Кіріспе

Консерватизмнің бір саласы

Ұлттық консерватизм – ұлттық, мәдени ерекшелікті, қоғамдық бірлік пен діннің рөлін нығайтуға бағытталған консерватизмнің ұлттық түрі (саясаттағы дінге қараңыз). Ол дәстүрлі консерватизм мен әлеуметтік консерватизмнің кейбір ерекшеліктерін бөліседі, бірақ экономикалық либерализм мен либертариандықтан өзгеше, сондай-ақ реттеуші экономика мен протекционизмге бейтарап көзқарас танытады. Ұлттық консерваторлар консерватизмді ұлттық ұстанымдармен үйлестіреді, мәдени консерватизмге, отбасылық құндылықтарға және заңсыз көші-қонға немесе жалпы көші-қонға қарсылыққа баса назар аударады. Ұлттық консервативтік партиялардың тамыры көбінесе ауылдық, дәстүрлі немесе шеткерлі аймақтарда жатыр, бұл либералды консервативтік партиялардың қалалық қолдаушыларынан өзгеше. Еуропада олар көбінесе еуроскептицизмнің қандай да бір формасын қабылдайды. Коммунистік орталық және Шығыс Еуропасында 1989 жылдан бері көптеген консервативтік партиялар ұлттық консервативтік идеологияны ұстанады. АҚШ-та Трампизмді ұлттық консерватизмнің бір түрі деп санауға болады, ол Эдмунд Берк қоры ұйымдастырған Ұлттық консерватизм конференциясына да ат берді. Ұлттық консерватизмді израильдік-американдық саяси философ және дінтанушы Йорам Хазони 2022 жылы жарық көрген «Консерватизм: қайта жаңғырту» атты кітабымен қайта жандандырды. Хазони «саяси аренада консерватизм – ұлттық және діни дәстүрлерді қалпына келтіру, дамыту және жаңарту арқылы ұлтты сақтау және нығайту жолы» деп жазды. Ұлттық консерваторлар ұлттық және мәдени ерекшелікті сақтауға баса назар аударатын мәдени ұлтшылдықтың бір түрін ұстанады. Осының салдарынан көптеген адамдар басым мәдениетке сіңісуді, көші-қонды шектеуді және қатаң заң мен тәртіп саясатын қолдайды, кейде шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне сынды көзбен қарайды. Австриялық саясаттанушы Зиглинде Розенбергердің айтуынша, «ұлттық консерватизм отбасын үй, жеке тұлғаның, бірлік пен дәстүрдің орталығы деп мақтайды». Олар үшін еркін нарықтық экономикалық саясат, реттеуді азайту және шығындарды үнемдеу басты мақсаттар болып табылады. Кейбір сарапшылар ұлттық және экономикалық либералды консерватизм арасындағы айырмашылықты атап өтеді: «Бүгінгі күні оңшыл партиялардың көпшілігі экономикалық либералды консерваторлардың басшылығында, олар әртүрлі деңгейде әлеуметтік, мәдени және ұлттық консерваторларды ысырып тастады». Олар Біріккен Ұлттар Ұйымына көбінесе теріс көзқараспен қарайды, оның жаһандық күнтәртібі олардың бірегей ұлттық ерекшеліктерін жояды деп санайды.

Өңірлік тұқымдар

Өңірлік партиялар аймаққа тиесілі елмен келіспей, ұлтшыл немесе ұлттық консервативті болуы мүмкін. Оңтүстік Тироль осыған керемет мысал, себебі ондағы "ұлттық консервативті" партиялар неміс тілді көпшіліктің өкілдері болып табылады және мәдени және тарихи байланыстары бар көршілес Австриямен байланысты екендіктерін көрсетеді.