Кіріспе

Кристобаль Вака де Кастро (шамамен 1492, Изагре, Леон, Испания – 1566, Вальядолид, Испания) – Перудегі испандық отарлық әкімші.

Өмірбаян

Вака де Кастроның ата-анасы Гарси Диес де Кастро және Гиомар Кабеза де Вака болды. Ол Саламанкада құқық білімін алды. Ол Мария Магдалена де Квинонес и Озориоға үйленді және олардың сегіз баласы болды. 1536 жылы ол Вальядолидтің Корольдік аудиенциясында судья (оидор) болып тағайындалды. 1540 жылдың 9 қыркүйегінде Сантьяго орденінің рыцары атанды.

Перуге жол

1540 жылы император Карл V оны Гонсало Писарро мен Диего Альмагро Кішінің топтары арасында тәртіп орнату үшін, Диего Альмагро Үлкеннің өлтірілуінен кейін жіберді. Вака де Кастро адалдығымен, есімімен және батылдығымен танымал болды. Оның ресми лауазымы – juez pesquisidor (арнайы тергеуші). Франсиско Писарро қайтыс болған жағдайда колония үкіметін басқаруға оған рұқсат берілді. 1540 жылдың 5 қарашасында Санлукар де Баррамедадан теңізге шығып, 1541 жылдың қаңтарында Панамаға жетті. Панамада ол Аудиенция президенті ретінде оны реформалады. Ол Перуге жол тартты, бірақ нашар ауа райынан Буэнавентураға (Колумбия) қонуға мәжбүр болды. Буэнавентурадан құрлықпен Калиге сапарлады, онда ауруына байланысты үш ай бойы тоқтап тұрды. Калиде ол Себастьян де Белальказар мен Паскуал де Андагоя арасындағы сот юрисдикциясы туралы дауды реттеуге делдалдық жасады.

Перудің губернаторы ретінде

Перуге жол тартқанда, Попаян қаласында Франсиско Писарроның қаза тауып, Диего де Алмагроның губернатор болып сайлануы туралы хабар алды. 1541 жылдың 25 қыркүйегінде Китоға жетіп, онда корольшіл күштерді біріктірді. Колонияның әкімшісі болып тағайындалып, көптеген әскер жинады. Франсиско де Карвахальдың қолдауымен 1542 жылдың 16 қыркүйегінде Чупас даласында Альмагроны жеңді. Альмагро жеңіліске ұшыраған соң қашуға тырысты, бірақ тұтқынға алынды. Писарристалардың қысымымен Вака де Кастро оның өлім жазасын орындауға бұйырды. 1542 жылы Жаңа заңдар қабылданды. Олар энкомиенда жүйесіндегі ең айқын кемшіліктерді тоқтатуды және соңында жүйені толығымен жоюды мақсат етті. Жаңа заңдар Вака де Кастроға Гонсало Писарро және ескі жүйені қолдаушылармен қиындықтар тудырды. Вака де Кастро олардың мәселесін Корольге ұсынуға келісті. Одан кейін ол елді дамытуға күшін жұмсады, байланыс жолдарын жақсарту, алыс сапарлар үшін қонақүйлерді реттеу және кендерде еңбек ресурстарын бақылау арқылы. 1543 жылы Диего де Рохас басқарымында 200 сарбазды Рио-де-ла-Платаға жіберді. Осы экспедиция Тукуманның ашылуымен байланысты.

Испанияға оралу

Оның орнын 1544 жылы Перудің бірінші вице-королі Бласко Нуньес Вела басты. Нуньес Вела оны Гонсало Писарро көтерілісіне көңіл білдіргені үшін тұтқындатты. Ол Эль-Каллаода түрмеге қамалып, кемемен Панамаға, содан кейін Испанияға жіберілді. Испанияда ол заңсыз байығандығы айыбымен түрмеге отырды, бірақ үш жыл түрмеде өткен соң айыптан босатылды. Кейін Сантьяго орденінің басшысы болып тағайындалды. 1557 мен 1561 жылдар аралығында Кастилия Кеңесінің президенті қызметін атқарды. Ол Вальядолидтегі Сан-Агустин монастыріна зейнетке шығып, 1566 жылы қайтыс болды. Ол монастырь ішінде жерленді.