Кіріспе
Американдық дипломат, саясаттық кеңесші және мемлекеттік қызметкер (1964 жылы туған)
the diplomat
Дипломат Сьюзан Элизабет Райс (1964 жылдың 17 қарашасында туған) – американдық дипломат, саясаттық кеңесші және мемлекеттік қызметкер. Демократиялық партия мүшесі ретінде Райс 2021 жылдан 2023 жылға дейін АҚШ Ішкі саясат кеңесінің 22-ші директоры, 2009 жылдан 2013 жылға дейін БҰҰ жанындағы АҚШ-тың 27-ші елшісі және 2013 жылдан 2017 жылға дейін АҚШ-тың 23-ші Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі қызметін атқарды. Райс Вашингтон қаласында дүниеге келді, Стэнфорд университеті мен Оксфордтың Нью-колледжінде білім алды, онда ол Родс стипендиясын жеңіп алып, философия докторы (DPhil) дәрежесін алды. 1993 жылдан 1997 жылға дейін президент Билл Клинтонның Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде қызмет етті, ал 1997 жылдан 2001 жылға дейін Мемлекеттік департаментте Африка істері жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі болды. 32 жасында тағайындалған Райс сол кезде мемлекеттік хатшының өңірлік көмекшісі қызметін атқарған ең жас адам болды. Райс қызмет еткен кезеңде АҚШ-тың Африка саясатында маңызды өзгерістер болды, оның ішінде Африканың өсуі мен мүмкіндіктері туралы заң қабылданды, Оңтүстік Африка мен Нигериядағы демократиялық үдерістерге қолдау көрсетілді және АҚШ-тың ЖИТС/АИДС-ке қарсы күреске назар аударды. Бұрынғы Брукингс институтының ғылыми қызметкері Райс Демократиялық партияның президенттікке кандидаттары Майкл Дукакис, Джон Керри және Барак Обаманың сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болды. 2008 жылы Обама президент сайлауында жеңіске жеткеннен кейін Райс Біріккен Ұлттар Ұйымына елші болып тағайындалды. Сенат оны 2009 жылдың 22 қаңтарында бірауыздан бекітті. Біріккен Ұлттар Ұйымындағы қызметі кезінде Райс адам құқықтары мен кедейлікке қарсы күрес бағытында жұмыс істеді, климаттың өзгеруі, ЛГБТ және әйелдер құқықтарын жаһандық басымдықтар ретінде көтерді және АҚШ-ты Ядролық қаруды таратпау шарты, Мүгедектер құқықтары туралы конвенция және БҰҰ Мыңжылдық даму мақсаттары сияқты келісімдерге міндеттеді. Ол сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесінде Израильді қорғады, Иран мен Солтүстік Кореяға қарсы қатаң санкцияларды қолдады және 2011 жылы Ливияға АҚШ пен НАТО-ның араласуын жақтады. 2012 жылы АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтонның орнына тағайындалуы мүмкін болған Райс 2012 жылы Бенгазидегі АҚШ дипломатиялық нысанына жасалған шабуылға байланысты туындаған даулардан кейін өтінімінен бас тартты. Президент Барак Обама оны 2013 жылы Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі етіп тағайындады, онда ол 2015 жылғы Иранның ядролық келісімі, Эбола эпидемиясы, Кубамен қарым-қатынасты жаңару және климаттың өзгеруі жөніндегі Париж келісімі бойынша АҚШ-тың күш-жігерін қолдады. 2021 жылы Райс Байден әкімшілігінде Ішкі саясат кеңесінің директоры болды.
Ерте өмір және білім
Райс Вашингтон қаласында дүниеге келді. Оның анасы – білім саясаты саласындағы ғалым Лоис Райс (қыздығы Диксон), ол федералдық Пелл гранты субсидиясы жүйесін жасауға көмектесті және 1992 жылы Брукингс институтына қосылды; әкесі – Эммет Дж. Райс (1919–2011), Корнелл университетінің экономика профессоры және Федералдық резерв жүйесінің екінші афроамерикалық губернаторы. Райс он жасқа толғанда ата-анасы ажырасты. 1978 жылы анасы Альфред Брэдли Фиттке үйленді, ол сол кезде АҚШ Конгресінің Бюджет кеңсесінің бас кеңесшісі болған адвокат еді. Райс ата-анасының өзіне «расаны ешқашан ақталу немесе артықшылық үшін пайдаланбауды» үйреткенін, ал кішкентай кезінде «Колумбия округінен АҚШ Сенатына сайлануды армандағанын» айтты. Ол студенттік үкіметтің президенті және Вашингтондағы Ұлттық кафедралық мектепте, жеке қыздар күндізгі мектебінде үздік бітіруші болды. Ол Стэнфорд университетінде оқыды, онда Трумэн стипендиясын жеңіп алды және 1986 жылы тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін қорлады. Ол сондай-ақ Ұлттық лайықтылік стипендиясын алды және үшінші курста Фи Бета Каппаға сайланды. Райс Оксфордтағы Нью-колледжде Родс стипендиясы бойынша оқыды, онда ол 1988 жылы философия магистрі және 1990 жылы философия докторы дәрежесін алды, екеуі де халықаралық қатынастар саласында. Оксфордта оқыған кезінде Райс Оксфорд университетінің әйелдер баскетбол командасының мүшесі болды.
