Кіріспе

Ағылшын актері (1924–2009)

Эдмунд Энтони Катлар Пурдом (19 желтоқсан 1924 – 1 қаңтар 2009) – ағылшын актері, дауыс режиссері және режиссер. Ол бастапқыда Ұлыбританияда сахнада Шекспирдің әртүрлі туындыларын қойып, содан кейін Америкада Бродвейде және Голливудта, ал соңында Италияда жұмыс істеді. Ол 1954 жылғы «Египеттік» тарихи эпикасындағы басты рөлімен ең жақсы танылады. Марио Ланза мен Марлон Брандодан рөлдерді қабылдағаннан кейін, Пурдом 1950-ші жылдардың ортасында «Қосалқы жұлдыз» деп аталды. Голливудтағы мансабы сәтсіз аяқталғаннан кейін Пурдом қысқа мерзімге Ұлыбританияға оралып, кейін Италияға қоныс аударды, онда ол өмірінің соңына дейін жергілікті фильмдерде түсті. 1970-1990 жылдар аралығында ол Еуропалық жанрлық кинода жиі кездесетін актер болды, Хуан Пикер Симон, Джо Д’Амато, Серхио Мартино және Руджеро Деодато сияқты режиссерлермен бірге жұмыс істеді. Оның қызы Лилан Пурдом француз телеарнасы TF1-де журналист болып жұмыс істеді. Ол әкесінің өмірі мен мансабы туралы «Голливуд гаражы» кітабының авторы.

Ерте өмір

Эдмунд Энтони Катлар Пурдом 1924 жылдың 19 желтоқсанында Гертфордширдегі Уэлвин Гарден Сити қаласында, Лондондағы драма сыншысы Чарльз Пурдом мен оның әйелі Лилиан Антония (Катлар) отбасындағы төрт баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Католик дінінде тәрбиеленген Пурдомды иезуиттер Стамфорд Хиллдегі Сент-Игнатиус колледжінде, ал кейіннен Даунсайд мектебінде бенедиктиндіктер білім берді.

Мансап

1946 жылы актерлік карьерасын Нортгемптон репертуарлық компаниясына қосылып, «Ромео мен Джульетта» және Мольердің «Құмарлық ауруы» сияқты қойылымдарда ойнаудан бастады. Екі жыл әскери қызметтен кейін ол Армияның Орталық суретшілер тобына қосылды, содан соң екі маусым бойы Стратфорд-на-Эвондағы Корольдік Шекспир театрында өнер көрсетті. Лоренс Оливье Пурдомды көріп, оған АҚШ-та гастрольдік сапарға мүмкіндік берді. Ол Майкл Куртиздің режиссерлігімен «Warner Brothers» киностудиясында «Force of Arms» фильмінен бір көріністі сынақтан өткізді, бірақ «Warner» компаниясы қызығушылық танытпады. Пурдом өзінің пьесасын тастағандықтан, Ұлыбританияға қайтуға ақшасы болмады, сондықтан ол Голливудта қалуға шешім қабылдады. «Мен мүлде ақшасыз қалдым, - деп есіне алады Пурдом. - Қызым туғанда дәрігердің есебін төлей алмадым. Автобусқа да ақшам болмады. Мен студиядан студияға жұмыс іздеп аяқ табалдырып жүрдім. Бірде үй жалдау ақысын төлемегендіктен үйден қуылдық».

МГМ

Ол "МГМ" кинокомпаниясында "Жулий Цезарь" фильмінде шағын рөл алды. Джордж Кукор оны Чарльз Брэкетке "Титаник" (1953) фильміндегі Чарльз Лайтолердің кішкентай рөліне ұсынды. Осы арқада Пурдом "МГМ" басшыларының назарына ілігіп, олар оны ұзақ мерзімді келісімшартқа бекітті.

Студент-Принц

Марио Ланза "Студент-принц" (1954) киносының жаңа нұсқасындағы басты рөлден алынды. Пурдом бұл рөлге ұсынылып, Джордж Сиднидің режиссерлігімен сәтті сынақтан өтті. Ол Энн Блайтпен бірге түсті. Фильмді Ричард Торп түсірді. Пурдом Ланзаның ән дауысына еріп ойнады.

