Кіріспе

Ағылшын заңындағы маңызды азаматтық құқық ісі

Болам Фриерн ауруханасы басқару комитетіне қарсы [1957] 1 WLR 582 – дәрігерлер сияқты білікті мамандарға қатысты абайсыздық істерінде тиісті күтім стандартын бағалаудың қағидасын белгілейтін ағылшын азаматтық құқығының ісі. Бұл қағида "Болам тестісі" деп аталады, және дәрігер медициналық қоғамдастықтың жауапты бөлігінің стандартына жетсе, ол абайсыздық танытпайды делінеді. Алайда, 2015 жылы Жоғарғы Соттың Монтгомериге қарсы Ланаркшир денсаулық сақтау кеңесі ісінде, Болам қағидасы хабарламалы келісім мәселелерінде қолданылмайды деп шешілді.

Үкім

McNair J бірінші инстанцияда сарапшы куәгерлердің растағанын, көптеген медициналық пікірлердің релаксантты препараттарды қолдануға қарсы екенін, ал қолмен шектеулер кейде жарақат алу қаупін арттыратынын атап өтті. Сонымен қатар, дәрігерлердің кәсіби әдетіне пациенттерге емнің қаупі туралы (егер ол аз болса) олар сұрамаса ескертпеу кіреді. Ол, белгілі бір мамандықтағы жалпы практика күтім стандартына өте маңызды екенін айтты. Адам, осы жағдайда ақылға қонымды адамның істегенін істемесе, тиісті стандарттан төмен түседі және немқұрайдылық танытады. Бірақ, егер адам, дәрігерлер сияқты, кәсіби біліктілікке ие екенін мәлімдесе, күтім стандарты жоғарырақ болуы керек. "Бұл тек сөз өрнегінің мәселесі ғана", - деді McNair J. "Мен өзім мұны былай түсіндірер едім: егер ол осы саладағы білікті медицина мамандарының жауапты органы дұрыс деп қабылдаған практикаға сәйкес әрекет етсе, ол немқұрайдылыққа кінәлі емес. Менің ойымша, мағынасында көп айырмашылық жоқ. Бұл бір ойды білдірудің басқаша жолы ғана. Керісінше айтқанда, егер адам мұндай практикаға сәйкес әрекет етсе, тек қана оған қарсы пікір білдіретін адамдар болғандықтан ғана немқұрайды емес. Сонымен қатар, бұл дәрігердің толыққанды хабардар медициналық пікірге қайшы келетіні дәлелденген ескі әдісті дұрыс емес, тікелей жалғастыруға құқығы бар дегенді білдірмейді. Әйтпесе, бүгін адамдар мынадай жағдайлар туындауы мүмкін: "Мен анестезияға сенбеймін. Мен антисептиктерге сенбеймін. Мен хирургияны XVIII ғасырдағыдай жасауды жалғастырамын". Бұл, әрине, дұрыс емес". Осы істе, қазылар алқасы айыпталушы аурухананың пайдасына үкім шығарды. Электрошокпен емдеудің қалай жүргізілуіне қатысты қабылданған жалпы медициналық пікірлерді ескере отырып, олар емдеуді жүзеге асыруда немқұрайдылық танытқан жоқ. Бұл үзінді жиі цитаталанады және соңғы елу жылда кәсіби немқұрайдылыққа қатысты негізгі ереже ретінде қызмет етіп келеді.

