Кіріспе

Мьянмадағы көрнекті буддалық қажылық орны – Кяиктиё пагодасы (немесе ဆံတော်ရှင်ကျိုက်ထီးရိုးစေတီတော်မြတ်; ; сондай-ақ «Алтын жартас» деп те аталады) – Мьянманың Мон штатындағы танымал буддалық қажылық орны. Бұл – гранитті тастың үстіне салынған шағын пагода, оған ер адамдар жабыстырған алтын жапырақтар жабыстырылған. Аңыз бойынша, «Алтын жартас» Будданың шашының бір талшығына тіреліп тұр. «Этимология» Мон тілінде «кяик» сөзі «пагода» дегенді білдіреді, ал «йо» сөзі «ермектің басында алып жүру» дегенді білдіреді. «Ити» сөзі (мон тілінде, пали тілінен алынған «риси» сөзінен) «ермек» дегенді білдіреді. Осылайша, «Kyaik htiyo» – «ермектің басындағы пагода» дегенді білдіреді. Аңыз бойынша, Будда көптеген сапарларының бірінде Тайк Таға шашының бір талшығын сыйлаған. Шашын өзінің шашының түбіне жасырған ермек, осы талшықты патшаға берді, оның тілегі – шаш ермектің басына ұқсайтын тасқа орналастырылсын. Патша әкесі Зәугьиден, ол шебер алхимик, және анасынан, нага жылан-ажыдаһа ханшайымынан, табиғи емес күштер мұра еткен. Олар теңіздің түбінен осы тасты тапты. Буддистік космологиядағы Таудейдинта көгінің патшасы Тагьяминнің көмегімен, алтын тасты табуға қолайлы орынды Кяиктиёда тауып, шаш орналасқан пагоданы салды. Аңыз бойынша, осы шаш тасты төбеден құлап түсуден сақтап тұрады. Тасты тасымалдаған қайық тасқа айналды. Бұл орынға да қажылар сыйынып, оны «Қауактанбан пагодасы» немесе ступа (ағылшын тілінде «stone boat stupa» – тас қайық ступасы) деп атайды. Аңыз бойынша, Кинпун базалық лагерінен бір жыл ішінде үш рет қатарынан қажылық жасағандар байлыққа және құрметке ие болады.

География

Пагода Мон штатындағы Кяикто маңында, Тенассерим жағалауының солтүстік бөлігінде орналасқан. Алтын тас теңіз деңгейінен биіктікте, Киактийо төбесінде (Келаса төбелері немесе Шығыс Йома таулары деп те аталады) орналасқан; ол Шығыс Йома тауларының Паунг лаунг жотасында жатыр. Ол Янгоннан және Мон штатының астанасы Мауламинен солтүстікке қарай орналасқан. Кинпун ауылы Киактийо тауының түбінде орналасқан. Бұл Киактийо пагодасына ең жақын ауыл. Киактийодан Алтын тасқа баратын жол басталады. Бұл бағытта таудың үстінде көптеген гранитті тастар қауіпті жағдайда орналасқан. Таудың басына жақын жерде екі үлкен арыстан Киактийо пагодасының кіреберісін күзетіп тұр. Ятетаунг деп аталатын бұл жерден қажылар мен келушілер Мьянма дәстүріне сәйкес аяқ киімдерін қалдырып, жалаңаяқ Алтын тасқа көтерілуі керек. 1999 жылы салынған тау жолы, Ятетаунг автобустық терминалынан басталып, екі жағында киосктары бар шаңды жолмен өтеді және Алтын тасқа дейін көтерілу қиынға соғады, шамамен бір сағатқа уақыт кетеді. Киактийо пагодасының маңындағы басқа төбелерде де жақында салынған көптеген ғибадатханалар мен пагодалар бар, оларды қажылар мен туристер жаяу жолмен аралап көреді. Наурыз айындағы Табаунг толу айы қажылар үшін ерекше күн. Осы күні пагоданың алаңы Буддаға құрмет көрсету үшін тоқсан мың шаммен жарықтандырылады. Пагодаға келген адал жандар Буддаға жеміс-жидек, тағам және құрбандық шамы ұсынады.