Кіріспе

Фрай Бартоломе де лас Касас – Гватемаланың Альта-Верапас департаментіне қарасты муниципалитет. Халқының саны 31 611 адамды құрайды. Теңіз деңгейінен 170 метр биіктікте орналасқан және 1 229 км² аумақты қамтиды. Жыл сайынғы мереке 30 сәуірден 4 мамырға дейін өтеді. Ол 15 ғасыр испан дін қызметкері, епископ және жазушы Бартоломе де Лас Касастың құрметіне аталған.

Франья Трансверсаль дель Норте

Франья Трансверсаль дель Норте (FTN) аймағындағы алғашқы қоныс аудару жобасы Альта-Верапаз департаментіндегі Себол Чайнахада жүзеге асырылды. Себол сол кезде стратегиялық маңызға ие нүкте және Канкуэн өзені арқылы өтетін жол ретінде қарастырылды, ол Мексикамен шекарадағы Усумасинта өзені арқылы Петенмен байланыс құрды. Сол кездегі жалғыз жол – 1928 жылы президент Лазаро Чакон салған топырақ жол еді. 1958 жылы генерал Мигель Идигорас Фуэнтес үкіметі кезінде Америкааралық даму банкі (АӨБ) Себолда инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландырды. 1960 жылы сол кездегі армия капитаны Фернандо Ромео Лукас Гарсия Себолдың солтүстік-шығысындағы Сакискиби және Пунта-де-Болонко шаруашылықтарын мұраға алды. 1963 жылы ол "Сан-Фернандо" шаруашылығын, ал соңында Сан-Фернандоның жанындағы "Сепур" шаруашылығын сатып алды. Осы жылдары Лукас Гарсия Гватемала заң шығару органында болды және елдің осы аймағына инвестицияларды арттыру үшін Конгресте белсенді лоббилік жұмыс жүргізді. 1962 жылы DGAA, 1551-ші жарлық арқылы Аграрлық реформаның Ұлттық институты (INTA) болып қайта құрылды, бұл жарлық Аграрлық трансформация заңын жасады. 1964 жылы INTA FTN географиясын Уэуэтенанго, Киче, Альта-Верапаз және Исабаль департаменттерінің солтүстік бөлігі деп белгіледі. Сол жылы Мэрикнулл және Киелі Жүрек ордендерінің дін қызметкерлері INTA-мен бірлесіп, алғашқы отарлау процесін бастады, Уэуэтенангодан Кишенің Иксан секторына қоныс аударушыларды жеткізді. Солтүстік көлденең жолағы 1970 жылы генерал Карлос Арана Осорио үкіметі кезінде Конгресс 60-70 жарлығымен ауыл шаруашылығын дамыту мақсатында ресми түрде құрылды.

Африканың майлы пальмасы

Гватемалада және оның кейбір көрші елдерінде тағамдық майлар мен майларға зор сұраныс бар, бұл елде африкалық пальма майының басқа майлар есебінен кең таралғанын түсіндіреді, сондай-ақ ірі капиталмен байланысты жаңа компаниялардың инвестицияның жаңа кезеңін бастауына мүмкіндік берді, олар Гватемаланың Солтүстік көлденең жолағын құрайтын кейбір аумақтарда ерекше көзге түседі.

Климат

Фрай Бартоломе де лас Касас тропикалық ылғалды орман климатына ие (Köppen: Af).