Кіріспе

Адам құқықтарын ілгерілету және қорғау жөніндегі кіші комиссия (1999 жылға дейін кемсітушіліктің алдын алу және азшылықтарды қорғау жөніндегі кіші комиссия деп белгілі болған) – Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының сарапшылар тобы болды. Ол 2006 жылдың тамыз айының соңында таратылды. 2006 жылы Адам құқықтары жөніндегі комиссия таратылып, оның орнына Адам құқықтары жөніндегі Кеңес құрылған кезде, кіші комиссияға қатысты жауапкершілік бұрынғы комиссиядан жаңа Кеңеске ауысты. 2006 жылғы 30 маусымда Кеңес кіші комиссияның өкілеттіктерін ерекше бір жылға ұзарту туралы шешім қабылдады, бұл шешім Кеңес тарапынан кейіннен қарастырылуға тиіс болды. Кіші комиссия 2006 жылдың тамыз айында соңғы рет өтті; ол өткізген отырыста қабылданған ұсыныстардың бірі Адам құқықтары жөніндегі консультативтік комитет құру туралы болды, ол Адам құқықтары жөніндегі Кеңеске көмектесетін тұрақты орган ретінде жұмыс істеуге тиіс.

Ұлтқа қарсы қылмыс

1970 жылдардың ортасына қарай, Геноцид конвенциясы Қауіпсіздік Кеңесінің барлық мүшелері тарапынан ратификацияланбады және 20 жылдық бейәрекеттен кейін тоқырап қалғандай көрінді. Дискриминацияны алдын алу және азшылықтарды қорғау жөніндегі кіші комиссия мүшелері осы мәселені зерттеуге кірісті және келесі он жылда бірнеше бастама іске қосты, оның ішінде 1978 жылы Рухасьянкико есебі және 1985 жылы Уайтакер есебі жарияланды.

1990 жылдар

1993 жылы кіші комиссия геноцидті қайта қарады және 1994 жылы геноцидті қудалауды жеңілдету үшін халықаралық соттың уставын дайындауды ұсынды. Ол сондай-ақ мемлекеттердің Геноцид конвенциясының 5-бабы бойынша міндеттемелерін зерттейтін халықаралық комитет құруды ұсынды. Комитет Рухасьянкико есебіндегі бір идеяны дамытып, геноцид қылмысын кез келген мемлекеттік сотта қарауға мүмкіндік беретін бапты қосу арқылы конвенцияны жақсартуды ұсынды. 1995 жылғы 3 тамыздағы қаулысында кіші комиссия "Босния және Герцеговинадағы бейбіт тұрғындарға қарсы кең ауқымды және жүйелі түрде нағыз геноцид жасалып жатыр, көбінесе Біріккен Ұлттар Ұйымының күштерінің қатысуымен" деген қорытындыға келді. Сол айдың 18 тамызында кіші комиссия Бурундиде геноцидтік жеккөрушілікті қоздырған "Халық дауысы" радиостанциясын атап көрсеткен тағы бір қаулы қабылдады.

Адам құқықтары мен жаппай қырып-жою қарулары

Төменгі комиссия екі ұсынысты қабылдады – біріншісі 1996 жылы, екіншісі 1997 жылы. Олар жаппай қырып-жоятын қаруды, немесе кемсітусіз әсер ететін қаруды, немесе артық жарақаттар келтіруге немесе қажетсіз азаптауға шақыратын қаруды тізімдеді және барлық мемлекеттерді мұндай қарудың өндірісі мен таралуын шектеуге шақырды. Комитет адам құқықтары мен гуманитарлық нормалар контекстінде осы қарулар туралы жұмыс құжатын дайындауға рұқсат берді. БҰҰ-ның сұраныс бойынша дайындалған жұмыс құжаты 2002 жылы Ю. К. Ж. Йенг Сик Юэн тарапынан 2001/36 қаулысына сәйкес ұсынылды.