Кіріспе
АҚШ Конституциясының XIV түзетуінің бөлігі Артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ереже - бұл Америка Құрама Штаттары Конституциясының XIV түзетуінің 1-бөлімі, 2-бөлімі. Он төртінші түзетудің қалған бөлігімен бірге бұл бап 1868 жылы 9 шілдеде Конституцияның бөлігі болды.
The Privileges or Immunities Clause is Amendment XIV, Section 1, Clause 2 of the United States Constitution. Along with the rest of the Fourteenth Amendment, this clause became part of the Constitution on July 9, 1868.
Жазу және қабылдау
Артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережелердің негізгі авторы Огайо штатының конгрессмені Джон Бингем болды. Жалпы тарихи көзқарас бойынша, Бингемнің ең алдымен осы баптың бастапқы прототипі үшін, АҚШ Конституциясының Төртінші бабындағы Артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ереже болды, онда "Әр штаттың азаматтары бірнеше штаттағы азаматтардың барлық артықшылықтары мен иммунитеттеріне құқылы" деп көрсетілген. 1866 жылы 3 ақпанда қайта құру жөніндегі бірлескен комитет (сонымен қатар "Он бестің бірлескен комитеті" деп те аталады) Бингем ұсынған конституциялық түзету жобасын қолдады. Конституциялық түзету жобасында: Бұл тіл артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ережеде қолданылған тілге жақын болды. 1866 жылы 28 ақпанда Бингем өзінің пікірін білдірді, бұл жоба тіл Конгресске "әр штаттың азаматтарына әр штаттағы АҚШ азаматтарының барлық артықшылықтары мен иммунитеттерін қамтамасыз ету" өкілеттігін береді және ол "Үй алдында күтуде тұрған ұсыныс - бұл Конгрессті бүгінгі конституцияда көрсетілгендей құқықтарды қорғау туралы заң жобасын жүзеге асыру өкілеттігімен қаруландыру туралы ұсыныс. Егер мемлекеттік заңдар бұған кедергі жасамаса, бұл иммунитеттер Конституция бойынша қолданылады". Бингемнің айтуынша, Конгресс-ке бастапқы, өзгертілмеген АҚШ Конституциясындағы артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ережелерді жүзеге асыру билігі жетіспеді, сондықтан ол Америка Құрама Штаттарының азаматтарының артықшылықтары мен иммунитеттері Он төртінші түзетудің бір бөлігі болғанын қалады. Он төртінші түзету сол күні палатада мақұлданды. Мичиган сенаторы Джейкоб М. Говард Сенатқа түзету енгізді және осы баптың мағынасын талқылаған баяндама жасады. Хауард АҚШ Жоғарғы Сотының IV баптағы Артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ережелердің мағынасына ешқашан тікелей тоқталып өтпегенін, сондықтан жаңа Артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ережелердің әсерін біршама белгісіз етті. Конгресс 1866 жылы 13 маусымда ратификациялау үшін штаттарға он төртінші түзетуді ұсынған кезде артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережеге соңғы келісім берді. Бұл ұсыныстың бұрыштамасы көп талқыланды, себебі түзетулер штаттардың ратификациясын күтті. Мысалы, 1866 жылы 15 қарашада "Нью-Йорк таймс" газетінде басылған, аты жасырын хатта: "Ешбір мемлекет АҚШ азаматтарының артықшылықтары мен иммунитеттерін шектейтін заң қабылдамайды немесе оны жүзеге асырмайды" делінген. Бұл Конституцияның төртінші баптың екінші бөлімін жүзеге асыру үшін жасалды, онда "әр мемлекеттің азаматтары әртүрлі мемлекеттердің азаматтарының барлық артықшылықтары мен иммунитеттеріне ие болады. Біз бірінші нөмірде қандай артықшылықтар мен иммунитеттер қарастырылғанын көрдік. Сол билік өкілдері африкалық тектес негр осы терминнің мағынасында азамат емес деп санайды, бұл және Конституцияның басқа да баптарында қолданылған; ол осы қасиетті жарғыны бекіткен "халықтардың" бірі емес еді; құл ретінде ол "санның" бестен үш бөлігі ғана еді, бірақ еркін адам ретінде ол өкілдік ету үшін саналатын бүтін сан еді және еріксіз "қызметке" тартылуы мүмкін және кез-келген мемлекетте қайтарып алынуы мүмкін. Бос түсті адам қожайын мен құлдың қарым-қатынасы болған кезде құл мемлекеті қорғанышынан айырыла алмады. Ол өзінің тұратын жерін өзгерте алмады, қалаған жеріне бара алмады, мүлкіне ие бола алмады, сатып ала алмады, әр түрлі жағдайларда құлдыққа түсіп қалуы мүмкін еді, ал мұндай заңдар жиі орындалатын. "Конституцияны қазіргі және одақ бұрынғы" деп жақтағандар түсті адамдардың бостандығын мойындауға ықпал етеді; бірақ көптеген достық емес заңнамалар арқылы көптеген мемлекеттер бұл бостандықты азаматтықты мойындамау және өте аз құқықты пайдалану деп түсіндіреді. Заңнаманың ұятты бөлшектерін санамағанда, әрбір адал адам Конституцияға өзгерістер енгізу керектігін, я болмаса негрлерді қайтадан құлдыққа түсіру керектігін білуі керек. Бұл бап, он төртінші түзетудің қалған бөлігімен бірге, 1868 жылдың шілдесінде Конституцияның бөлігі болды.
