Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қысқы соғыс шайқасы
Battle of the Winter War
Салла шайқасы Қысқы соғыс кезінде Финляндияның солтүстігіндегі Салла маңында фин және совет әскерлері арасында өтті. Совет әскерлеріне Салла арқылы Кемиярви және Соданкиляға, содан кейін екі апта ішінде Рованиемиге жетіп, одан Торниоға қарай жылжуға және Финляндияны екіге бөлуге бұйрық берілді. Фин әскерлері Кемиярвидің шығысында совет әскерлерінің шабуылын тоқтата алды. 1940 жылдың ақпан айының соңғы күндері фин әскерлерінің орнына швед, норвегиялық және даниялық еріктілерден құралған Stridsgruppen SFK тобы келді.
The Battle of Salla was fought between Finnish and Soviet troops near Salla in northern Finland during the Winter War. The Soviets had orders to advance through Salla to Kemijärvi and Sodankylä, and from there to Rovaniemi in just two weeks. From there they were to advance to Tornio and cut Finland in two. The Finnish troops managed to stop the Soviet advance just east of Kemijärvi. During the last days of February 1940 the Finnish troops were replaced with the Swedish, Norwegian and Danish volunteers of the Stridsgruppen SFK.
Кеңестердегі дайындықтар
1938 жылы Кеңес Одағы Финляндияны жаулап алуға шешім қабылдады. Фин коммунистері ұсынған мәліметке сүйене отырып, 1939 жылдың жазында фин инфрақұрылымы туралы толыққанды ақпарат 200 беттік кітап түрінде дайындалды және осы кітап шабуылға кіретін күштерге таратылды. Кеңес Одағының 14-армиясына Кухмо мен Салла аралығында Финляндияға басып кіру және Ботния шығанағының жағалауына жетіп, елді екіге бөлу міндеті тапсырылды. 14-армияның шабуылының бір бөлігі ретінде, 8 қараша 1939 жылы Польшадан келген 122-ші атқыштар дивизиясы Салла мен Кемиярвиді басып алып, екі апта ішінде Рованиемиге қарай жылжуы тиіс еді, содан кейін ол Финляндияның Швециямен шекарасына жақын Торниоға қарай жол тартатын еді. Кеңес Одағы жеңіл қарсылық күтті және әскерлерге швед шекарасын кесіп өтуге тыйым салынды. 1939 жылы Кеңес Одағы Қандалакшадан Финляндия шекарасына дейін теміржол құрылысын бастады, онда 100 мың тұтқын құл еңбекпен жұмыс істеді. 1930 жылдардың соңында қолданыстағы жолдар жақсартылып, Мурманск теміржолынан Финляндия шекарасына дейін, мысалы, Қандалакшадан Алакұрттыға дейінгі жаңа жолдар салынды.
By 1938 the Soviet Union had decided to conquer Finland. Relying in part on the information provided by Finnish communists, detailed intelligence on Finnish infrastructure had been prepared by the summer of 1939 in a 200 page book that was distributed to the invasion force. The Soviet 14th Army was tasked with invading Finland between Kuhmo and Salla and cutting the country in half by advancing to the shores of the Gulf of Bothnia. As part of the 14th Army's offensive, the 122nd Rifle Division, having arrived from Poland on 8 November 1939, was supposed to capture Salla and Kemijärvi and advance to Rovaniemi within two weeks, from where it would continue to Tornio near the Finnish border with Sweden. The Soviets were only expecting light resistance and the troops were ordered not to cross the Swedish frontier. The Soviets began building a railroad from Kandalaksha to the Finnish border in 1939 using 100,000 prisoners as slave laborers. In the late 1930s, existing roads were improved and new ones had been built from the Murmansk Railway to the Finnish border, such as the road from Kandalaksha to Alakurtti.
