Леелқасе руы: Тарахи және географиялық орналасуы

Кіріспе

Дародтың сомалилік кіші руы – Лилькасе немесе Лейлкасе немесе Лелкасе (ليلكسة) (Хусейн бин Абдирахман бин Исмаил бин Ибрахим әл Джаберти) – Танаде Дарод руының ірі кіші руы. "Лилькасе" атауы – лақап есім, ол "зор көреген, ойлы, епті немесе зиялы" деп аударылады.

Халық саны

2005 жылы Галдогоб ауданының жалпы халқы 40 433 адамды құрады, олардың көп бөлігі Лилькасе тайпасынан. 33 366 адам қалалық, ал 7 067 адам қалалық емес жерлерде тұрды. Байланың халқы шамамен 16 700 адамды құрайды. Байла ауданының жалпы халқы 14 376 адамды құрайды. Байлада негізінен сомали ұлтының өкілдері тұрады, соның ішінде Маджертин және Лильказе Дарод тайпалары кең таралған. Гарауе ауданының халқы шамамен 190 000 адамды құрайды. Пунтлендтің көп бөлігі сияқты, мұнда да негізінен Харти Дарод кландары конфедерациясынан шыққан сомалилер тұрады, әсіресе Маджертин және Лильказе Дарод тайпалары. Лилькасе тайпасы Галкайоның ең ірі ауданы – Гарсурда да басымдық құрайды, онда шамамен 137 667 адам тұрады.

Тарих

Сомалиде бес ірі этникалық клан және бір кішігірім этникалық клан қоныстанған. Бес ірі клан – Дарод, Дир, Хавие, Исаак, Раханвейн, ал кішігірім клан – Ашрааф. Дарод кланының ішінде Огаден, Зулбаханте, Жидваг, Лилькасе, Маджиртеен, Марехан, Варсангали, Ауртабле, Дишише және Мора’асе кландары бар. Дарод – ең ірі клан, себебі олар солтүстіктің көбісінде таралған. Дир кланына Исса, Гадабуурси, Сурре және Бимаал кіреді. Осы кландар «Ұлы Сомали» деп аталатын аймақты құрайды (Кения, Эфиопия, Джибути, Сомали). Лилькасе – Танаде кланының тармағы, Дарод кланының ең көне кландарының бірі, араб және әлемдік тарих бойынша, 1775 жылы ауыр шайқастардан кейін және Танаде Дародтың құлауынан кейін құрылған Сомалидегі ең көне патшалықтардың бірі. Лилькасе кланы Галдогоб, Галкайо, Бандер Бейла, Эйл, Гаруе, Төменгі Джуба, Бей және Батыс Сомали аймақтарында қоныстанған. Лилькасе қауымы дінге берілген, көршілерімен жақсы қарым-қатынаста болып, бейбітшілікті ұнататын және оларға қамқорлық жасайтын қауым ретінде сипатталады. Лилькасе кланы «Дарби Дарод» («Дародтың қабырғасы») деген лақап атқа ие, бұл Хавие-Дарод соғысында Хавие кланынан қорғаныс шаралары туралы айтады. Бұл Сомалидің барлық аймақтарына – Мудуг, Нугал, Бари, Суул, Төменгі Джуба, Орта Джуба, Бей және Батыс Сомалиға таралған ірі клан. Аталған аймақтарда негізінен Каркар қауымы қоныстанған: Карис, Цель, Дидир, Буурбуур және Ариндхер. Лилькаселер көбінесе Сомалидің оңтүстік-орталық аймағындағы Мудуг аймағында кездеседі. Лилькаселер мен Маджиртеендер екеуі де Дарод кланынан болғанымен, «олардың арасындағы қарым-қатынас ұзақ уақыт бойы жақсы болған жоқ және бірнеше рет қақтығысқа түскен». Екі топ арасындағы жылы қарым-қатынас сирек кездеседі. Бари және Нугал аймақтарында Лилькаселер бар, аталған аймақтардағы екі топтың қарым-қатынасы жақсы болмауы мүмкін. Лилькаселер Гедо аймағындағы Марехан кланымен үнемі соғысып келеді. Лилькаселердің Огаденмен қарым-қатынасына келетін болсақ, Могадишудегі қақтығыстар басталғаннан бері Огаденде Лилькасе «элементтері» болған. Бұрын Огаденге қарсы одақта болғандықтан, Лилькаселердің Огаденимен қарым-қатынасын «ең жақсы жағдайда әлсіз» деп сипаттауға болады.

Somalia is inhabited by five major ethnic clans and one minor ethnic clan. The five major clans are the Darod, Dir, Hawiye, Isaaq, Rahanweyn and the minor clan called is the Ashraaf. The major clans within Darod are Ogaden, Dhulbahante, Jidwag, Leelkase, Majeerteen, Marehan, Warsangali, Awrtable, Dishiishe, and Mora'ase. Darod is the largest clan because they operate in almost all parts of the north. Within the Dir clan is the Issa, Gadabuursi, Surre, and Biimaal. These clans make up the area known as “Greater Somalia” (Kenya, Ethiopia, Djibouti, Somalia). Leelkase is a sub clan of the Tanade, one of the oldest Darod clans, and one of the oldest kingdoms in Somalia, according to Arab and world history, reached in 1775, after heavy fighting and the collapse of the Tanade Darood. The Leelkase sub clan resides in Galdogob, Galkayo, Bander Beyla, Eyl, Garowe, and the Lower Juba, Bay, and Western Somali regions. The Leelkase community is described as a religious community, good neighbor, peace loving, and always caring for its neighbors. The Leelkase clan have received the nickname;"Darbi Darod"("The wall of Darod"), which tells about the defence, from the Hawiye clan, in the Hawiye Darood war. It is a large clan scattered throughout all regions of Somalia such as Mudug, Nugal, Bari, Sool, Lower Juba, Middle Juba, Bay and Western Somalia. It is mainly inhabited by the Karkar community: Caris, Ceel, Dhidir, Buurbuur iyo Arindheer. The Leelkase are mostly found in the Mudugh region in south central Somalia. Although the Leelkase and the Majerteen are both from the Darod clan, "relations between them have not been great for a long time and they have fought each other a couple of times." Warm relations have been rare between the two groups. There are Leelkase in the Bari and Nugal regions. Relations between the two groups in that region may not be cordial. The Leelkase have been "fighting constantly with the Marehan in Gedo region. With regard to Leelkase relations with the Ogaden, there have been Leelkase "elements" in the Ogaden since the outbreak of the conflicts in Mogadishu. Having previously been in alliances against the Ogaden, the Leelkase relationship with the Ogadeni can be described as "tenuous at best".

Династиялық фигуралар

Махамед "Ау Маки" 1-ші Дарод патшасы. Патша Масадан 2-ші Дарод патшасы. Дирир патша, Дародтың үшінші патшасы. Патша Хобанле 4-ші Дарод патшасы. Патша Аднан 5-ші Дарод патшасы. Дирир II патша, Дародтың алтыншы патшасы. Патша Харун 7-ші Дарод патшасы. Патша Дифтир 8-ші Дарод патшасы. Угас Мохамед Угас Али 32-ші Танад әулетінің Угасы/патшасы. Угас Ахмет Угас Мохамед 33-ші Танад әулетінің Угасы/патшасы.