This language closely tracked the existing language in the Privileges and Immunities Clause. On February 28, 1866, Bingham expressed his opinion that this draft language would give Congress power to "secure to the citizens of each State all the privileges and immunities of citizens of the United States in the several States", and he added that "[t]he proposition pending before the House is simply a proposition to arm the Congress with the power to enforce the bill of rights as it stands in the constitution today. It hath that extent—no more If the State laws do not interfere, those immunities follow under the Constitution". According to Bingham, Congress lacked the power to enforce the Privileges and Immunities Clause under the original, unamended U. S. Constitution, and so he wanted the privileges and immunities of United States citizens to become a part of the Fourteenth Amendment. The Fourteenth Amendment was approved by the House later that day. Michigan Senator Jacob M. Howard introduced the amendment in the Senate, and gave a speech in which he discussed the meaning of this clause. Howard noted that the U. S. Supreme Court had never squarely addressed the meaning of the Privileges and Immunities Clause in Article IV, which therefore made the effect of the new Privileges or Immunities Clause somewhat uncertain. Congress gave final approval to the Privileges or Immunities Clause when the House proposed the Fourteenth Amendment to the states for ratification on June 13, 1866. There was much discussion of this proposed clause as the amendment awaited ratification by the states. For example, according to a November 15, 1866 pseudonymous letter published in the New York Times:
"[N]o State shall make or enforce any law which shall abridge the privileges or immunities of citizens of the United States." This is intended for the enforcement of the Second Section of the Fourth Article of the Constitution, which declares that "the citizens of each State shall be entitled to all the privileges and immunities of the citizens in the several States. We have seen, in the first number, what privileges and immunities were intended. The same authorities have held that the negro of African descent was not a citizen within the meaning of the term, as used in this and other articles of the Constitution; that he was not one of the "peoples" who ordained that sacred charter; that as a slave he was only three fifth of a "number," but as a free man he was a whole number to be counted for representation, and a whole "person," who might be held to involuntary "service," and reclaimed in any State to which he might escape. The free colored man could have no protection in any slave State during the existence of the relation of master and slave. He could not change his residence, nor travel at pleasure; he could neither buy, sell nor hold property; he was liable to be enslaved under various circumstances, and such laws were often enforced. Those who contend for "the Constitution as it is and the Union as it was," affect to acknowledge the freedom of the colored people; but, by a series of unfriendly legislation, many of the states construe that freedom to mean no acknowledgment of citizenship and the enjoyment of very few rights. Without enumerating the disgraceful particulars of legislation, it must be apparent to every candid mind, that the Constitution must be so amended as to place restrictions upon the States, or else the Negro must be virtually reenslaved. The clause, together with the rest of the Fourteenth Amendment, became part of the Constitution in July 1868.
