Франк Мдлалосе: Өмір және саяси жолы

Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері (1931–2021)

Фрэнк Темба Мдлалозе (29 қараша 1931 – 4 сәуір 2021) – Оңтүстік Африкадағы Африка Ұлттық Конгресі (ANC) елдегі алғашқы жалпыға ортақ сайлауда 1994 жылдың 27 сәуірінде жеңіске жеткеннен кейін, Квазулу-Натал провинциясының қайта аталған тұңғыш премьер-министрі болды. Осы уақытта, Инката Азаттық Партиясы Квазулу-Натал провинциялық заң шығарушы органында көпшілік дауысқа ие болды.

Ерте өмір

Мдлалозе 1931 жылғы 29 қарашада Натальдың солтүстігіндегі Нкуту қаласында дүниеге келді. Оның әкесі – жалпы саудагер Жакония Мдлалозе, анасы – тәлімгер Табита Мтэмбу. Ол Дербанның сыртындағы Марианхиллдегі Сент-Франсис орта мектебінде білім алды. Содан кейін Форт-Хэр университетіне түсіп (болашақтағы Инката еркіндік партиясының (IFP) жетекшісі Мангосуту Бутелезимен бірге оқыды, олар алыс туыстар еді), диплом алды. Мдлалозе білімін Натал университетінде жалғастырып, 1958 жылы MB Ch B дәрежесін алып, Дурбандағы Король Эдуард ауруханасында резидент дәрігер болып жұмыс істеді. Жан Смутс қара және үнді студенттері үшін құрған Дарбандағы медицина мектебінің студенттері атынан Оңтүстік Африка медицина студенттері қауымдастығының конференциясына қатысты. Бұл конференцияға африкаанс тіліндегі медицина мектептерінен келген студенттер де қатысты, олар бұрын қара нәсілді студенттердің қатысуына келіспеген. Конференция аяқталғанда африкаанс студенттерінің бірі: «Осы конференцияны ұйымдастырғаны үшін төрағаға алғыс айтамын. Менің ақыл-ойыма тең немесе одан да жоғары қара нәсілді адамды алғаш рет кездестірдім», – деді. Фрэнк оған: «Мен де төрағаға осы конференцияны ұйымдастырғаны үшін алғыс айтамын. Менің ақыл-ойыма тең немесе одан да жоғары африкаанс студентін алғаш рет кездестірдім», – деп жауап берді. Мен сол төраға болдым. Кейін ол Преторияға жақын Атериджвиллде, Стейдвиллде және Мададениде дәрігер болып жұмыс істеді. 1950-1953 жылдары Мдлалозе АНК Жастар лигасының бөлімшесінің төрағасы болды. 1975 жылы IFP-ге қосылды. 1978 жылы ол Улундидегі Квазулу заң шығарушы ассамблеясында Ішкі істер министрі болып тағайындалды және 1983 жылға дейін осы қызметте болды. Содан кейін ол Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру министрі болып тағайындалды, ол 1990 жылға дейін қызмет етті, содан кейін IFP-нің ұлттық төрағасы болды. 1991 жылы ол сол кездегі Оңтүстік Натальдағы АНК партиясының төрағасы Джейкоб Зумамен бірге Наталь провинциясындағы саяси зорлық-зомбылықтың салдарынан келген қиратуды қалпына келтіру үшін «Бейбітшілік және қайта құру» қорына басшылық етті. ANC-нің сайлаудағы үлкен жеңісінен кейін ол 1994 жылдың мамыр айынан 1997 жылдың наурызына дейін Квазулу-Наталдың премьер-министрі болды және сол кезде ANC емес, провинциялық премьер-министрлердің бірі болды (екіншісі – Батыс Кап провинциясының Эрнус Криел). Осы кезеңде 1996 жылы ол Оңтүстік Африкаға жоғары деңгейдегі сапармен келген Ислам Ұлтының даулы көшбасшысы Луис Фараханмен кездесті. 1998 жылдың сәуір айында Оңтүстік Африканың Мысыр елшісі болып тағайындалды. Содан кейін 2005 жылы IFP-ден зейнетке шықты. Ол Юнис Нокутула Сихосанеге үйленген. 2001 жылдың соңында оның ұлы Мандленкоси, жақында ғана дәрігерлік біліміне ие болғаннан кейін, көлік апатында қаза тапты. Оның тағы бір ұлы, Табо да осыған ұқсас оқиғада көз жұмған болатын. Олардың [аты белгісіз] бір бауыры және Коси мен Джамми есімді екі қарындасы бар еді. Ол 2021 жылдың 4 сәуірінде COVID-19 салдарынан қайтыс болды.

Mdlalose was born on 29 November 1931 in Nquthu, northern Natal to Jaconia Mdlalose, a general dealer and Tabitha Mthembu, a tutor. He was educated at St Francis High School, Mariannhill, outside Durban. He then attended the Fort Hare University (alongside future Inkatha Freedom Party (IFP) leader Mangosuthu Buthelezi, to whom he is distantly related) where he obtained a diploma. Mdlalose continued his studies at the University of Natal and in 1958 he obtained his MB Ch B degree and became a resident doctor at Durban's King Edward Hospital. Representing the students at the segregated medical school in Durban, established by Jan Smuts for Black and Indian students, he attended the only conference of the Association of Medical Students of South Africa attended by students from one of the Afrikaans medium medical schools. They had hitherto refused to attend if Black students were present. One of the Afrikaner students said, as the conference finished, "I thank the Chair for having organised this conference. This is the first time I have met a black man with an intelligence equal to, or superior to, my own.” To which Frank responded, “I, too, thank the Chair for having organised this conference. This is the first time I have met an Afrikaner with an intelligence equal to, or superior to, my own." I was that Chairman Subsequently he became a GP in Atteridgeville near Pretoria and Steadville and Madadeni in northern Natal. Between 1950 and 1953 Mdlalose was the branch president of the ANC Youth League. He joined the IFP at its launch in 1975. In 1978 he was appointed Minister of the Interior in the KwaZulu Legislative Assembly in Ulundi, a position he held until 1983, when he was appointed Minister of Health and Welfare, which he remained until 1990, whereupon he became national chairman of the IFP. In 1991, with Jacob Zuma, then an ANC party chairperson for southern Natal, he set up the Peace and Reconstruction Foundation to rebuild the devastation that political violence had wrought in the province of Natal. Following the ANC's landslide election victory, he was premier of KwaZulu Natal from May 1994 until March 1997 and was one of only two non ANC provincial premiers at the time, (the other being the Western Cape's Hernus Kriel). During this time, in 1996, he had a meeting with the controversial leader of the Nation of Islam, Louis Farrakhan, who was on a high profile visit to South Africa. In April 1998 he was appointed South Africa's ambassador to Egypt. After which he retired from the IFP in 2005. He was married to Eunice Nokuthula Sikhosane. In late 2001 his son, Mandlenkosi, who had just recently qualified as a physician, was killed in a car accident, not long after one of his other sons, Thabo, had also died in a similar incident. They were survived by one other brother, [name?] and two sisters, Kosi and Jummy. He died from complications of COVID 19 on 4 April 2021.