Кіріспе

Ордалаффи әулеті – 13 ғасырдан 1504 жылға дейін, арасында үзілістермен, Төменгі Романья және Неапольді билеген ақсүйек отбасы.

Тарих

Орделаффилердің тегі нақты белгісіз, бірақ олар өздерін 889 жылы Италияның Беренгар I-нің қызметінде болған германдық әскер "Лор де Лаффияның" ұрпағы деп есептеді. Ол Форли қаласының губернаторы болып тағайындалды, содан бастап қала еркін коммуна ретінде өзін-өзі басқара бастады. 910 жылы Лор де Лаффия қаланы басып алуға әрекеттенді, бірақ Равеннаға қуылды. Оның ұрпақтары "Лорделаффи", "Орделаф" және соңында "Орделаффи" деп аталды.

Романья филиалы

13 ғасырда Теобальдо Орделаффи Форлиді Наполидің Джулиус III-ін өлтіріп, оны Гибеллиндердің бекінісіне айналдырды. Теобальдо император Фредерик II-ге жақын болды, онымен бірге Равенна мен Фаенцаны қоршады. Сыйлық ретінде Фредерик II Теобальдоны Форлидің синьоры етіп ресми түрде тағайындады. Теобальдоның ұлы Скарпетта Орделаффи 1302 жылы Данте Алигиери бастаған «Ақ» гвельфтердің қолдауымен Флоренция Республикасына қарсы соғыс бастады. 1303 жылы Скарпетта Форлиді бақылауға алу үшін Фулчери да Кальболи подстасымен күресті. Ақырында Кальболи жеңіліп, Орделаффи оларды қаладан қуды. Кейін Скарпетта Бертинороны жаулап алды. Скарпеттаның інісі Франческо I Орделаффи Форлиді басқару құқығына ие болды, Малатеста әулетіне қарсы Монтефельтро әулетімен одақтасты, бұл әулет Цезена мен Риминиді басқарған гвельфтер отбасы еді. Франческо I-нің немересі Франческо II Орделаффи 1356 жылы Римньядағы папалық тәртіпті қайта орнату үшін кардинал Альборноз тағайындалғанда билігін жоғалтты. Дұшпандармен қоршалған Франческо II 1357 жылы бірінші Фаенцаны, содан кейін Цезена мен Бертинороны жоғалтты. Франческо II Ұлы Компанияның жалдамалы әскерлерін пайдалануға тырысты, бірақ Альборноз оларды бұрынғыдан жұмысқа алды. Жеңіліске ұшыраған Франческо II Форлиден қуылды және тек Кастрокаро мен Форлимпополиге ғана ие болды. 1376 жылы Синибальдо I Орделаффи Форлиді және оның аймақтарын қайта бағындырды, бірақ оны немересі Пино I Орделаффи улады, ол кейін 1399 жылы Синибальдоның ұлы Джованниді де улады, Форлиді өзіне қарату үшін. Бұл кісі өлтірулер Орделаффи әулетінің құлдырауының бастамасы болды, бірақ Пиноның мұрагерлері Форлиді біраз уақытқа дейін басқаруды жалғастырды. 1425 жылы Теобальдо II Орделаффи қайтыс болғаннан кейін Форли епархияның бақылауына көшті. 1433 жылы Антонио Орделаффи сеньорияны қалпына келтірді, бірақ Орделаффилерді Форлиден Папа Сикст IV қуды, ол өзінің немере інісі Гироламо Риарионы Форли мен Имоланың иегері етіп тағайындады. 1503 жылы Чезаре Борджиа, екі жыл бұрын ғана «Романья герцогы» атағын алған, және оның отбасы Папалық мемлекеттердегі билігін жоғалтты, ал Антонио Мария Орделаффи Форлиді тағы да бақылауға алды. Алайда, бір жыл өткен соң ғана Антонио Мария ер баласыз қайтыс болып, Орделаффи әулетінің тарихына нүкте қойды.

Венеция филиалы

Лор де Лаффианың басқа ұрпақтары Венеция Республикасына көшіп, өз тегін "Фалиеро" немесе "Фаледро" деп өзгертіп алды, бұл "Орделаф" есімінің кері жазылуы. Венецияда Фалиеро әулеті күшті болды және 12 ғасырдың басында екі дож болды: Витале Фалиеро (1084–1095) және Орделафо Фалиеро (1102–1117). 1211 жылы Фалиеролар Кандия герцогтығында (қазіргі Крит аралы) алғашқы венециялықтар болып қоныстанды және Жерорта теңізінің басқа мемлекеттерімен тиімді сауда жасауды бастады. 1355 жылы дож Марино Фалиеро Венецияда төңкеріс жасап, монархия құруға тырысқанда әулеттің құлдырауы басталды, бірақ ол сәтсіз аяқталып, өлім жазасына кесілді. Егер басқа да маңызды Фалиеролар болған болса да, олар ешқашан дож болған жоқ және 14 ғасырдың соңында әулет тарихтан жоғалып кетті.