Кіріспе

Махатма Ганди мұражайы мен қайтыс болған жері, Раджкоттағы Ганди Смрити мұражайы, бұрын Бірла үйі немесе Бірла Бхаван деп аталған, Үндістанның Нью-Дели қаласында, Албукерк жолының бұрынғы атауы Тиз Январь жолында орналасқан Махатма Гандиге арналған мұражай. Бұл Махатма Ганди өмірінің соңғы 144 күнін өткізген және 1948 жылғы 30 қаңтарда қанынан айырылған жер. Бұл үйдің иесі бұрын Үндістанның іскер элиталары болған Бирла отбасы болған. Қазір мұнда 2005 жылы құрылған «Мәңгілік Ганди» мультимедиялық мұражайы орналасқан. Мұражай дүйсенбі күндері мен ұлттық мерекелерден басқа күн сайын ашық. Кіру құны барлығына тегін.

Тарих

12 бөлмелі үйді 1928 жылы Ганшямдас Бирла салған. Сардар Пател мен Махатма Ганди Бирла үйінде жиі қонақ болған. Махатма Ганди соңғы рет 1947 жылдың 9 қыркүйегінен 1948 жылдың 30 қаңтарына дейін осы жерде тұрды, осы күні ол қаза табады. Жавахарлал Неру Ганшямдас Бирлаға хат жазып, Бирла үйінің бір бөлігін еске алу орталығына айналдыруды сұрады. Ганшямдас үйді және оның естеліктерін тастап кетуге құлшынбады. 1971 жылы Бирла үйін Үндістан Үкіметі КК Бирладан ұзақ және қиын келіссөздерден кейін сатып алды. Кейбір мәліметтер бойынша, ол тіпті жеміс ағаштарының құнын сату бағасына қосты. Ақырында КК Бирла мүлікті үкіметке 54 лакх рупияға және 7 акр қалалық жерге алмастырып сатты, бұл өте тиімді мәміле саналды. Бирла үйі 1973 жылдың 15 тамызында жұртшылыққа ашылды және «Ганди Смрити» (немесе Ганди еске алу орталығы) деп аталды. Ғимараттағы мұражай Гандидің өмірі мен өлімімен байланысты көптеген заттарды сақтайды. Зияратшылар ғимарат пен аумақты аралап, Ганди тұрған бөлмені және оның кешкі серуендеген кезде атылған жерін көре алады. Ганди қазір шейіттер бағанасы тұрған жерде дұға оқып жатқанда атып өлтірілді. Ганди Смрити немесе Бирла үйі Нью-Делидің орталық бизнес аудандарының бірі – Коннаут-плейстен бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. Үйдің сыртында свастика символы бар бағана тұр. Бағананың маңыздылығы оның 20 ғасырда Батыста свастика символының этикалық мағынасының өзгеруіне визуальды мысал ретінде қолданылуына себеп болды. Сол бағанада медитация дыбысының санскрит символы – «Ом» да бейнеленген.