Кіріспе
Бәрбері тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер түрі. Podophyllum peltatum – Berberidaceae тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Оның жиі кездесетін атаулары – майяпл, америкалық мандрагора, жабайы мандрагора және лимон иісі. Бұл өсімдік АҚШ-тың көп бөлігінде және Канаданың оңтүстік-шығысында кеңінен таралған. Майяпл – орманды жерлерде өсетін өсімдік, көбінесе бір тамырдан пайда болған топтамалар түзеді. Сабақтары 30–40 см биіктікке жетеді, ал жапырақтары қолға ұстағандағыдай бөлінген, диаметрі 20–40 см (8–16 дюйм) болатын 3–9 бөлікке дейін тіліктелген. Өсімдік жер астындағы тамырсабақтан бірнеше сабақ шығарады. Кейбір сабақтарда бір ғана жапырақ болады және гүл немесе жеміс пішпейді, ал гүлдейтін сабақтарда жапырақтардың арасында 1–8 гүл бар бірнеше жапырақтар өседі. Гүлдері ақ, сары немесе қызыл түсті, диаметрі 2–6 см (1–2 дюйм) және 6–9 жапырақшадан тұрады. Олар пісіп, 2–5 см (1–2 дюйм) ұзындықтағы жасыл, сары немесе қызыл, ет тәрізді жеміске айналады. Өсімдіктің барлық бөліктері, тіпті жасыл жемісі де улы. Бірақ жеміс сары түске енгеннен кейін оны қауіпсіз жеуге болады. Піскен жеміс уытты емес. Олардың құрамындағы заттар (подофиллотоксин немесе подфиллин) құрсақ тазалағыш және цитостатикалық ретінде қолданылады. Позальфилин – подфиллин мен салицил қышқылынан тұратын препарат, ол табанға түсетін қылқанды емдеу үшін қолданылады. Подофиллотоксин қабылдағанда өте улы. Олар әдемі жапырақтары мен гүлдері үшін сәндік өсімдік ретінде де өсіріледі, сонымен қатар алтын түлкілі күбәлақ және майяпл қыртқышының личинкаларына тамақ ретінде қызмет етеді. Көптеген жерлерде "майяпл" атауы гүлдің мамыр айының басында гүлдеуіне байланысты берілген, ал емес жеміске. Жеміс немесе "алма" әдетте жаздың басында пайда болады және жаздың соңында піседі. Көптеген өсімдік түрлерінде топырақтағы қоректік заттарды сіңіруге көмектесетін микориза болады. Майяпл өсімдіктері мұндай микоризаға міндетті түрде тәуелді деп саналады, бірақ ризоманың жасына және топырақтың қоректік деңгейіне байланысты тәуелділік де болуы мүмкін. Өсімдіктер көбінесе Allodus podophylli тотығымен зарарланады, бұл жапырақтардың астыңғы жағында қызғылт сары түсті ұялар мен үстіңгі жағында сарғыш дақтар түзуге әкеледі.
Podophyllum peltatum is an herbaceous perennial plant in the family Berberidaceae. Its common names are mayapple, American mandrake, wild mandrake, and ground lemon. It is widespread across most of the eastern United States and southeastern Canada. Mayapples are woodland plants, typically growing in colonies derived from a single root. The stems grow to 30–40 cm (12 in to 16 in) tall, with palmately lobed umbrella like leaves up to 20–40 cm (8 in to 16 in) diameter with 3–9 shallowly to deeply cut lobes. The plants produce several stems from a creeping underground rhizome; some stems bear a single leaf and do not produce any flower or fruit, while flowering stems produce a pair or more leaves with 1–8 flowers in the axil between the apical leaves. The flowers are white, yellow or red, 2–6 cm (1" to 2") diameter with 6–9 petals, and mature into a green, yellow or red fleshy fruit 2–5 cm (1 in to 2 in) long. All the parts of the plant are poisonous, including the green fruit, but once the fruit has turned yellow, it can be safely eaten. The ripe fruit does not produce toxicity. The substance they contain (podophyllotoxin or podophyllin) is used as a purgative and as a cytostatic. Posalfilin is a drug containing podophyllin and salicylic acid that is used to treat the plantar wart. Podophyllotoxin is highly toxic if consumed. They are also grown as ornamental plants for their attractive foliage and flowers, and they are a larval host for the golden borer moth and the may apple borer. Though the common name is mayapple, in some areas it is the flower that appears in early May, not the "apple". The fruit or "apple" is usually produced early in summer and ripens later in summer. Many species of plants have mycorrhizae to assist with nutrient uptake in infertile conditions. Mayapple plants are considered obligately dependent upon such mycorrhizae, although it may also be facultatively dependent upon rhizome age and soil nutrient levels. Plants are commonly found infected by the rust Allodus podophylli, appearing as honeycomb patterned orange colonies under the leaves, and yellowish lesions on the upper surface.
Токсикалық әсері және қолданылуы
Жасыл, піспеген жемістері улы. Піскен сары жемістерін аз мөлшерде жеуге болады, кейде одан желім жасалады, бірақ көп жегенде олар да улы болады. Тамырлары, жапырақтары және түбірлері де улы. Майапл құрамында подфиллотоксин бар, оны ішкенде өте зиянды, бірақ сыртқа қолдануға болатын дәрі ретінде пайдалануға болады. Америкалық үндістер майаплды құстыру, іш тазалау және құртты қуып шығару үшін қолданған. Этопозид – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті дәрілер тізіміне енген, және ол подфиллотоксиннен алынған.