Кіріспе

Балық аулау бөгеті - балық аулау бөгеті, балық бөгеті, балық аулау бөгеті немесе балық аулау бөгеті - балық аулау бөгеті. Жағалаудағы су ағысы төмендеп, суға қарсы ағысқа қарай жүзуге тырысатын балықтарды, өзенде көбейіп, көбейген кезде балықтарды тұтқындау үшін бөгетті қолдануға болады. Балықтарды арнау үшін балық бөгеттерін қолдануға болады. Бастапқыда бөгеттер ағаштан немесе тастан салынған. Балық аулау тосқауылдарын балық тұзақтары ретінде пайдалану қазіргі заманғы адамдар пайда болғанға дейін басталған болуы мүмкін, содан бері оны әлемнің көптеген қоғамдары қолданған.

Тарих

Ағылшынша "weir" сөзі англосаксон тіліндегі wer сөзінен шыққан, оның бір мағынасы - балықты тұзаққа түсіру құрылғысы. Кениядағы Ашеул дәуірінен қалған тастар қатары ежелгі көлдегі тас тасқын бөгеті болуы мүмкін, егер бұл рас болса, бұл технология қазіргі адамдардан да көне болар еді. Ирландияда 8000 жыл бұрын салынған бөгеттермен бірге балық тұзақтары табылған. Орта ғасырлардағы Еуропада үлкен балық аулау бөгеттері ағаш бағаналардан және құмнан жасалған қоршаулардан салынған. Өзендердегі V пішінді құрылымдар балықтарды тұзақтарға немесе торларға бағыттау арқылы ұзақ және жұмыс істеуі мүмкін. Мұндай бөгеттер өзен пайдаланушылардың әртүрлі топтары мен көршілес жерлерді жалға алушылар арасындағы дау-дамайлардың себебі болды. Балық аулау үшін құдыққа салынған құдықтар ортағасырлық суреттерде көрсетілген және сақталған мысалдар табылған. Балықтардың кіруіне оңай, бірақ қашуына қиын болатын екі қайыс конустан тұратын, ұзындығы шамамен бір қашықтықтағы кәріздер. 2014 жылдың қыркүйек айында Виктория университетінің зерттеушілері Британдық Колумбиядағы Хайда Гвайи жағалауында 120 фут (37 метр) судағы 14000 жыл бұрын пайда болған балық бөгетін зерттеді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда дәстүрлі формасы бір немесе бірнеше тас бөгеттер болды, олар тасқын жарыстарында немесе құмды жағажайда салынған, кішкентай саңылаумен, бұл су ағысы қайтадан ағып кеткен кезде ваттл қоршауларымен жабылуы мүмкін.

Уэльс

Тірі қалған үлгілерді, бірақ енді қолданылмайды, Мэйи бұғазында, ең жақсы сақталған үлгілері 1842 жылға дейінгі Йнис Горед Гоч (Қызыл Уэйр аралы) -да кездеседі. Сондай-ақ, Аберарт, Цередигон жағалауындағы "гореди" (алғашқыда он екі) сақталған. Тағы бір ежелгі мысал Солтүстік Уэльстегі Рос-Финахта болды, ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін қолданыста болды. Traeth Lligwy, Moelfre, Anglesey ортағасырлық балық тұйығы 2002 жылы Ежелгі ескерткіш ретінде белгіленген.

Англия

Балық бөгеттері кеме қатынасына кедергі келтіріп, балық қорына қауіп төндірді, сондықтан тарих бойы олардың көбеюін бақылауға бірнеше рет тырысты. 1215 жылғы Магна-картада корольдің бөгеттерін және басқаларын алып тастау туралы барондардың талаптарын қамтитын бап бар: Король Эдуард III (13271377) тұсында заң қабылданды және оны король Эдуард IV 1472 жылы қайта растады. Король Генрих VIII тұсында, әрине, Томас Кромвельдің бастамасымен, 1535 жылы әр округте "бөгеттерді алып тастауды" қадағалау үшін комиссарлар тағайындалды. Комиссияның сөздері былай болды: Кемелердің немесе қайықтардың өтуіне зиян келтіретін барлық бөгеттер, жолдар мен жолдардың (яғни, тас жолдардың) зардабы, судың тоқтауы арқылы кез-келген жерлерді немесе жайылымдарды басудың себебі болып табылатын және балықтардың өсуін бұзатын бөгеттер, комиссия мүшелерінің қалауы бойынша, егер жоғарыда аталғандардың кез-келгені сол бөгеттің арқасында өсіп, өсуі мүмкін болса, онда оларды құлатудан басқа құтқарылу жоқ, дегенмен сол бөгеттер 500 жыл бұрын жаулап алынғаннан бері тұрды. Патша өзін де осы ережеден босатпады, патшалық бөгеттерді жойып, жыл сайынғы табысынан 500 марка жоғалтты. Лисли қағаздары 1535 жылғы осы ережеден босату үшін Девондағы Амберлидегі бөген иелерінің күресі туралы егжей-тегжейлі қазіргі заманғы баяндама береді. 1861 жылғы Лосось балықшылығы туралы заң (24 және 25 Vict. 109) (содан бері қайта қабылданған тиісті ережелер) олардың қолданылуын тыйым салады, бірақ олардың іс жүзінде үздіксіз қолданылуы Магна-Хартаға дейін (1215 ж.)

Солтүстік Америка

Вирджинияда америкалықтар Потомак және Джеймс өзендеріне V пішінді тас бөгеттер салды. Бұл үрдісті ертедегі қоныстанушылар қабылдады, бірақ Мэриленд штатының Бас Ассамблеясы 1768 жылы Потомак өзеніндегі бөгеттерді жоюға бұйрық берді. 1768 және 1828 жылдар аралығында кеме қатынасына кедергі келтіретін балық бөгеттерін жоюға және 1800-жылдардың ортасынан бастап спорттық балық аулауға зиян келтіретін деп есептелетіндерді жоюға едәуір күш-жігер жұмсалды.

Оңтүстік Америка

Боливияның Баурес аймағында Лянос-де-Моксостың бір бөлігі болып табылатын белгісіз Колумбияға дейінгі мәдениет үлкен балық бөгеттері, арналар мен жасанды аралдарды салды. Бұл жер бедері 3000 жылы шамасында үлкен және тығыз халықты қамтамасыз еткен көрінеді. Тас балық бөгеттері 6000 жыл бұрын Чилидің жағалауындағы Чилоэ аралында қолданылған.

Азия және Океания

Тайваньда 1950 жылға дейін пайдаланылған, су басында балық ұстайтын әлемдегі ең үлкен су айдыны бар еді. Батыстағы Тынық мұхит аралында орналасқан Яп, Еуропалықтардың қоныстанғанға дейін тастан жасалған балық тұйықтарды ең ұзақ уақыт бойы пайдаланған.