Мысырлық

Студент-принц туралы алдын алағы сөздер үміттендірген болатын. 20th Century Fox-қа соңғы сәтте Мысырлықтағы (1954 жылғы ең сәнді туындысы) басты рөлге Марлон Брандоның орнына актер қажет болғанда, Пурдом Джон Дерек, Джон Кассаветс және Камерон Митчеллден басымдық алды. MGM өндірісінің басшысы Доре Шари студия Пурдомды жұлдыз ретінде дамытатынын жариялады. Ол үш фильмде ойнады: тағы бір MGM мюзиклі – Афина; қасиетті кітапқа негізделген эпик – Уақытша жоғалған ұл (1955 жылғы MGM-нің ең сәнді туындысы), Лана Тернермен бірге; және Стьюарт Грейнджерге бұрын арналған рөлде – Патшаның ұрысы (1955). Бен-Хурдың қайта түсірілімінде де ойнауы мүмкін деген әңгімелер болды. Студент-принц шығып, сәтті болды. Пурдомды «Голливудтағы ең үміткер жаңа жұлдыз» деп атады. Хедда Хоппер Пурдомды «биылғы жылы Голливудтағы ең таңғажайып және көзге түсетін тұлға – ұлы романтикалық дәстүрдегі жақсы актер» деп сипаттады. Тағы бір фактор – Студент-принц сәтті болғанмен, Мысырлық кассада көңіл көншіліксіз қалды. Афина, Уақытша жоғалған ұл және Патшаның ұрысының бәрі сәтсіз аяқталды. Линда Кристианмен (ол Тайрон Пауэрге үйленген кезде) болған қарым-қатынасынан кейін, оның бірінші әйелімен ажырасуына байланысты жағымсыз жаңалықтар тарады. Ажырасуы қатты және көпшілікке белгілі болды, ал әйелі кейіннен бала асырау төлемдері үшін сотқа шағымданып, талап қойды. Пурдом бала асырау төлемдерін азайтуды сұрады, себебі оның MGM-мен жылына 40 000 долларлық шарты болмай қалды. Ол сотқа оны еркін жұмыс істеу арқылы көбірек ақша табу үшін қайта келісіп, 11 500 доллар қарызы бар екенін айтты. MGM оның қызметіне үш жыл ішінде үш фильмге опция бергенін мәлімдеді. «Қазіргі уақытта менің ең басты тілегім – камера алдына қайта оралу», – деді ол. Ол «Жеңілгендер бәрін алады» (1956) фильміне қатысатыны жарияланды, бірақ соңғы нұсқада орын алмады. Allied Artists үшін Пурдом Ида Лупиномен бірге «Құпия келуші» (1956) фильмін түсірді. 1957 жылы ол Алисия Даррға үйленді, кейін ол Кристианмен төбелес жасады. Бұрынғы әйелі мен адвокаттары оның қарызын өтеу үшін сотқа беруді жалғастырды. Пурдом Бродвейге оралды, онда Генри Джеймстің «Көктің қанаттары» романынан бейімделген «Барқыт баласы» (Child of Fortune) спектаклінде Джед Харрис үшін ойнады. The New York Times газетінен Брукс Аткинсон Пурдомның «адалдықсыз күйеудің рөлін мәдениетті джентльмендей ойнайтынын, бірақ оның стилі ауыр» деп жазды. Спектакль 23 қойылымнан кейін жабылды.

Еуропа

1958 жылы Пурдом Ұлыбританияға оралды, онда ол ITC Entertainment үшін түсірілген «Азаттық қылышы» (немесе «Ұлы Марко») атты қимыл-әрекет фильмдерінен тұратын телесериалда басты рөлді ойнады. Содан кейін ол Италияға кетті, онда киноиндустрия гүлденіп, фильмдердің халықаралық таралымын қамтамасыз ету үшін ағылшын тілінде сөйлейтін актерлерге сұраныс жоғары болды. Пурдом ақырында Италияда тұрақтады. Оның түскен фильмдерінің ішінде «Ұлы Ирод» (1959), «Казактар» (1960), «Саламбоның махаббаты» (1960), «Жеңімпаз Сүлеймен» (1961) және «Ніл патшайымы Нефертити» (1961) бар. Ол кейде Англияда «Малага» (1960) және «Комедиялық актер» (1964) сияқты фильмдерде де жұмыс істеді. 1962 жылы ол: «Мен Голливудқа шыдай алмадым. Ондағы адамдар, олардың мәртебесі, символикасы және қоғамдық бейнесі тым көп еді. Мен кетіп қалдым. Мүмкін, мен көбірек шыдамдылық танытуым керек еді», – деді. Бұған жауап ретінде Хедда Хоппер: «Шындығында, ол мұнда жұлдыз болуға бар күшін салды, бірақ тіпті Марио Ланзаның дауысымен де сәттілікке жете алмады. Бірақ ол әйелі мен отбасын тастап, Линда Кристианмен бірге саяхаттады. Егер біреу оған көз көрсетсе, ол кері оралатынына сенімдімін», – деп жазды. Ол 1962 жылы Кристианға үйленді, бірақ келесі жылы ажырасып кетті. Ол көп жыл бойы итальяндық B класты фильмдерде, теледидарда және дауыстық актер ретінде жұмыс істеді (итальян тілінен ағылшын тіліне аударылған диалогтарды ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде итальян фильмдерін сату үшін жазды). Ол «София Лорен: Өзінің өмірі» (Витторио Де Сика рөлінде) және «Соғыс желдері» сияқты телефильмдер мен мини-сериалдарда ойнады. 1984 жылы ол туған жеріне оралып, «Рождествоға дейін ашпа» атты қорқыныш фильмін түсірді. Ол Падре Пионың өмірі туралы танымал деректі фильмді баяндады. Сондай-ақ, ол 1997 жылы түсірілген «Христостың қайта оралуының 7 белгісі» атты деректі фильмді де баяндады. Оның соңғы рөлі – «Квест рыцарлары» (2001) фильмінде.

Өлім

Пердом 2009 жылдың 1 қаңтарында Римде жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Одан кейін төртінші әйелі, фотограф Вивьен және бірінші әйелінен туған екі қызы қалды.

Балалар

Оның үлкен қызы Лилан Пурдом француз телеарнасы TF1-де журналист болып жұмыс істеді.