Кіріспе

Үнді армиясының жоғарғы әскери шені

Фельдмаршал (қысқартылған түрі ФМ) – бес жұлдызды офицерлік шен және Үнді армиясында қол жеткізілетін ең жоғары шен. Фельдмаршал шені генералдан жоғары тұрады, бірақ армияның қазіргі құрылымында қолданылмайды. Тек екі рет берілген фельдмаршал шені салтанатты мақсаттарда немесе соғыс уақытында генералдарға тағайындалады. Сэм Манекшоу 1973 жылдың 1 қаңтарында Үнді армиясының алғашқы фельдмаршалы атанды. Екіншісі – Кодандера М. Кариаппа, ол 1986 жылдың 15 қаңтарында осы шенге көтерілді. Фельдмаршал Үнді әскери-теңіз флотының адмиралымен және Үнді әуе күштерінің маршалымен тең. Үнді әскери-теңіз флотында әмірші болған ешкім жоқ. Үнді әуе күштерінің маршалы Аржан Сингх – Үнді армиясының екі фельдмаршалына балама шенде қызмет атқарған жалғыз офицер.

Тарих

Осы күнге дейін тек екі әскери шенеунікке ғана осы атақ берілді. Алғаш рет 1973 жылы Сам Манекшауға 1971 жылғы Үнді-Пәкістан соғысындағы қызметі мен басшылығын мойындау үшін берілді. Соғыстан кейін премьер-министр Индира Ганди Манекшауды фельдмаршал дәрежесіне көтеруге және одан кейін оны Қорғаныс штабының бастығы (CDS) етіп тағайындауға шешім қабылдады. Алайда, бюрократия мен Әскери-теңіз және Әуе күштері командирлерінің бірнеше наразылықтарынан кейін бұл тағайындаудан бас тартылды. 1973 жылдың 3 қаңтарында Армия штабының бастығы (COAS) қызметтен кеткен соң Манекшау Президент сарайында өткен салтанатты шарада фельдмаршал атағын алды. Бұл атақтың алғаш рет берілуі болғандықтан, атақ белгілері сияқты кейбір егжей-тегжейлер әлі әзірленбеген еді. Манекшаудың тағайындалуына бірнеше апта бұрын Делидегі армия шеберханасында алғашқы үнді фельдмаршалының белгісі жасалды. Бұл белгілер британдық фельдмаршалдың атақ белгілерінен шабыт алды. Осы атаққа ие болған екінші адам – Кодандера М. Кариаппа, Үндістан армиясының Бас қолбасшысы (кейін Армия штабының бастығы болған) қызметін атқарған алғашқы үнді азаматы. Манекшау Армия штабының бастығы лауазымынан кеткенге бірнеше күн қалғанда фельдмаршал болып тағайындалғаннан өзгеше, Кариаппа жоғарылау кезінде шамамен 33 жыл зейнеткерлікте болды. Бұл қиындық тудырды, өйткені фельдмаршалдар өмір бойы әрекетте болады. Алайда, Үндістан үкіметі Кариаппаның үлгілі қызметін ескере отырып, оны жоғарылатуға шешім қабылдады және 1986 жылдың 15 қаңтарында Президент сарайында өткен арнайы салтанатты шарада оған фельдмаршал атағын берді.

Шолу

Армия маршалы – бес жұлдызды шен және Үндістан армиясында қол жеткізілетін ең жоғары шен. Бұл мерекелік немесе соғыс уақытындағы шен, ол тек екі рет ғана берілген.