Финдік препараттар
Шекара маңындағы советтік инфрақұрылым мен демографиялық жағдайдың жақсаруы, аймақта 40 000 әскерді жабдықтауға мүмкіндік берді, бірақ бұл Финляндияның солтүстік Финляндиядағы әрекеттік жоспарлауына аз әсер етті. Финляндияның Бас штабы советтік әскерлердің Ақ теңіз аймағынан Финляндияға ірі шабуыл жасауы мүмкін емес деп санады. Осының салдарынан, солтүстік Финляндиядағы маңызды жолдардағы бекіністерді нығайту жұмыстары 1939 жылдың күзінде ғана басталды. Солтүстік Финляндиядағы күштер Лапландия тобының штабының басқаруында болды, ал оны өз кезегінде Солтүстік Финляндия тобы басқарды. Финдердің Салла маңында бір бөлімшесі (Эр. P 17) және бір ротасы (Эр. К Койонен) болды, олардың міндеті шекараны кесіп өтіп, аймақта күтілетін советтік полктің ілгерілеуін тоқтату, советтік байланыс желілерін қиындату арқылы советтік күштерді байлап, белсенді қорғаныс жүргізу болды. Финляндияның Бас штабы тіпті осы миссияға да жеткіліксіз күштер бар деп есептеді, бірақ Карелия тасқындығынан маңыздырақ аймақтан қосымша әскерлерді жіберуге болмады. 1939 жылдың қазан айында Финляндия жалпы жұмылдыруды бастаған кезде, әскерлер жағдайды бағалауға уақыт тапты және шекара арқылы шектеулі шабуылдық операциялардың да олардың мүмкіндіктерінен тыс екендігіне, ал жаттығуларда тек қорғаныс және кідірту операциялары ғана орындалатындығына келісті. 15 қазандағы фин барлауының бағалауынша, Мурманск-Кандалакша аймағында бір советтік дивизия орналасқан. Финдер болашақта советтік күштердің одан да көп шоғырлануын күтті. 30 қарашада аймақта советтік төрт дивизия болды.
The improvements in Soviet infrastructure and demographics near the border that made it possible to supply 40,000 troops in the region had little effect on Finnish operational planning in northern Finland. The Finnish general staff did not believe the Soviets would launch a major offensive from the White Sea region to Finland. As a result, work on fortifying key road choke points in northern Finland only began in the autumn of 1939. The forces in northern Finland were under the command of the staff of the Lapland Group, which in turn was led by the North Finland Group. The Finns had one detached battalion (Er. P 17) and one company (Er. K Kojonen) near Salla that were supposed to conduct an active defense by crossing the border, stopping the advance of the Soviet regiment that was expected in the area and harassing the Soviet lines of communications, thereby tying down Soviet forces. The Finnish general staff considered the force insufficient for even this mission, but could not spare any more troops from the more important Karelian Isthmus. As Finland undertook a general mobilization in October 1939, the troops had time to take stock of the situation and came to the conclusion that even limited offensive operations across the border were beyond their capabilities and afterwards only defensive and delaying operations were practiced in training. A Finnish intelligence estimate on 15 October placed one Soviet division in the Murmansk Kandalaksha area. The Finns expected a larger Soviet force concentration in the future. On 30 November, the Soviets had four divisions in the area.
Әскери география
Оңтүстік Лапландияның 80 пайызы ормандармен немесе батпақтармен жабылған. Географиясы орманды төбелермен ерекшеленеді, олар үлкен батпақтар мен көлдерді қоршап тұрады. 1939 жылдың желтоқсанында көлдер мен батпақтар автокөліктердің жүруі үшін жеткілікті мұзданбаған еді, бірақ қыс өркендеген сайын және температура -40° дейін төмендегенде бұл мәселе өз маңыздылығын жойды, сонымен қатар әскери операцияларды қиындатты. Ірі әскери құрамалар үшін жолдардан тыс қозғалыс мүмкін емес еді. Кеңес шекарасынан Саллаға дейін тек бір ғана жол болды. Жол желісі батысқа қарай жақсы дамыған, жақтық қозғалыстарды және қорғаныс күштерін қоршауды қолдау үшін көптеген шағын жолдар салынған.
Southern Lapland is 80% covered by forests or swamps. The geography is dominated by forest covered fells that surround large swamps and lakes. In December 1939 the lakes and swamps were not yet sufficiently frozen over to support motor vehicle movement but this became irrelevant as the winter progressed and the temperature dropped to 40°, which also made military operations more difficult. Movement outside roads was thus impossible for large military formations. Only one road existed from the Soviet border to Salla. The road network was better developed west of it, with numerous small roads to support lateral movements and the encirclement of defending forces.
