Кіріспе

Неміс жазушысы Питер Виертель (16 қараша 1920 – 4 қараша 2007) – жазушы және сценарийші.

Өмірбаян

Виртель Германияның Дрезден қаласында еврей ата-анасы – жазушы және актриса Салка Виртель мен жазушы Бертольд Виртельдің отбасында дүниеге келген. Алайда, Виртель өзінің отбасынан танысқан еуропалық ортаға қарағанда, Оңтүстік Калифорнияның жастар мәдениетіне көбірек жақын болды. 1992 жылы ол "Интернационал геральд трибьюн" газетіне: "Еуропалық зиялылардың дене бітімі американдық балалардың болғысы келетін нәрселерден мүлдем өзгеше еді", – деген. "Мен Берт Брехттің гений болуға жақын екенін білетінмін, бірақ ол маған қызық көрінетін адам еді". Виртель 1941 жылы Дартмут колледжін бітірген. Ол АҚШ Теңіз корпусына қарапайым жауынгер ретінде қабылданып, бірақ Калифорнияда кеңсе жұмысына бейілделгеннен кейін (өз естеліктерінде ол өзін "Remington Raider" деп әзілдеген, олар қолданған теріс машиналарға сілтеме жасап), офицерлік даярлыққа өтініш беріп, ақырында ЦРУ-дың алдыңғы қадамы болған OSS-ке қабылданды. Оның рекрутерлері оның 19 жасында "Каньон" (1940) романын жариялағанын және Альфред Хичкоктың "Саботер" (1942) сценарийін, сондай-ақ "Қиын жол" (1943) сценарийін жазғанын білгенде таң қалды. Оның жоғары интеллектуалдығы, ана тілі неміс тілі, сұлу келбеті және спорттық қабілеттері нацистер бақылаған Еуропада пайдалы болды. Ол соғысты екінші лейтенант шенімен аяқтады, Оңтүстік Францияда АҚШ-тың жетінші армиясымен бірге қызмет етті, онда бірнеше әйел агенттерді жұмысқа алды. Өзінің тәжірибесіне сүйене отырып, Виртель досы Ирвин Шоумен бірге "Аман қалғандар" пьесасын жазды. Ол 1948 жылы Нью-Йоркте тұңғыш рет қойылды, 1950 жылы АҚШ-тың Studio One телесериалының эпизодына, ал 1957 жылы BBC телефильміне айналды. Соғыстағы кейбір тәжірибелері Анатоль Литвактың жоғары бағаланған "Таң атқанға дейін шешім" (1951) фильмінің сценарийіне енді. Ол өзінің OSS тәжірибесін романға айналдыруды қиындыққа тап болды және ондаған жылдар бойы күресті, ал оның өлімінен кейін жоба табылды, бірақ 2018 жылға дейін оның жариялануы туралы ешқандай хабар болған жоқ, сондай-ақ оның автобиографиясының екінші томы туралы да хабарлама жоқ. Виртель өзінің "Ақ аңшы, қара жүрек" романымен танымал болды, ол 1990 жылы Клинт Иствудтың қатысуымен фильмге айналды. Бұл фильмде Виртельдің режиссер Джон Хьюстонмен бірге "Африка королевасын" түсірген кездегі тәжірибесі туралы айтылады. Басты кейіпкер сценарий авторы Пит Веррилл, ал Хьюстон кейіпкері Джон Уилсон деп аталады. 1999 жылы киносыншы Паулин Каэл "Ақ аңшы" – "әлі күнге дейін мен кездестірген ең жақсы голливудтық роман" деп жазды. Ол тіпті Голливудта да түсірілмеген. Голливудтық фильмдерге жазған сценарийлері туралы Виртель бұл, ең алдымен, роман жазуды жалғастыру үшін табыс табудың құралы екенін айтты. Ол Билли Уайлдер мен Хьюстон сияқты өзіне ұнаған кино кәсіпқойларымен тығыз жұмыс істегенімен, Виртель әрқашан шығармашылық шиеленіс болғанын айтты. Виртель Еуропаға серфингті енгізгені үшін танымал. 1956 жылы Биаррицте "Күн де шығады" фильмін түсіру кезінде Виртель толқындарға қатты таңғалды, сондықтан Калифорниядан серфинг тақтасын жіберді және көп ұзамай Еуропаның алғашқы серфинг клубын құрды. Виртель екі рет үйленген. Оның алғашқы әйелі – Вирджиния Рэй "Джиги" Шульберг, роман жазушы және сценарист Будд Шульбергтің бұрынғы әйелі; Виртель оны модель Симон Мишелин "Беттина" Бодинмен бірге өмір сүру үшін тастап кеткен кезде, ол жалғыз баласына, Кристинге жүкті болған. Әртүрлі дереккөздер бойынша, Виртель мен Джиги 1958 жылы, 1959 жылы ажырасып, немесе әлі де бөлек тұрды, бірақ 1960 жылдың қаңтар айында қайтыс болғаннан кейін заңды түрде үйленді. Бетина оны 1955 жылы ханзада Әли Ханға қалдырып, 1960 жылы мамыр айында қайтыс болған кезде Ханның баласына жүкті болған. Виртельдің екінші әйелі актриса Дебора Керр болды, ол 1960 жылы 23 шілдеде үйленді. Виртель Керрдің жесірі болды 16 қазан 2007 жылы, ол лимфомадан қайтыс болғанға дейін 19 күн бұрын, Испанияның Марбелья қаласында өмір сүрген кезде; ол өзінің 87 жасқа толуына 12 күн қалған еді. Керр арқылы оның Мелани және Франческа Бартли есімді екі өгей қызы болды. Виртель қайтыс болған кезде режиссер Майкл Шэйнграбердің деректі фильмінің түсірілімі жүргізіліп жатқан еді. Питер Виртель – Between the Lines деп аталатын фильм 400 минуттан астам жазылған сұхбаттарына негізделген.

Ойнаңыз

"Құтқарылғандар" (Ирвин Шоумен бірге) Нью-Йорк, Плейхаус театры, 1948 жылдың қаңтары.