Қабылданғаннан кейінгі түсіндіру
Көптеген судьялар мен ғалымдар осы бапты түсіндірді, ал 1873 жылы шешілген сойғыштар ісі осы уақытқа дейін ең ықпалды болды.
Мал сойылатын орын
1871 жылы 30 қаңтарда Джон Бингем бастаған Сот комитетінің палаталық есебі No. 22, Бингемнің өзі жазған,
Қой сойған жерлер
АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуінің артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережесі конституциялық ережелер арасында бірегей болып табылады, өйткені кейбір ғалымдар оны Конституциядан жоғары соттың 5 4 шешімінде 1873 жылғы сойғыштар үйі туралы шешімде оқып шықты деп санайды. Осыдан бері бұл бап іс жүзінде әрекетсіз болып қалды, бірақ 2010 жылы бұл бап АҚШ Конституциясының екінші түзетуін штаттарға қолдану туралы Макдональд қарсы Чикаго ісі бойынша бесінші және шешуші дауыс берудің негізі болды. Соттың соты "Қорбандық үйі" ісі бойынша азаматтардың екі түрін мойындады. Азаматтардың АҚШ азаматтары болу арқылы ие болатын құқықтары 14-ші түзетудегі артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ережеге сәйкес келеді, ал азаматтардың мемлекет азаматтары болу арқылы ие болатын құқықтары Төртінші баптың артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ережеге сәйкес келеді. Жоғарғы Сот Құқықтар туралы заңның штаттарға Slaughter House-тағы артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ереже арқылы қолданылуына кедергі келтірмеді, керісінше мемлекеттік монополиялық жарғы адамның бизнесті жүргізу және өз кәсіптерімен немесе мамандықтарымен айналысудың табиғи құқығын бұза ма екендігін қарастырды. Басқаша айтқанда, бұл жағдайда Құқықтар туралы жарлықтың ешқандай ережесі қарастырылмаған, сондай-ақ АҚШ Конституциясына сәйкес басқа да құқық жоқ. Сот судьясы Миллер Slaughter House-та берген пікірі бойынша, Құрама Штаттар азаматының артықшылықтары мен иммунитеттері, ең болмағанда, алғашқы сегіз түзетуде көрсетілген кейбір құқықтарды қамтиды: "Бейбіт жиналу және наразылықтарды жою туралы өтініш беру құқығы Федералды Конституциямен кепілдендірілген азаматтардың құқықтары болып табылады". Артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ереже, бәлкім, бастапқыда құқық туралы заңның алғашқы сегіз түзетуін мемлекеттік үкіметтерге қарсы енгізуге арналған, сонымен қатар басқа да конституциялық құқықтарды мемлекеттік үкіметтерге қарсы, мысалы, habeas corpus туралы жарлықтың артықшылығын енгізуге арналған. Алайда, бұл кіріктіру реторикалық түрде негізінен он төртінші түзетудегі Тиісті процес туралы ереже арқылы шешімдерде негізделген.
Мал сойылғаннан кейінгі үй
Адамсонның Калифорнияға қарсы ісі бойынша 1947 жылы Жоғарғы Соттың судьясы Хьюго Блэк өз пікірін бөліп, авторлар Артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережелерді құқық туралы заңға қарсы қолдануды көздегенін айтты. Блэк авторлардың ниеті бойынша Соттың 14-ші түзетуді түсіндіруін бақылау керек деп мәлімдеді және Джон Бингемнің конгресс мәлімдемелерін кеңінен келтірген ұзақ қосымшаны қоса берді. Алайда, Адамсон ісі бойынша артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережеге қатысты Блэктің ұстанымы көпшілікке бір дауыс жетпеді. 