Финляндия
Соғыс басталғанда аймақта фин әскерлерінің саны аз болды. 17-ші жеке батальон (Er. P 17), немесе "Салла батальоны" соғысқа дейін жұмылдырылды. Оның негізгі құрамы шекара күзетінің бір ротасынан жасақталған. 1939 жылдың 11 желтоқсанынан бастап фин әскерлері генерал-майор Курт Марти Валленьюс басқаратын Лапландия тобының (Lapin Ryhmä) құрамына кірді. 5 желтоқсаннан кейін жаяу әскер, артиллерия, минометтік және танкке қарсы бөлімдер қорғаушыларды күшейтуге жіберілді. Аймақтағы фин күштерінің жалпы саны 3500 адамды құрады.
There were only a few Finnish troops in the area at the start of the war. The 17th Separate Battalion (Er. P 17) or the "Salla Battalion" was mobilized before the war. Its main components came from a company of the Frontier Guard. From 11 December 1939 onward the Finnish troops were part of the Lapland Group (Lapin Ryhmä) which was commanded by Major General Kurt Martti Wallenius. After 5 December infantry, artillery, mortar and anti tank units were to reinforce the defenders. The total number of Finnish forces in the area was 3,500.
Кеңес Одағы
Кеңес әскері 122-ші атқыштар дивизиясымен шабуыл жасады. Шабуылдың тоқтауы салдарынан Кеңес Одағы 1939 жылдың желтоқсан айының соңында 88-ші атқыштар дивизиясын қосымша жіберуге мәжбүр болды.
The Soviets attacked with 122nd Rifle Division. The stalling of the offensive forced the Soviets to reinforce it in late December 1939 with the 88th Rifle Division.
Шайқас
Кеңес әскерлері финдерді Кемийоки өзеніне дейін ығыстырды, бірақ өзендегі фин қорғанысын бұза алмады. Кеңес әскерін жабдықтау желілерінің ұзындығы 145 шақырымға жетті. Финдер кеңестік байланыс желілеріне шаңғылы әскерлермен шабуылдап, кеңес әскерінің созылған орналасуын пайдаланды. Кеңес әскерінің үштен бірі оларды күзетумен айналысты. 13 қаңтарда Кеңес Одағының 9-армиясы 122-дивизияға Маркеярви ауылына шегінуге бұйрық берді. Келесі екі ай бойы шайқас, майда қақтығыстар мен артиллериялық атыстардан басқа, тоқтап тұрды. Соғыстың соңғы күні, 13 наурызда, кеңес әскері Рованиеми бағытындағы шабуылдық операцияларды жаңартпақ болды және осы мақсатта артиллерия, авиация және жаяу әскер қаруларымен ірі өрттік дайындық жүргізді. Скандинавиялық еріктілер соғыстың ең қанаулы күнін бастан кешірді – 10 адам қаза тауып, 30 адам жарақат алды. Барлығы финдер 1100 адамдық шығынға ұшырады, оның ішінде 650 адам қаза тапты немесе хабарсыз жоғалып кетті. Скандинавиялық еріктілердің арасында 33 адам қаза тапты, 50 адам жарақат алды және 130 адам суықтан зардап шекті. Кеңес әскерінің жоғалғандары шамамен 4000 адамды құрады.
Soviet troops pushed the Finns up to the Kemijoki river, but were unable to break through the Finnish defences on the river. The Soviet supply lines were now 145 kilometers long. The Finns took advantage of the overstretched Soviet position by launching attacks with ski troops on the Soviet lines of communications. One third of Soviet troops were occupied guarding them. On 13 January, the Soviet 9th Army ordered the 122nd Division to retreat to the Märkäjärvi village. For the next two months the battle was a stalemate, apart from small skirmishes and exchanges of artillery fire. On 13 March, the last day of the war, the Soviets initiated a major fire preparation with artillery, aircraft and infantry weapons as part of a planned renewal of offensive operations towards Rovaniemi. The Scandinavian volunteers suffered their most casualty intensive day of the war, with 10 killed and 30 wounded. Overall, Finnish casualties were 1,100 men, including 650 dead or missing. Scandinavian volunteer casualties were 33 dead, 50 wounded and 130 frostbitten. Soviet losses are estimated at 4,000.