Кіріспе

1934 жылы Альфред Хичкок түсірген фильм

"Тым көп білген адам" – Альфред Хичкок режиссерлік еткен 1934 жылғы британдық шпиондық триллер. Басты рөлдерде Лесли Бэнкс пен Питер Лорре ойнайды, ал фильмді Gaumont British компаниясы шығарды. Бұл Хичкоктың британдық кезеңіндегі ең табысты және сыншылар тарапынан жоғары бағаланған фильмдердің бірі болды. Фильм Хичкок осы атауды қолданған алғашқы туындысы, кейіннен 1956 жылы оның өзі сол атпен, бірақ мазмұны мен сценарийі едәуір өзгешеленген жаңа фильм шығарды. Екінші фильмде Джеймс Стюарт пен Дорис Дей ойнады, ол Paramount Pictures компаниясы үшін түсірілді. Екі фильмнің де атмосферасы өте ұқсас. 1967 жылы жарық көрген "Хичкок/Труффо" кітабындағы сұхбатында Хичкок кинорежиссер Франсуа Труффоның ремейк нұсқасының кейбір аспектілері әлдеқайда жақсы деген пікіріне жауап ретінде: "Бірінші нұсқа талантты әуесқойдың жұмысы, ал екіншісін кәсіби маман жасады деуге болады" деді. Алайда, кейбір сыншылар Хичкоктың бұл мәлімдемесін әдепкі бойынша қабылдамау керек деген қорытындыға келді. 1934 жылғы фильм Г.К. Честертонның 1922 жылғы сол аттас кітабымен тек атауы ғана ортақ. Хичкок кітаптағы бірнеше әңгімелерге авторлық құқығына ие болғандықтан осы атауды пайдалануға шешім қабылдады. Фильм Хичкок пен сценарист Чарльз Беннетт халықаралық қастандықтар мен сәбиді ұрлау туралы "Болдог Драммонд" әңгімесін бейімдеуге тырысқанда бастау алды; бастапқы атауы "Болдог Драммондтың сәбиі" болған. Адаптациялау туралы келісім күшін жойды, ал сюжеттік құрылым "Тым көп білген адам" сценарийінде қайта қолданылды, атау тікелей қатысы жоқ Г.К. Честертонның жинағынан алынған. Оқиғаның авторлары – Беннетт пен Д.Б. Уиндхэм Льюис. Беннетт Льюис ешқашан қолданылмаған диалог жазу үшін шақырылғанын және оқиғаға ешқандай үлес қоспағанын мәлімдеді, бірақ бұл ақпаратқа қатысты пікірталас туды. Атыс эпизоды Хичкоктың 1956 жылғы ремейк нұсқасына енбеді. Хичкок австралиялық композитор Артур Бенджаминді Корольдік Альберт залындағы эпизод үшін арнайы музыка жазуға шақырды. Бұл музыка "Дауылды бұлттар кантатасы" деп аталады және 1934 жылғы нұсқада да, 1956 жылғы ремейк нұсқасында да қолданылады. Rotten Tomatoes сайтындағы 32 рецензияға сүйенген фильмнің мақұлдау деңгейі 88%, ал орташа бағасы 7.76/10 құрайды.

Тыйым салу

Фильм 1935 жылдың қаңтарында Норвегияда тыйым салынды, ешқандай себеп көрсетілмей, тек мына мәлімдеме жарияланды: Аталған фильм Норвегияда көпшілікке көрсетілуге бекітілмеген.

Авторлық құқық және үйдегі медиа

"Көп білетін адам" әлемдік авторлық құқықпен қорғалған, бірақ үйдегі бейнежазбаларда кеңінен таратылған. Осыған қарамастан, Network Distributing (Ұлыбритания), Criterion (АҚШ) және тағы да басқалардың лицензиялық, жаңартылған нұсқалары DVD, Blu-ray және сұраныс бойынша бейне қызметтерінде жарық көрді.