Кіріспе

Заңдық термин: роман.

Алдын ала ойлау – бұл кейбір құқық жүйелеріндегі кейбір қылмыстардың құрамындағы, сондай-ақ бірнеше жерде бірінші дәрежелі немесе аса ауыр қылмыс үшін қажетті "алдын ала ниет" немесе "алдын ала шешім" (жаман ниетпен) болып табылады. Бұл термин әлі қолданыста болғандықтан, оның мағынасы уақыт өте келе маңызды өзгерістерге ұшырады.

Этимология

Malice aforethought – бұл «malice prépensée» заң француз тіліндегі терминінің тікелей аудармасы, сондықтан сипаттауыш француз тіліндегідей есімнен кейін келеді.

Құқықтық тарихы

Бұл [алдын ала ойластырылған қасақат] – қазір кісі өлтіруді басқа өлтірулерден ажырататын маңызды өлшем. Ал бұл алдын ала жасалған зұлымдық, malitia praecogitata, емес, қайтыс болғанға қатысты жеке өшпенділік немесе жаман ниет, жалпы жамандыққа ұмтылыс; бұзық, тәлкеулес және қасты жүректің ықпалы: un disposition a faire un male chose [жамандық жасауға бейімділік], және ол заңда ашық немесе жасырын болуы мүмкін. 4 Уильям Блэкстоун комментарийлерінде қараңыз. Зұлымдық алдын ала ойластырылғанның алғашқы заңдық айғағы 1389 жылы Ричард II патшалығына жатады. 1390 жылы Парламент кісі өлтіруді "күтіп, шабуылдау немесе алдын ала дайындалған қасақатпен адам өлтіру" деп анықтады. Осыдан бастап, қазылар алқасы жасалған қылмыстың қасақана болғандығын қарастыруға міндеттелді. Эдвард Стиллингфлит жазған 16 ғасырғы қолжазбада сақталған 1403 жылғы қазылар алқасының нұсқауында былай делінген:

Кейбір ғалымдар зұлымдықтың бастауын англосаксон заңдарынан табады, бірақ бұл байланыс даулы. Англосаксон заңдық түсінігінде жасырын күту және шабуыл болған, бірақ бұл ерте кезеңде кісі өлтіру үшін алдын ала ойластыру немесе ниет қажет болды ма, әлі анық емес. Орта ғасырлық ағылшын заңдарында жасырын күту agwait purpense деп аталған, латын тілінде agwait premeditatus деп аталды және жеке бірінші дәрежелі кісі өлтіру айыбы бар штаттарда сақталған. 1891 жылға қарай Техас соттары судьяның қазылар алқасына берген нұсқауларында "жамандық" сөзін ашық көрсету қажет пе, жоқ па деген мәселені талқылаумен шұғылданды. Алайда, 1970 жылдарда Техас қылмыстық кодексіне енгізілген өзгерістерде кісі өлтіру Техаста "қасақана немесе біліп" жасалуы керек деп көрсетілген.

Англия

Ағылшын заңында адам өлтіру үшін қажетті mens rea – адам өлтіру немесе ауыр дене жарақатын келтіру ниеті. R v Moloney [1985] ісінде Лорд Бридж адам өлтірудің mens rea талабындағы "ниет" сөзінің өзінің мағынасын білдіретінін, сондықтан қазылар алқасы осы терминді заңдық тұрғыдан, күнделікті қолданыстағы сияқты қолдануы керек деді. Бұдан әрі, ол айыпталушының адам өлтіру ниеті болуы үшін, өлім немесе ауыр жарақаттың қазіргі әрекеттердің "табиғи" салдары екенін болжау немесе білу жеткіліксіз екенін, одан гөрі ниеттің болуын нақты дәлелдеу қажет екенін айтты. Бұл ниет элементі айыпталушының мақсаты немесе себебі адам өлтіру немесе ауыр дене жарақатын келтіру болған жағдайда орындалады (бұл "тікелей ниет" деп аталады), сондай-ақ айыпталушының мақсаты немесе себебі мұндай салдарға әкелу болмаған жағдайда да орындалады, бірақ (Лорд Стейннің R v Woollin ісінде айтқандай) айыпталушының әрекетінің нәтижесінде өлім немесе ауыр дене жарақаты "сөзсіз болжамды" болса және айыпталушы мұны түсінген болса (бұл "жасырын ниет" деп аталады).

Австралия

Алдын ала ойластыру енді адам өлтіру үшін айыптау алу үшін қажетті менс реа элементі болып қарастырылмайды. Бұл термин – адам өлтіруге жеткілікті барлық саналы күйлерді қамтитын жалпылама сөз. Австралияның көптеген юрисдикциялары айыпталушының өз әрекеттерінің салдарына қатысты белгілі бір дәрежеде нақты хабардар болуын адам өлтіру үшін айыптауды негіздеу үшін талап етеді. Австралияның Жоғарғы соты, адам өлтіруге айыптау алу үшін маңызды болатын, өлтіру ниетінен бастап, салдарына немқұрайлы қарауға дейінгі менс реа спектрі бар екенін растады. Дегенмен, Жоғарғы сот, қарапайым өлтіру ісінде алдын ала ойластыруды дәлелдеудің қажеті жоқ деп шешті. Виктория Жоғарғы сотының толық құрамы қарапайым өлтірудің екі түрін ажыратты: салдарына немқұрайлы қарау арқылы жасалған қарапайым өлтіру және қылмыстық немқұрайлылық арқылы жасалған қарапайым өлтіру. R v Nydam ісінде, қылмыстық немқұрайлылық арқылы жасалған қарапайым өлтіру айыптамасында алдын ала ойластыру элементі ретінде нақты жоқ деп шешілді.