Кіріспе

Америкалық экономист, Дарвиннің библиографы Ричард Барри Фримен (29 маусым 1943 жылы туған) – экономист. Гарвард университетінің экономика профессоры, Герберт Ашерман атындағы профессор және Гарвард құқық мектебінің Еңбек және өмір салты бағдарламасының бірлескен директоры, Фриман сонымен қатар Лондон экономика мектебінің Экономикалық өнімділік орталығындағы еңбек нарығы бойынша аға ғылыми қызметкері. Орталық Ұлыбританияның әлеуметтік ғылымдарды қаржыландыратын мемлекеттік органы – Экономикалық және әлеуметтік зерттеулер кеңесінің қаржыландыруын алады. Фриман Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросының (NBER) Ғылым және инженерия жұмыс күші жобасын (SEWP) басқарады. Бұл желі ғылым, техника, инженерия және IT салаларындағы еңбектің экономикасына бағытталған және Слоан қорынан ұзақ мерзімді маңызды қолдау алған.

Білім

Ол 1964 жылы Дартмуттен бакалавр дәрежесін, ал 1969 жылы Гарвард университетінен «Колледждік жұмыс күшінің еңбек нарығы» тақырыбындағы диссертациясымен экономика ғылымдарының докторы ғылымын алды. Ол Гарвард профессоры және деканы Джон Т. Данлоптың басшылығымен оқыды, ол президент Джеральд Фордтың кезінде АҚШ Еңбек министрі болды.

Үлестер

Фриман 18 кітап жазды, 29 кітапты редакциялады және 350-ден астам мақала жариялады. Бұл мақалалар әлемдік еңбек стандарттары, ғылыми кадрлар, қылмыстың экономикасы, интернеттің еңбек қозғалыстарын қалай өзгертіп жатқаны және еңбек одақтарының өсуінің тарихи қарқыны сияқты кең ауқымды тақырыптарды қамтиды. Фриман экономика және еңбек қатынастары саласында бірнеше маңызды, бірақ даулы үлес қосты. «Кәсіподақтар не істейді?» (1984) еңбегінде ол және оның әріптесі Джеймс Медофф экономикадағы қалыпты көзқарасқа қарсы дәлелдер келтірді, олар «кәсіподақтардың жалпы алғанда әлеуметтік тиімділікті арттыратынын» және «жақындағы тенденциялар кәсіподақтардың деңгейін оңтайлы деңгейден төмендеткенін» тұжырымдады. Фриманның кәсіподақтардың экономикалық теориясы туралы жұмысы көптеген келесі зерттеулерде қолдау тапты, олар көрсеткендей, көптеген салаларда кәсіподақтанған жұмысшылар кәсіподақтанбаған әріптестеріне қарағанда жоғары өнімділік көрсеткен. Дегенмен, кейбір салыстырмалы зерттеулер кәсіподақтың өнімділіктегі артықшылығы елден елге өзгеруі мүмкін екенін көрсетеді. Кристос Дукулиягос және Патрис Ларош «Кәсіподақтар өнімділікке қандай әсер етеді?» (2003) атты мақаласында кәсіподақтар АҚШ өндірісіндегі өнімділікті айтарлықтай арттыратынын көрсетті, бірақ бұл авторлар Ұлыбританияда кәсіподақтардың өнімділікке кері әсер ететінін дәлелдеді. Фриман және оның әріптестері биоғылымдардағы жүлделер мен қаржыландырудың турнирлік моделі ескі зерттеушілерге қалай артықшылық беріп, докторанттар мен аспиранттардың жағдайын нашарлатуға қалай ықпал еткенін зерттеді. Ол ғылымның интернационалдануына қатысты түрлі зерттеулер жүргізді, өйткені 2003 жылы АҚШ университеттерінде ғылым және инженерия салаларын бітірген докторлардың жартысынан астамы шетелде туған, бұл 1966 жылғы көрсеткіштен екі еседен астам. Фриман мансабының басында «Артық білімді американдық» (1976) кітабы үшін жиі сынға ұшырады, онда АҚШ еңбек нарығында екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жоғары білімнің орасан кеңеюінен туындаған колледж дипломы мен жоғары дәрежелі миллиондаған азаматтарды жұмысқа орналастыруда үлкен қиындықтар туындайтыны болжалды. 1980 және 1990 жылдардағы жоғары технологиялық өркендеу көптеген бақылаушыларды жоғары білім беруді кеңейту ұлттық экономикалық өмірге сенімді жол екендігіне және миллиондаған адамдардың өркендеу арманына қол жеткізуге сендірді. Алайда, Фриманның еңбек нарығы әрқашан университет білімі бар жұмысшыларға мейірімді бола бермейді деген тезисі жиырма бірінші ғасырдың басында қайта жандануда. Бұл қайта қарау 2008 жылғы Ұлы дағдарыстан кейін жоғары оқу орындарын бітіргендердің жоғары деңгейде жұмыссыздығы мен толық емес жұмыспен қамтылуынан, сондай-ақ заңгерлер, бухгалтерлер, ақпараттық технологиялар мамандары және басқа да білімді мамандар атқаратын көптеген жұмыстардың шетелге көшірілуіне әкелген жаһандану тенденцияларынан кейін күш алды. Фриман қызметкерлердің меншіктілігі және кеңейтілген табыс бөлісу бағдарламаларын кеңейту АҚШ-тағы теңсіздікті азайтуға көмектесетінін айтты. Ол Джозеф Р. Бласи және Дуглас Л. Круземен бірге «Азаматтың үлесі: жиырма бірінші ғасырда теңсіздікті азайту» (Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 2013) еңбегін жазды, француз экономисі Томас Пикетти бұл еңбекті «Америка бұрын байлық пен меншікке кең қол жеткізуге негізделгенін» анықтағаны үшін және содан кейін «осы дәстүрді қалай қайта жаңғырту керектігін» көрсеткені үшін мақтады. Фриман Кимберли Энн Эллиоттпен бірге адам құқықтары қорғаушыларының киім және басқа да тұтыну тауарларына қатысты белсенділік пен тұтынушылық сананы қалай туғызғаны туралы зерттеулер жүргізді, олар көбінесе қанаушылық еңбек жағдайында өндіріледі. Фриман Қытай экономикасын, әсіресе Қытай, АҚШ және басқа бірнеше елдердегі ғылыми инновациялар мен жұмыс күштерін салыстырмалы түрде зерттейді.