Таңба

Фелдмаршалдың таңбасы – лотос гүлінің шоғымен оралған қиылысқан таяқ пен қылыштың үстіндегі ұлттық нышан. Тағайындалғаннан кейін фельдмаршалдарға ресми шараларда қолдануға арналған алтын ұшты таяқ табыс етіледі. Автомобильдің туларында, әскери туларында және жеңілдік белгілерінде қолданылатын жұлдыз таңбасы бес алтын жұлдыздан және қызыл жолақтан тұрады. Манекша 1969 жылы Үндістан армиясының 8-ші Бас штаб бастығы (COAS) болды. Оның басшылығымен Үндістан әскері 1971 жылы Бангладеш азаттық соғысында Пәкістанға қарсы табысты әскери операциялар жүргізді. Бангладештегі соғыс 13 күн 9 айға созылды. Үндістан армиясы 3 желтоқсаннан 16 желтоқсанға дейін 13 күн бойы Бангладештің одақтас күштерімен бірікті. 1971 жылдың 16 желтоқсанында Пәкістан армиясының генерал-лейтенант А.А.К. Ниази Даккада генерал-лейтенант Джагжит Сингх Аурора, генерал-лейтенант Дж.Ф.Р. Джейкоб және Үндістан армиясының басқа да жоғары шенді офицерлерінің куәлігінде бас тарту туралы құжатқа қол қойды. 93000-нан астам пакистандық әскері Үндістан армиясының басшылығымен одақтас күштерге тәслим болды, бұл тарихтағы ең ірі тәслимделулердің бірі ретінде тіркелді. Манекшаның қабілетті әскери басшылығымен осы соғыста Үндістан армиясының қол жеткізген шешуші нәтижелері елге жаңа сенім сыйлады. Оның қызметіне көрсеткен құрметінің белгісі ретінде 1973 жылдың қаңтарында Үндістан Президенті оған фельдмаршал шені берді. Сондай-ақ, ол Үндістан халқына қызмет еткені үшін екінші және үшінші дәрежелі Үндістанның азаматтық наградалары – «Падма Вибхушан» және «Падма Бхушан» ордендерімен марапатталды.

Даулар

Сэм Манекшоу 1973 жылы фельдмаршал дәрежесіне ие болғанмен, оған фельдмаршал ретінде тиіс толық төлемдер берілмегені хабарланды. Президент А. П. Дж. Абдул Калам Веллингтонда Манекшаумен кездескенде бастама көтеріп, 30 жылдан астам уақыт бойы төленбеген 1,3 крор рупийлік жалақысын чек түрінде табыстады. Одан да таңғаларлығы, Манекшаудың жаназасына азаматтық, әскери немесе саяси жетекшілердің жоғары лауазымды өкілдері қатыспады, себебі парси емес адамдарға парсилердің жаназасына кіруге рұқсат жоқ.

Кодандера Мадаппа Кариаппа

Кодандера Мадаппа Кариаппа, OBE (1899–1993), Үндістан армиясының бас қолбасшысы (C in C) болып тағайындалған алғашқы үнділік болды. Оның ерекше әскери мансабы үш онжылдыққа жуық созылды. Кариаппа 1920 жылдың 1 желтоқсанында Британдық Үндістан армиясына қатысып, 2/88 Карнатик пехотасында уақытша лейтенант болып тағайындалды. Кейіннен ол 2/125 Непьер мылтығына, содан кейін 1922 жылдың маусым айында 7-ші Уэльс принсінің Догра полкіне, ал ақырында оның негізгі полкіне айналған 1/7 Раджпут полкіне ауыстырылды. Ол Кветтадағы штаб колледжінде оқыған алғашқы үнді офицері, Үндістан армиясында батальонға қолбасшылық еткен алғашқы үнділік, сондай-ақ Ұлыбританияның Камберлидегі Императорлық қорғаныс колледжінде оқу курсын өткен алғашқы екі үнділік офицердің бірі болды. Ол әртүрлі бөлімшелер мен командалық штабтарда, сондай-ақ Нью-Делидегі Бас штабта түрлі штабтық қызметтерде қызмет етті. 1947 жылғы Үнді-Пәкістан соғысы кезінде Кашмирдегі Үндістан күштеріне жетекшілік етті. Ол 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін Британдық Үндістан армиясын Үндістан және Пәкістан армияларына бөлген, Күштерді қайта құру комитетінің Армиялық кіші комитетінің мүшесі болды. 1953 жылы Үндістан армиясынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол 1956 жылға дейін Австралия және Жаңа Зеландиядағы жоғары комиссар болып қызмет етті. Ұлтқа көрсеткен үлгілі қызметі үшін алғыс ретінде Үндістан үкіметі 1986 жылдың 15 қаңтарында 87 жасында Кариаппаға фельдмаршал шені берді.