Кіріспе

Италиялық саясаткер және тарихшы Луиджи, граф Кибрарио (23 ақпан 1802 жылы Усеглио, Пьемонт – 1 қазан 1870 жылы) – итальяндық мемлекет қайраткері және тарихшы.

Өмірбаян

Кибрарио қазіргі Турин провинциясындағы Усеглио қаласында туған, асыл, бірақ кедей Пьемонт отбасының ұрпағы. Ол он алты жасында стипендия алды және он сегізінде әдебиетті оқытуға кірісті. Болашақ корольге, сол кездегі Савойя князі Карниньяноға, ұлы Виктор Эммануэльдің дүниеге келуіне арналған өлеңдері княздың назарын аударды және олардың ұзақ қарым-қатынасының бастауы болды. Ол Сардиния мемлекеттік қызметіне қабылданды және 1824 жылы канондық және азаматтық құқықтан лекция оқуға тағайындалды. Оның басты қызығушылығы – ежелгі құжаттарды зерттеу, сондықтан ол Савойя тарихына қатысты харталарды іздеу үшін Швейцария, Франция және Германия архивтеріне жіберілді. 1848 жылғы төңкеріс кезінде австриялықтар Венециядан қуылғаннан кейін, Кибрарио Пьемонтпен бірігу туралы келіссөздер жүргізу үшін Коллимен бірге сол қалаға жіберілді. Алайда, король Карл Альберт пен Австрия арасындағы қарулы тыныштық туралы жаңалық келген соң, бұл ұсыныс орындалмады және екі делегат жаулық демонстрацияның нысаны болды. 1848 жылдың қазан айында Кибрарио сенатор атанды, ал Новара шайқасынан кейін (1849 жылдың наурызында), Карл Альберт тақтан бас тартып, Порто маңындағы монастырға кеткен кезде, Кибрарио мен граф Джачинто ди Коллегно Сенат атынан құлаған корольге көңіл айту үшін жіберілді. Ол 28 мамырда Портуға жетіп, бір айдан кейін, Карл Альберттің қайтысы туралы хабардан бұрын Туринге оралды. 1852 жылдың мамырында ол қайта құрылған d'Azeglio кабинетінде қаржы министрі болды, кейін Кавур кабинетінде білім министрі қызметін атқарды. Сол жылы ол Әулие Маврикий және Лазарь орденінің хатшысы болып тағайындалды. 1853 жылы Австрияның Пьемонтта натурализацияланған Ломбардиялықтардың мүлкін тәркілеуіне қарсы наразылық білдірген күшті меморандумды ол жазды. Ол Кавурдың Қырым саясатын (1855) ынталы түрде қолдады, ал генерал ла Мармора экспедициялық корпустың басшысы болып кеткенде және Кавур соғыс министрлігін қабылдағанда, Кибрарио Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Ол департаменттің жұмысын өте шеберлікпен жүргізіп, Кавурға Пьемонтты Париж конгресіне ірі державалармен тең дәрежеде қабылдауға көмектесті. Сыртқы істер министрлігінен кеткеннен кейін Кибрарио граф титулын алды. 1860 жылы ол Виктор Эммануэль үкіметі мен Сан-Марино республикасы арасында делдалдық жасап, соңғысының бостандықтарына кепілдік беретін келісімге келді. 1866 жылғы соғыстан кейін Австрия Венецияны жоғалтқаннан кейін, Кибрарио бұл үкіметпен Ломбардия мен Венециядан Венаға әкетілген мемлекеттік құжаттар мен өнер туындыларын қайтару туралы келіссөздер жүргізді. Граф Кибрарио 1870 жылдың күзінде Гарда көлінің жағасында Сало қаласының жанында қайтыс болды.