1948 жылы Ояма Калифорнияға қарсы іс бойынша соттың көпшілігі Калифорнияның Фред Ояманың жер иелену құқығын бұзғанын анықтады, бұл АҚШ азаматтарының артықшылығы. Құқықтық ғалымдар артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережелердің нақты мағынасы туралы келіспейді, бірақ басқаларға қарағанда аз даулы аспектілер бар. Уильям Ван Алстин артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережелерді сипаттады: Като институтының Роджер Пилон он төртінші түзетудегі артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережелердің мағынасы оның IV баптағы аналогтарының мағынасына байланысты екенін айтты: артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ереже. Пилон сонымен қатар, "Төңірек түсіндіру немесе қолдану тарихы" бар болғанына қарамастан, IV бапты әртүрлі табиғи құқықтарды қорғау ретінде қайта түсіндіру керек деп санайды. Екінші жағынан, Иллинойс университеті заң колледжінің Курт Лаш он төртінші түзетуді қабылдау кезінде он төртінші түзетуде көрсетілген "АҚШ азаматтарының" артықшылықтары мен иммунитеттері IV-бапта көрсетілген "бірнеше штаттардағы азаматтардың" артықшылықтары мен иммунитеттерінен бөлек сынып ретінде түсінілген деп дәлелдеді. Артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережеге "соғыс алдындағы өнер термині" ретінде түсіндірілгендей, Slaughter House он төртінші түзетудің бастапқы мағынасына сәйкес келеді. Роджер Пиллон сияқты, артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережелерді жасағандардың кейбірі оның (мемлекеттік құқық бұзушылықтан) Құқықтар жарғысында санамаланғаннан әлдеқайда көп құқықтарды қорғай алатынын болжады. Алайда, Пилон атап өткендей, бұл көбінесе олардың түпнұсқалық өзгертілмеген Конституциядағы артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ережелерді түсіндіруіне байланысты болды. Ескі баптың осы түсіндірілуі туралы судья Кларенс Томас он төртінші түзетуді жасаған адамдар Жоғарғы Соттың әлі де "түпнұсқадағы өзгертілмеген Конституцияда" артықшылықтар мен иммунитеттердің сипаты мен көлемін анықтауға кіріспегенін түсінгенін атап өтті. Он төртінші түзетуді жасаған адамдар бұл мәселені сот жүйесіне қалдырды. 2010 жылы Макдональд қарсы Чикаго ісі бойынша судья Томас екінші түзетуді мемлекеттік және жергілікті билік органдарына қатысты деп жариялау туралы көпшілікпен келісе отырып, ол тек артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ереже арқылы осындай қорытындыға келгенін мәлімдеді. Заңгер Рэнди Барнетт басқа бірде-бір әділ, не көпшілік, не қарсылық білдіруші, оның ақыл-ойына күмән келтіруге тырыспағандықтан, бұл артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережелердің қайта жаңғыруын білдіреді деп айтады. 2019 жылы Тимбс пен Индиананың ісінде сот Сегізінші түзетудің мемлекеттік үкіметтерге қатысты шамадан тыс айыппұлдан қорғауын енгізген кезде, Томас судья бұл құқық Артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ереже арқылы енгізілуі керек деп тағы да дәлелдеді. Сотталушы Горсуч сонымен қатар ерекше келісімде келісті, артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ереже "құрастыру үшін қолайлы құрал болуы мүмкін". Бесінші түзету өз мәтінінде "азаматтарға" емес, "адамдарға" қатысты, бірақ ол тек артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережемен азаматтарға қатысты енгізілетін болады. Он төртінші түзетуде Тиісті процес туралы ережеге нақты енудің баламалы немесе қосымша негіздемесі - артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ереже тек мемлекеттерге заңдар жасауға немесе оларды орындауға тыйым салады, сондықтан мемлекеттерге заңдық процесссіз адамдарға зиян келтіруге тыйым салмайды. Тағы бір артықшылық мәселесі артықшылықтар немесе иммунитеттер шартын тек теңдік кепілі ретінде қарастыратын түсіндірумен туындайды. Бұл түсіндірмені жақтаушылар "бұл тәсілге табиғи жауап ретінде, теңдікті негіздеген кез келген баптың оқылуы артық, өйткені тең қорғаныс бабы қажетті негізді және одан да көп нәрсені қамтамасыз етеді" деп мойындайды.
