңа кемен жасау және орнату қажет болды. Бұл аяқталғаннан кейін кеме корпусын қалпына келтіру жұмыстары жүргізіліп, жоғалған немесе зақымдалған ағаштар бастапқы материалдармен ауыстырылды. Құтқару қайығының атауы ұрланғандықтан, оны архивтік фотосуреттерді пайдалана отырып, меценат қайта жасады. Құтқару қайығының құрылысы аяқталуға жақын келгенде, оны қалай қоғамға көрсету туралы дау туды. Бастапқыда Ольстер халықтық және көлік мұражайы оны көрме ретінде қабылдауға келіскен еді, бірақ орын жетпегендіктен бас тартты. Құтқару қайығын Nomadic кемесіне қайтаруға тырысты, оны ауа райына төзімді қорапта оның жанында көрсетуге, бірақ бұл сәтсіз аяқталды. 2014 жылы Nomadic кемесі бастапқы бояу түстерімен толыққандай қалпына келтірілді. Құтқару қайығы Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы Queen Mary кемесінің алдындағы машина бөліміне жақын орналасқан. White Star Memories оны оларға уақытша берген, ол 2017 жылдың маусым айында жеткізілді. 2022 жылы қайық қосымша күтім үшін Белфастқа қайта жеткізілді. 2023 жылдың 8-15 қыркүйегінде құтқару қайығы Maritime Belfast ұйымдастырған теңіз фестивалі кезінде Nomadic кемесінің жанында қысқа уақытқа қойылды. 2007 жылы қайта табылғаннан бері Nomadic кемесінің 2-ші құтқару қайығы White Star Line компаниясының соңғы қалған құтқару қайығы деп есептелді, бірақ 2016 жылы 6-шы құтқару қайығы қайта табылғаннан және қалпына келтірілгеннен кейін бұл пікір өзгерді.