Кіріспе

Үндістандағы Мумбай қаласындағы өзен

Мити өзені (айтылуы: [miʈʰiː]) – Үндістанның Мумбай қаласының Салсетти аралында орналасқан өзен. Ол Повай және Вихар көлдерінен шығатын сулардың қосылған жері. Өзен маусымдық, жаңбыр маусымында суы көтеріледі. Көлдердің артық суы да өзеннің ағынына қосылады, ал қалған уақытта бөгеттермен тоқтатылады. Осы маусымда балық аулаушылар көптеп келіп, көлдерден қашып шыққан ірі балықтарды аулайды. Чаттрапати Шиважи Махарадж халықаралық әуежайы Андхери (Е) маңындағы өзен бөлігінің жанында орналасқан.

География

Өзен Вихар көлінің артық суынан басталады және 2 км-дей кейін Повай көлінің де артық суларын қабылдайды. Повай, Саки Нака, Курла, Калина, Вакола, Бандра Курла кешені, Дхарави және Махим тұрғын және өнеркәсіптік аймақтары арқылы ағып, барлығы 18 км жолдан кейін Махим шығанағында Араб теңізімен қосылады. Өзеннің жоғарғы ағысындағы орташа ені 5 метр, орта ағысында 25 метрге, ал 2005 жылғы 26 шілдедегі су тасқынынан (26 шілдеде 24 сағат ішінде 944 мм) кейін төменгі ағысында 70 метрге дейін кеңейтілді.

Қоршаған ортаның нашарлауы

Өзенге шикі кәріз су, өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтарды төгу арқылы ластау орын алды. Бұдан өзге, осы өзен бойында кемелерді, жануарларды және майлы барабандарды жуу, сондай-ақ рұқсатсыз қауіпті қалдықтарды шығару сияқты заңсыз әрекеттер де жасалуда. Кейбір аймақтардағы мал шаруашылықтары жануарлар қалдықтарын шығарып, ластануға себеп болады. Баррель тазалаушылар, металл жинаушылар және басқалары өзенге шламды мұнайды, ағынды суды және қоқысты төгеді. Органикалық қалдықтар, шлам және қоқыстарды төгу өзеннің су тасымалдау қабілетін азайтады. Кәріз су мен өнеркәсіптік қалдықтардың қосылысынан пайда болған су теңіз жануарларына қауіпті. Көптеген жерлерде өзен төсегі шламмен, қоқыстармен және су гиацинті сияқты өсімдіктермен толып кеткен. Мумбай қаласы дамыған мақта тоқыма фабрикаларының арқасында "Үндістанның мақта қаласы" деген атаққа ие болды. Фабрикалар жылдар бойы осы өзеннен су пайдаланып, қалдықтарын оған төгіп, өзеннің қазіргі лас күйіне әкеп соқты.

Тазалау

Үлкен Мумбаи қалалық корпорациясы 2005 жылдың 26 шілдесінде болған су тасқынының қайталанбауы үшін соңғы кезде тазалық жұмыстарын жүргізуде. 2009 жылы жүлделі табиғатты қорғаушы Раджендра Сингх экологиялық топ құрды. BMC қазірге дейін қажетті көлемнің 60 пайызын құрайтын 267 мың текше метрді ғана шығарып тастады. Мақсат – өліп бара жатқан өзенді қайта жаңғырту. Митидегі барлық жұмыс энергияны теңгерімде ұстау үшін күн энергиясы арқылы жүзеге асырылады. Жақында эколог Афроз Шах Мумбаи тұрғындарымен бірлесіп Мити өзенін тазалау науқанын бастады, ол үлкен табысқа ие болды.