Кіріспе

Діни атақ ежелгі грек тілінен алынған. "Протодиакон" сөзі грек тіліндегі "прото" – "бірінші" және "диаконос" сөздерінен құралған. "Диаконос" ежелгі грек тілінде "көмекші", "қызметші" немесе "күтуші" деген мағына беретін стандартты сөз. Ағылшын тілінде бұл атау нақты шіркеудің қолданысына қарай, түрлі дін қызметкерлерін білдіруі мүмкін.

Шығыс православие және Шығыс католик шіркеулері

Протодиакон – шығыс христиан шіркеулерінде белгілі бір үйленген дьякондарға берілетін құрметті атақ. Ресей Православие шіркеуінде бұл үйленген дьякондарға берілетін құрметті атақ, осының белгісі ретінде, дін қызметкері бордо түсті скуфия киюге құқылы. Иеродиакондық – яғни, монах дьякондары үшін – эквивалентті шын атағы архидиякон болып табылады. Кафедралық собордың немесе басты шіркеудің аға дьяконына протодиакон атағы берілуі мүмкін. Грек дәстүрінде епископқа жеке қарасты басты дьякон архидиякон деп аталады. Славян дәстүрінде протодиакон немесе архидиякон ерекше орарион (дьяконның белдігі) киеді. Протодиакон атағы – ерекше қызмет орны емес, марапат; сондықтан адам дьякон болып тағайындалса да, ол протодиакон шеніне «көтеріледі» деп айтылады. Бұл көтерілуді тек дьяконның өзінің басқаратын епискобы ғана бере алады. Көтерілу рәсімі протодиакон мен архидиякон үшін бірдей және әдетте Құдай қызметінің Кіші кіреберісі кезінде орындалады. Протодиакон басқа дьякондармен бірге қызмет еткенде, оның дьякондыққа тағайындалған күніне қарамастан, басымдыққа ие болады. Егер бірнеше протодиакон бір уақытта қызмет етсе, олардың басымдығы олардың көтерілген күнімен анықталады. Архиератикон (славян: Чиновник) – епископтың қызметтерін қамтитын литургиялық кітапта, протодиакон термині қызмет ететін аға дьяконды білдіреді, оған нақты осы шен берілген-берілмегеніне қарамастан.

Латын шіркеуі

Римдік обряд бойынша аға кардинал-диакон – Киелі Рим шіркеуінің кардинал-протодиаконы. Ол жаңа папа сайланғандығы мен атын (епископтыққа бекітілгеннен кейін) Ватикан қаласындағы Киелі Петр базиликасының орталық балконынан жариялау құрметіне ие болады – бұл Habemus Papam хабарламасы арқылы жасалады. Бұрынғы папа таққа отырғызылған кезде протодиакон жаңа папаға паллий сыйлап, оны папалық тиарамен тәждейтін. Алайда, 1978 жылы Иоанн Павел І папа таққа отыру рәсімін қарапайымдауды шешті, және оның ізбасарлары да солай жасады. Осының салдарынан кардинал-протодиаконның жаңа папаны тәждету құрметі тоқтатылды. Дегенмен, протодиакон жаңа папаның паптық инаугурациясында паллий сыйлау құрметін сақтап қалды. «Рим папасының орнында әрекет ете отырып, ол сондай-ақ митрополит епископтарға паллий табыс етеді немесе олардың өкілдеріне береді». Қазіргі кардинал-протодиакон – Ренато Мартино.