Маңыздылығы

Болам 2015 жылы Монтгомери мен Ланаркшир Денсаулық сақтау кеңесінің Жоғарғы соты шешімімен қайта қаралып, түзетілді. Заңда әрекеттер мен әрекетсіздіктерден туындайтын жауапкершілік пен қате ақпараттан туындайтын жауапкершілік арасындағы айырмашылық белгіленген. Болам қағидасы бірінші элементті қарастырады және дәрігер, медбике немесе басқа да денсаулық сақтау маманы, егер ол басқа тәжірибелерді қолданса да, медициналық сараптаманың жауапты органы сол кезде дұрыс деп қабылдаған практикаға сәйкес әрекет етсе, ол кінәлі емес деп есептеледі. Сонымен қатар, Hedley Byrne & Co. Ltd. v Heller & Partners Ltd. [1964] AC 465 ісі талапкердің жауапкердің кәсіби пікіріне «орынды сенім» арту қағидасын қалыптастырды. «Егер адамның пікіріне, шеберлігіне немесе мұқият зерттеу жасау қабілетіне басқалардың орынды түрде сенуі мүмкін болса, және адам өзіне ақпарат немесе кеңес беруді немесе оның ақпаратын немесе кеңесін басқа адамға беруге рұқсат берсе, ол білуі керек немесе білуі тиіс, оған сенім артады, онда күтім міндеті туындайды». Дәрігер мен науқастың арасындағы қарым-қатынастың ерекшелігіне байланысты, науқастың дәрігердің берген кеңесіне сүйенуі орынды. Осылайша, Болам диагноз қою және одан кейінгі емдеуді құрайтын барлық әрекеттер мен әрекетсіздіктерге қолданылады, ал Hedley Byrne диагноз бен прогнозды хабарлауға, емдеудің терапиялық және бей-терапиялық нұсқалары туралы кеңес беруге және хабардар келісім алу үшін қажетті ақпаратты жариялауға қатысты барлық консультациялық қызметке қолданылады. Barnett v Chelsea & Kensington Hospital [1968] 1 All ER 1068. Төрт адам жедел жәрдем бөліміне келді, бірақ өзі де ауырып жүрген фельдшер оларды қарап көрмеді, үйлеріне барып, өз дәрігерлерін шақыруды кеңес берді. Бірнеше сағаттан кейін бірі қайтыс болды. Зерттеуде арсеникпен улану анықталды, бұл сирек кездесетін өлім себебі. Егер марқұм тексеріліп, емдеу үшін жатқызылған болса да, жалғыз тиімді удыстан уақытында берілуінің мүмкіндігі аз немесе мүлдем болмады. Аурухана ер адамдарды тексермегені үшін кінәлі болғанымен, марқұмның өліміне осы кінәлілік себеп болғанының дәлелі жоқ. Whitehouse v Jordan [1981] 1 All ER 267: Талапкер ауыр босанудан кейін миына ауыр зақым келген нәресте болды. Жауапкер, жоғары лауазымды аурухана қызметкері, тәуекелді жүктілік кезінде босануды бақылап отырды. Анасы 22 сағат босанғаннан кейін, жауапкер босануға көмектесу үшін қыспақ қолданды. Лордтар дәрігердің күтім стандарты осы жағдайдағы ақылға қонымды дәрігердің стандартынан төмен емес деп тапты, сондықтан нәрестеге ешқандай өтемақы төленбеді. Sidaway v Bethlem Royal Hospital Governors [1985] AC 871: Талапкер мойнында, оң иығында және қолында ауырсынудан зардап шекті. Нейрохирург мойын омырқасының қысымын азайтуға келісім алды, бірақ оның түсіндірмесіне 1% -дан аз жағдайларда бұл қысым паралегияға әкелуі туралы ақпаратты қоспады. Омыртқа операциясынан кейін дене бітімі бұзылып, мүгедек болып қалды. Сот оның зиянды өтеу туралы талабын қабылдамады, келісім беру үшін алыс жанама әсерлер туралы егжей-тегжейлі түсіндірме беруді талап етпеді. Лорд Скарман бұған келіспей, Болам қағидасы хабардар келісім мәселесіне қолданылмайды және дәрігердің пациентке ұсынылған емдеудің табиғи және маңызды тәуекелдерін айтуы керек деп мәлімдеді. Maynard v West Midlands Regional Health Authority [1985] 1 All ER 635. Пациент туберкулездің белгілерін көрсетті, бірақ консультант-дәрігер мен консультант-хирург