Кіріспе

Акание немесе аканье (, а́канье, ), сөзбе-сөз "а дыбысын айту", – славян тілдеріндегі дыбыс өзгерісі, онда /о/ немесе /е/ фонемалары көбінесе /а/ дыбысына жақын айтылады. Бұл дауыстының қысқаруының бір түрі. Ең танымал мысалы – орыс тіліндегі акание (айтылуымен, бірақ стандартты тілде орфографиялық түрде көрсетілмейді). Акание мына тілдерде де кездеседі:
Стандартты белорус тілі (орфографиялық түрде көрсетілген)
Солтүстік (Полесье) украин диалектілері
Словен диалектілері (мысалы, Төменгі Карниол диалектілері)
Серб-хорват тілінің кейбір Kajkavian диалектілерінің кіші топтары
Болгар диалектілері (мысалы, Родоп диалектілері, Смолян диалектісі қоса алғанда).

Сипаттама

Беларусь тіліндегі аканне (akanne) дауыстылары, жұмсақ емес және жұмсақ, сондай-ақ басқа да фонемалар, басылмаған буындарда фонетикалық тұрғыдан біріктіріледі; Беларусь фонологиясына қараңыз. Орыс тіліндегі а́канье (акан'е) (солтүстік диалекттерден басқа) және дауыстылары да басылмаған буындарда фонетикалық тұрғыдан біріктіріледі. Егер бұл фонемалар жұмсақ (немесе жұмсақталған) дауыссыздың алдында келмесе, олар стресс алдындағы буында және сөз басында (кейде деп те жазылады) айтылады. Басқа басылмаған орындарда жұмсақ емес және дауыстылары одан әрі қысқа, нашар айтылатын дауысқа дейін азаяды. Басылмаған о (яғни, азайту жоқ) дауыстысын анық айтудың диалектілік ерекшелігі Оканье (о́канье) деп аталады, сөзбе-сөз "о-дауысты айту". Жұмсақ дауыссыздардан кейін, басылмаған және орыс тілінің көптеген түрлеріндегідей айтылады (орыс тіліндегі дауыстылардың азайтылуына қатысты толық мәліметтерді қараңыз); бұл азайту аканьенің көрінісі деп есептелмейді. Беларусь аканнесінен айырмашылығы, орыс аканьесі жұмсақ дауыстыларға әсер етпейді. Словен аканьесі толық (сөздің барлық дауыстыларына әсер ететін) немесе ішінара (тек басылған дауыстының алдындағы немесе кейінгі буындарға әсер ететін) болуы мүмкін. léto → líəta (соңғы буынның o дауысы), ne vém → na vém "Мен білмеймін" (алдыңғы буынның e дауысы), hléb → hlàb "нан" (басылған e дауысы), jêčmen → jèčman "арпа" (соңғы буынның e дауысы).