Кіріспе

Қазіргі заманғы тігіс материалының құрамдас бөлігі

Тігіс шиналы серіппелер қазіргі заманғы көптеген тігіс материалдарының маңызды бөлігі болып табылады. Тұтынушы әдетте тігіс бұйымның құрылымдық ерекшеліктерін көріп білмейді. Материалдардың жалпы сапасы мен құрастырылуы тігіс бұйымның ыңғайлылығын және оның тұтынушыны ұзақ мерзімде қанағаттандыру мүмкіндігін анықтайды. Негізгі тігіс бұйым қаңқадан, серіппелерден, көбіктен, жұмсақ төсемнен, илемдеуден және матадан тұруы мүмкін. Шиналы серіппелер – екі басында ашық жеке серіппелер. Олар бір басында түйінделген болуы мүмкін. Жоғары жағынан жіптермен және таспамен бекітілгенде, олар жұмсақ төсемнің тірегіне айналатын платформа құрайды.

Тарих

Балқан аймағында және бүкіл Еуропа бойынша археологиялық экспедициялар серіппелерге ұқсайтын, оралған спиральді немесе бұралаң сымнан жасалған ежелгі заттарды тапты. Мұндай заттардың ең ертесі б.з.д. 4000 жылға, бірінші қола дәуірінің бастауына дейін жатады және олар мұражайлар мен жеке коллекцияларда кеңінен кездеседі. Бұл сымнан оралған заттар, мүмкін, жүзік немесе әшекей ретінде жасалған, бірақ созылуға немесе қысылуға төзімді серіппелердің қасиеттерін көрсетеді. 1500 жылдардың ортасында болат сапасының артуына байланысты серіппелерді дамытуға үш технология ықпал етті: уақыт өлшеу құралдары (сағаттар мен ұялы сағаттар), атыс қарулары (зеңбіректер мен тапаншалар) және көлік құралдары (көліктер мен кареталар). Соңғысы 16 ғасырда Венгрияда пайда болды. Сэр Уильям Фелтонның 1793 жылғы «Кареталар туралы трактаты» және Джордж Трупптың 1877 жылғы «Кареталар тарихы» көліктердегі серіппелердің тікелей жиһазға ауысуының мысалдарын келтіреді. Германия мен Швецияның XV ғасырдағы Еуропадағы ең жақсы болатқа ие екені белгілі болды, себебі жергілікті темірде 0,05-0,07% көміртек болды, бұл болат жасау үшін өте жақсы серіппелік темір. 1690 жылы сэр Амброуз Кроули сапалы сағат серіппелерін жасау үшін неміс-сириялық болатты пайдаланған. Сэр Роберт Гук 1678 жылы «Серіппелер туралы лекциясын» жазды. Онда ол әртүрлі құрамдағы, жақсы пішінделген сымды алып, оны пішінге орап серіппе жасау жолын түсіндіреді. Оның еңбегі бүгінде Гук заңы деп аталатын құбылысты көрсетті, ол серіппелердің деформация дәрежесіне пропорционалды қалпына келтіру күшін беретінін сипаттайды. Жиһаз тарихшысы Клайв Эдвардс: «18 ғасырдағы жиһазға қатысты ең қызықты сұрақтардың бірі – серіппелердің қолданылуы. Көбінесе бұл 19 ғасырдың жаңашылдығы деп есептелсе де, одан бұрынғы қолданылуының дәлелдері бар. Серіппелерге алғашқы талаптарды карета жасаушылар білдірген, ал екіншісі жиһаз жасаушылардан келді. Карета жасаушылар көліктердің жүруін жақсартуға, сондай-ақ жолаушылар үшін орындықтардың жайлылығын арттыруға тырысты». Ағылшын гильдиясы «Жазғыштардың құрметті компаниясы» деп аталады, бірақ 16-19 ғасырларда бұл кәсіп шкаф жасаушылар ретінде танымал болды. Ортақ байланыс – темір жұмысшылары мен ұсталар, олар кареталарға арналған серіппелер жасап, шкаф жасаушыларға керек-жарақтармен қамтамасыз етті. Джордж Трупп 1703 жылы француз академиясына ұсынылған каретада қолданылған орама серіппесін суреттеді. 1706 жылы Генри Миллз Ұлыбританияның 376 нөмірімен «Жаңа математикалық құралдарға және жаңа түрдегі серіппелерге» патент алды, «Жаңа ойлап табылған серіппелер жартылай дөңгелек, дөңгелек, бұрышты, сопақ немесе басқа пішіндерден жасалған және құрастырылған» делінген. Бұл серіппелер жеңіл болды, бір жиынтығының салмағы 20 фунтты құрады, ал басқа қолданыстағы карета серіппелерінің салмағы 120 фунтқа жететін. Бұл спиральді серіппелер, спиральді пішініне байланысты «құрт» серіппелері деп те аталды. 1762 жылы Ричард Тредвелл Йорк графтығындағы Ротерхамнан Ұлыбританияның патентін алды, ол кареталарға арналған жапырақ серіппесі үшін берілді, ал 1763 жылы Ричард Тредвелл «Кареталарға арналған серіппелер» үшін Ұлыбританияның 792 нөмірімен тағы бір патент алды. Патентте төрт бет бар, ал төртінші беті спиральді аспа немесе құрт серіппесінің тоғыз нұсқасын көрсетеді, патентте «машиналарды ілу үшін серіппелерді жасау мен құрастырудың жаңа әдісі» деп нақты айтылған. Коегатты ілу үшін шиыршықты сығымдағыш серіппелер қолданылмады. Тредвеллдің патенті маталарға арналған серіппелерді дамытуға ешқандай үлес қоспады. 1780 жылы сағат тарихшысы Уильям Блэки «Сағат серіппелерін жасау өнері» (M Wayman аударған) атты еңбегінде былай деп жазды: «Сағат және сағат серіппелерін жасау өнері, барлық механикалық операциялардың ішінде болаттың физикалық қасиеттері туралы ең көп білім беретін болуы мүмкін. Темірді болатқа айналдыру үшін қажетті қасиеттерін анықтау барысында қолөнерші металдың әртүрлі қасиеттерін, мысалы, оның қаттылығын, соғылуын, серпімділігін және т.б. танудан қаша алмайды». Ол сонымен қатар болат пен оның қасиеттерін табу күнін анықтау оңай емес екенін, бірақ бұл сағаттар мен сағаттар жетілдіріліп жатқан кезде басталғанын айтты. 1822 жылы Вена қаласынан (Австрия) Георг Юнигль «привилегия» – сым серіппелерді төсеммен бірге қолдануға арналған австриялық заң терминімен патент алды. Бұл патент 1822 жылғы 24 сәуірде 94-ші басылымда, 1-бет, 1-баған, 3-тармақ бойынша Венаның буржуазиялық төсемшісі Джунигль мырзаға патент берілгені туралы хабарланды. Ол 1840...