Ходжкин ауруы, карцинома және саркоидоз да мүмкін деп санайды, егер біріншісі болса, оның ерте кезеңінде емдеу шараларын қолдану қажет болар еді. Консультанттар сілекейдің сынақ нәтижелерін күтудің орнына, биопсия алу үшін медиастиноскопия жасады. Операция дұрыс жүргізілген жағдайда да, зақымдану қаупі сол жақ дауыс байлам жүйкесіне қатысты болды. Бұл жағдайда тек туберкулездің бар екендігі расталды. Өкінішке орай, бұл қауіп орын алып, науқастың сол дауыс байлам жүйкесінің парализі пайда болды. Дәрігер мен хирургтың шешімін сарапшылар барлық жағдайларда ақылға қонымды деп тапты. Hotson v East Berkshire Area Health Authority [1987] 2 All ER 909. 13 жасар баланың жамбас жарақаттарының ауқымы бес күн бойы анықталмады. 20 жасқа келгенде жамбас буынының деформациясы, қимыл-қозғалысы шектеліп, тұрақты мүгедек болып қалды. Сотталушы егер диагноз дұрыс қойылған болса да, пациенттің мүгедектігіне ұшырау қаупі 75% болған, бірақ медициналық қызметкерлердің кінәлілігі осы қауіпті сөзсіз нәрсеге айналдырып, пациентке жақсы жазылу мүмкіндігінен 25% айырды деп тапты. Өтемақыға пациенттің мүгедектігі үшін төленетін өтемақының толық сомасының 25% құрайтын 11 500 фунт стерлинг сомасы кірді. Лордтарқа шағымдану кезінде, жарақаттың себебі құлау ма, әлде денсаулық сақтау органының емдеуді кешіктіруі ме деген мәселе қарастырылды, өйткені егер құлау жарақатқа себеп болған болса, органның кінәлілігі пациенттің мүгедектігіне қатысты маңызды емес. Сотталушы дұрыс диагноз бен емдеу мүгедектіктің пайда болуын болдырмаған болса да, пациент талап бойынша себеп-салдар байланысын дәлелдемегендіктен, зиянды өтеу туралы мәселені қарастыру қажет емес деп шешті. Wilsher v Essex Area Health Authority [1988] AC 1074. Жауапкер аурухана, бастапқыда тәжірибесіз жас дәрігер арқылы, мерзімінен бұрын туған балаға туғаннан кейін шамадан тыс оттегі берді, нәтижесінде бала соқыр болды. Медициналық дәлелдерге сәйкес, шамадан тыс оттегі соқырлыққа әкелуі мүмкін бес фактордың бірі болды, сондықтан Лордтар бұл соқырлыққа себеп болды ма, әлде оған ықпал етті ме екенін анықтау мүмкін емес деп тапты және талап қабылданбады. Азғын пікірде, Mustill LJ, егер белгілі бір әрекет жарақат қаупін арттырады деп дәлелденсе, егер жауапкер осы әрекетті жалпы құқық міндетін бұзып жасаса және егер жарақат осы әрекетке қатысты болса, жауапкер жарақатқа себеп болған деп есептеледі, тіпті бұзудың үлесінің болуы мен көлемін анықтау мүмкін болмаса да, деп мәлімдеді. Bolitho v City and Hackney Health Authority [1997] 4 All ER 771: Екі жасар бала бронхтық жолдар бітелгеннен кейін жүрек тоқтауынан миына зақым келді. Зақымды болдырмаудың жалғыз жолы балаға интубация жасау еді. Балаға көмектеспеген дәрігер, егер ол келген болса, интубация жасамайтынын айтты. Бір сарапшы куәгер интубация жасамайтынын айтса, ал бес сарапшы интубация жасау керектігін айтты. Лордтар интубацияламау пікірінің логикалық негізі болуы керек деп шешті. Бұл тәуекел мен пайданы салыстыруды және қорғалатын қорытындыға келуді қамтиды. Бұл соттың кәсіптік емес, заңды белгілейтін жағдай екенін білдіреді. Albrighton v RPA Hospital, Royal Prince Alfred ауруханасында омыртқасының проблемасымен туған пациенттің омыртқасы толығымен үзіліп, параплегияға ұшырады. Reynolds JA дәрігерлер олардың «медициналық қоғамдастығындағы» қалыпты және әдеттегі тәжірибе мен процедураға сәйкес әрекет етсе, олар кінәлі бола алмайды деген пікірді қабылдамады, «егер барлық немесе көптеген...

