Кіріспе
Йозеф Коренский (26 шілде 1847 – 8 қазан 1938) – чех саяхатшысы, педагог және жазушы. Ол әлемдегі зерттелген аймақтар туралы мәліметтерді жинап, таратып, білім беруге үлкен үлес қосты. Әсіресе 20 ғасырдың бірінші жартысында чех қоғамында әлем туралы білімді кеңейтуде маңызды рөл атқарды.
Өмір
Коренский Сушнода, Млада-Болеслав маңында кедей шаруа отбасында бес баланың екіншісі болып дүниеге келді. Бала кезінен музыка мен табиғат тарихына деген құштарлығы өмір бойы сақталды. Прагада мұғалімдерді даярлау бағдарламасында оқып, мұғалім болды. Осы кезеңде ол У Халанков үйінде Эмил Холуб сияқты бірнеше саяхатшымен танысты, олар бір жылы туған және өмір бойы жақын дос болып қалды. Табиғатты зерттеуге құштар Коренский Прага мұражайында Антонин Фричке көмектесті. Оның педагогикалық қызметі 1867 жылы Рокицаны маңындағы Радницада басталды. Ол ассистент болып жұмыс істеді, ал 1871 жылы Литомышльде мұғалім болып жұмысын жалғастырды. 1874 жылы Прагадағы Смихов қаласында мұғалім болып тағайындалды. Прага оған қалаған мәдени және білім беру мүмкіндіктерін ұсынды. Оның алғашқы ірі саяхаты 1872 жылы Литомышльде тұрғанда болды. Ол Альп тауларына сапар шекті, одан кейін әр жазда қайталаған Еуропаның басқа да аймақтарын аралады. Ол жазғы демалыс уақытын және Войта Напрстек, Франтишек Ринггофер, Svatobor сияқты қоғамдардың, сондай-ақ Смихов қалалық кеңесінің, мектеп басшыларының, Венаның Мәдениет және білім министрлігінің және басқа да мекемелердің жомарт қаржылық қолдауын пайдаланды. Олардың барлығы Коренскийдің саяхаттары мұражай жинақтарына және Коренскийтің балаларға ғана емес, жалпы жұртшылыққа жеткізе алатын білімдеріне пайдалы болады деп сенді. Ол әр саяхатқа мұқият дайындалды, қолжетімді әдебиеттерді және тілдерді зерттеді. Ол неміс, француз және ағылшын тілдерін білді, басқа тілдерді де қиындықсыз меңгерді, бұл оның норвег тілінен жасаған аудармаларымен дәлелденеді. Оның маршруты әрқашан нақты және анық болды, ал саяхаттары зерттеулерінен бұрын білген фактілерін растады. Ол мұғалімнің шетелдегі жағдайды толық білу үшін мүмкіндігінше көп саяхаттауы керек деп сенді. Балаларды тек шынайы тәжірибе арқылы ғана оқытуға болады. Саяхат кезінде ол табиғаттың барлық аспектілерін, сондай-ақ қоғамның экономикалық, мәдени және діни өмірінің ерекшеліктерін мұқият бақылады. Мұғалім ретінде ол әртүрлі ұлттардың біліміне назар аударды, бұл оның оқыту тәжірибесін байытты. Өмірінде ең ірі екі саяхатын жасады. Ол әлемді аралап, Австралия мен Жаңа Зеландияға да барды. 1893 жылы әлемді аралау сапарын бастады, оған Хруба Скаладан келген сыра қайнатқыш Карел Жезничек (1845–1914) қосылды. Олар Германияның Бремен портынан шығып, Атлантиканы кесіп, Чикагодағы Дүниежүзілік көрмені тамашалады. Жолда Ниагара шарлауы және Йеллоустон ұлттық паркі сияқты басқа да американдық қалалар мен көрікті жерлерді аралады. Олар Тынық мұхитына қарай, содан кейін Гавайиде қысқа тоқталым жасап, пароходпен Жапонияға барды. Қытай мен Гонконг келесі орында болды, теңіз арқылы Малайя түбегіне және Яваға дейін, Үнді мұхитынан Цейлонға дейін сапарлады. Содан кейін олар Даджлингке, Гималай таулары арқылы Мумбайға, одан кейін қызыл теңіз және Египетке ежелгі Египет тарихын зерттеу үшін пароходпен жүрді. Олар 1894 жылы Триест арқылы Прагаға оралды. Екінші үлкен экспедициясы 1900–1901 жылдары өтті. Ол Неапольден Суэц каналы арқылы Аден мен Коломбоға, содан кейін Батыс Австралияның Перт, Аделаида қалаларына, Балларат арқылы Мельбурнға дейін жүзіп кетті. Оның келесі бағыты Тасмания мен Жаңа Зеландия, Дунедин, Крайстчерч және Веллингтон болды, онда ол маори халқының портреттерін салған чех суретшісі Готфрид Линдауэрмен (1839–1926) кездесті. Ол Оклендтен Океания архипелагтарын зерттеу үшін кемеге мініп, Тонга, Самоа және Фиджи аралдарын аралады. Ол Австралияға Сиднейге оралып, одан кейін пойызбен Брисбенге барды. Оның келесі бағыты Селебес аралы болды, содан кейін Ява, ол Боробудур ғибадатхана кешеніне, Бандунг және Батавия қалаларына барды. Кейін Сингапур, Бангкок және Гонконг келді. Содан кейін ол өзінің сүйікті Жапониясына, Кобе, Токио және Токиодан батысқа қарай Харуна массивіне барды. Шимоносеки портынан Кореяға (Пусан мен Вонсанда тоқтады), одан кейін Владивостокқа және Амур өзені бойымен, Хабаровскке және Транссибір темір жолы арқылы Иркутск арқылы Новосибирскке барды. Ақырында, Орал арқылы Мәскеу мен Прагаға дейін. Коренский әлемнің ешбір беймәлім жерін зерттеп көрген емес, ол белгілі әлемді жан-жақты зерттеп, оны жазды және білімді шәкірттеріне және жалпы жұртшылыққа жеткізді. Ол табиғатты зерттеуде сарапшы және құштар коллекционер болды. Ол саяхаттары туралы көптеген кітаптар жариялады, олар әсіресе жастарға арналған, бұл бүкіл халыққа оң әсер етті. Ол Войта Напрстектің шағын саяхатшылар тобының мүшесі болды және жас Чехословакияның үш ең танымал саяхатшысының бірі болды, Враз және Холубпен бірге. Ол чех ұлтының көзқарасын кеңейтуге үлкен үлес қосты, ол сол кезде әлемге біртіндеп еніп жатқан еді. Ол сонымен қатар әлемде тұратын чех эмигранттарымен байланыс ұстады. Ол Ұлттық мұражайдың басқару комитетінің және Чехословакияның Шығыс институты сияқты көптеген беделді мекемелердің мүшесі болды. Ғылым саласындағы оның еңбегіне 1927 жылы танылған ең үлкен сыйлық – Карл университетінің Табиғат ғылымдарының құрметті докторы атағы берілді. 1920 жылдары ол чех радиосының эфиріне тұрақты түрде шақырылған алғашқы саяхатшы болды. Ол 1938 жылы Смиховта 91 жасында қайтыс болды. Оның ескерткіш тақтасын туған жері Сушнода табуға болады. Прага Смиховында оның атымен көше және бастауыш мектеп аталған. Оның саяхаттары мен жарияланған кітаптарының толық тізімін чех Википедиясынан қараңыз.