Roger Pilon of the Cato Institute has said that the meaning of the Privileges or Immunities Clause of the Fourteenth Amendment depends upon the meaning of its counterpart in Article IV: the Privileges and Immunities Clause. Pilon further urges that the Article IV Clause should be reinterpreted as protecting a wide variety of natural rights, despite "its more recent history of interpretation or enforcement". On the other hand, Kurt Lash of the University of Illinois College of Law has argued that, at the time of the adoption of the Fourteenth Amendment, the privileges and immunities of "citizens of the United States" as referred to in the Fourteenth Amendment were understood as a class distinct from the privileges and immunities of "Citizens in the several States" as referred to in Article IV. Under this interpretation of the Privileges or Immunities Clause as an "antebellum term of art", Slaughter House is consistent with the original meaning of the Fourteenth Amendment. Like Roger Pilon, some of the framers of the Privileges or Immunities Clause anticipated that it could protect (from state infringement) a broad range of rights far exceeding what had been enumerated in the Bill of Rights. However, as Pilon notes, that was often because of their interpretation of the Privileges and Immunities Clause in the original unamended Constitution. Regarding that interpretation of the older clause, Justice Clarence Thomas has noted that the framers of the Fourteenth Amendment realized the Supreme Court had not yet "undertaken to define either the nature or extent of the privileges and immunities" in the original unamended Constitution. The framers of the Fourteenth Amendment left that matter of interpretation in the hands of the judiciary. In the 2010 case of McDonald v. Chicago, Justice Thomas, while concurring with the majority in declaring the Second Amendment applicable to state and local governments, declared that he had reached the same conclusion only through the Privileges or Immunities Clause. Legal scholar Randy Barnett argues that since no other justice, either in majority or dissent, attempted to question his rationale, this constitutes a revival of the Privileges or Immunities Clause. In the 2019 case of Timbs v. Indiana where the court incorporated the Eighth Amendment's protection against excessive fines against state governments, Justice Thomas again argued in a concurrence that the right should have been incorporated via the Privileges or Immunities Clause. Justice Gorsuch also agreed in a separate concurrence that the Privileges or Immunities Clause "may well [have been] the appropriate vehicle for incorporation" The Fifth Amendment refers to "persons" and not "citizens" within its text, but it would only be incorporated by the Privileges or Immunities Clause as to citizens. An alternative or additional rationale for explicitly including the Due Process Clause in the Fourteenth Amendment is that the Privileges or Immunities Clause only forbids states from making or enforcing laws, and therefore does not bar states from harming people outside the legal process. Another redundancy issue is posed by an interpretation of the Privileges or Immunities Clause that views it as simply a guarantee of equality. Proponents of that interpretation acknowledge that, "the natural response to this approach is to say that any equality based reading of the clause is redundant because the Equal Protection Clause provides the necessary ground and more".
Саяхаттауға құқық
Азаматтардың бір мемлекеттен екінші мемлекетке саяхаттау құқығы бастапқы, өзгертілмеген Конституцияның артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ережесімен қорғалған деп саналды. Мысалы, Дред Скотт пен Сэндфорд арасындағы сот ісінде Жоғарғы Сот азаматтардың "азаматтарға [орынбасарлар] еркін қара нәсілді адамдарға" "есептегендерін болжауға болмайды" деген бірқатар құқықтарын атап өтті, олардың бірі "өздері қалаған кез келген мемлекетке кіру құқығы" болды. Сонымен қатар, саяхаттауға құқықпен қатар басқа да құқықтарды да қамтиды, мысалы, басқа мемлекеттің тұрғылықты жеріне және азаматтығына ие болу құқығы. Он төртінші түзетудің Азаматтық туралы ережесі резиденттікке қатысты: "АҚШ-та туған немесе натурализацияланған және оның юрисдикциясына жататын барлық адамдар АҚШ-тың және олар тұратын мемлекеттің азаматтары болып табылады". 1999 жылы Саенц пен Роу ісі бойынша судья Джон Пол Стивенс көпшіліктің атынан жазған "саяхаттауға құқық" он төртінші түзетудегі артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы ережемен қорғалатын компонентке ие екенін айтты: судья Сэмюэл Фриман Миллер "Слатер Хаус" істерінде "қалыптастырылып отырған баптың өзі" мемлекетте тұрып, мемлекеттің азаматы болу құқығын береді деп жазған болатын.
Justice Samuel Freeman Miller had written in the Slaughter House Cases that the right to become a citizen of a state by residing in the state "is conferred by the very article under consideration".