Қате іс-әрекет

Егер шешім қабылдаушы тек қана немқұрайлылық танытпаған, бірақ "жаман ниетпен" әрекет еткені дәлелденсе, "қызметтік міндеттерді бұзу" салдарынан сотқа шағымдануға мүмкіндік туындауы мүмкін. Мысалы, түрме дәрігері бұрынғыда қиын немесе агрессивті болған тұтқынға ем көрсетуден бас тартқан жағдай. Қастық немесе жаман ниеттілік дәлелі шешім қабылдаушының әрекетін заңсыз деп тануға негіз болғанымен, нақты бір адамға зиян келтіру ниетімен жасалған әрекет сияқты нақты зұлымдық міндетті түрде қажет емес. Шешім қабылдаушының заңсыз әрекет жасап, біреуге зиян келтіретінін білгені немесе осыған бейжай қарағаны жеткілікті. Палмер Тиз денсаулық сақтау басқармасы [1998] All ER 180; (1999) Lloyd's Medical Reports 151 (CA) Психиатриялық стационарда ем алып жүрген, қауіпті екені белгілі науқас төрт жасар баланы өлтірді. Талап бойынша, жауапкер науқастың балаларға қатысты ауыр сексуалдық қылмыстар жасауының нақты, маңызды және болжамды қаупін анықтамаған және нәтижесінде оның осындай қылмыстар жасау қаупін азайту үшін тиісті ем беруге және/немесе осындай қылмыстар жасау қаупі бар кезде ауруханадан босатуды болдырмауға шаралар қабылдамаған. Алайда, сот балаға қатысты қамқорлық міндеті болмағандықтан талапты қанағаттандырмады, себебі кез келген бала кез келген уақытта бірдей қауіпке тап болар еді. Сонымен қатар, науқаста емдеуге жататын психикалық ауру болмағандықтан, оны емдеуге немесе ұстауға заңдық құқық болған жоқ. Akenzua v Secretary of State for the Home Department [2002] EWCA Civ 1470, (2003) 1 WLR 741 ісінде депортациялануға тиіс қауіпті қылмыскер полиция/иммиграциялық қызметтер тарапынан ақпарат беруші ретінде пайдаланылып, қоғамның бір мүшесін өлтірді. Лордтар мемлекеттік қызметкер өзінің әрекеттері мен әрекетсіздігінің адамға немесе адамдар тобына зиян келтіретінін білсе, мемлекеттік орган (немесе мемлекет) салдарына жауапты болады деп шешті. Бұл жағдайда, депортацияланған адамды бостандықта қалдыруға берілген рұқсаттың заңсыз пайдаланылғаны және осы билікті жүзеге асырған лауазымды тұлғалардың оның заңсыз екенін білгені мүмкін деген пікірді айтуға болады. Қылмыскердің өзінің бұрынғы қылмыстық істері ескерілгенде, шенеуніктер кем дегенде салдарларына немқұрайлы қараған болуы керек. Осы мақсатта, нақты бір адамның қауіпке ұшырауы мүмкін екенін болжаудың қажеті жоқ: қылмыскердің біреуге зиян келтіруі болжамды болғаны жеткілікті. Палмер ісінен ерекшелігі – тиісті лауазымды тұлғалардың қауіпті адамды ұстап, депортациялауға құқығы болды.