Ерте мансап
Райс 1988 жылғы президенттік сайлау кампаниясында Майкл Дукакистің сыртқы саясат бойынша кеңесшісі болды. Ол 1990 жылдан 1992 жылдың басына дейін McKinsey & Company компаниясында басқару консультанты ретінде жұмыс істеді. Райс МакКинзидің Торонто кеңсесінде жұмыс істеген.
Клинтон әкімшілігі (1993-2001)
Райс Клинтон әкімшілігінде түрлі лауазымдарда қызмет етті: 1993 жылдан 1997 жылға дейін Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде (1993 жылдан 1995 жылға дейін халықаралық ұйымдар және бейбітшілік сақтау жөніндегі директор, ал 1995 жылдан 1997 жылға дейін президенттің арнайы көмекшісі және Африка істері жөніндегі аға директор); және 1997 жылдан 2001 жылға дейін Африка істері жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі болып жұмыс істеді. Райс қызмет еткен кезеңде АҚШ-тың Африка саясатында маңызды өзгерістер болды, оның ішінде Африканың өсуі мен мүмкіндіктері заңы қабылданды, Оңтүстік Африка және Нигериядағы демократиялық үдерістерге қолдау көрсетілді, сондай-ақ АҚШ-тың ЖИТС/АИДС пандемиясына қарсы күреске баса назар аударды.
Ұлттық қауіпсіздік кеңесі
1994 жылы Руандадағы геноцид кезінде Райс: "Егер біз 'геноцид' деген сөзді қолдансақ және ештеңе жасамайтын болып көрінсек, қарашадағы сайлауға қандай әсер етеді?" деген сөзді айтқан деген хабар бар. Ол бұл сөздерді жоққа шығарды, бірақ сол кездегі қателіктерді мойындады және өтеуге тиіс борыш бар екенін сезінді. Ол осы оқиға туралы былай деді: "Егер мен тағы осындай дағдарысқа тап болсам, мен дереу қатаң шаралар қабылдаймын, қажет болса, өртке түсіп кетемін деп өзіме уәде бердім". Кейін 2012 жылы The New Republic журналына берген сұхбатында Райс: "[Руанда] үшін өкінудемін немесе мені ол қорқытады немесе мен түндері ұйықтамаймын немесе мен кейіннен қабылдаған әрбір саясат осыдан туындайды деген пікірлер – бәрісі де жалған" деді. 2002 жылы АҚШ-тың Судан елшісі болған Тимоти М. Карни Суданның 1997 жылы Бин Ладен туралы барлық ақпаратты беруге ұсыныс жасағанын, бірақ Райс пен сол кездегі ҰҚК терроризм жөніндегі маманы Ричард А. Кларк АҚШ-тың Хартум үкіметімен байланыс жасауына тыйым салуды жалғастыру үшін сәтті лобби жасағанын мәлімдеді. Vanity Fair журналының редакторы Дэвид Роуз және "Бин Ладенді жоғалту" кітабының авторы Ричард Минитер де осыған ұқсас айыптаулар жасады. Райске қарсы айыптаулар 9/11 оқиғасын зерттеу жөніндегі Конгресс комиссиясы мен 9/11 комиссиясы тарапынан негізсіз деп танылды, олар Суданның Бин Ладен туралы ақпаратты бөлісуге ұсыныс жасағанына ешқандай дәлел таппады. Герар Пруньенің сөзінше, министрдің көмекшісі аймақтық араласуға қатысты "бізге тек басқа жаққа қарау керек" деген пікірді білдірген. New York Times тілшісі Говард В. Френч өзінің деректеріне сәйкес, Райс өзі айтқан. 1998 жылдың 7 шілдесінде Райс Нигерияның сайланған президенті Басрун Мосхуд Кашимаво Олавалэ Абиоланы көруге барған американдық делегация құрамында болды. Кездесу кезінде Абиоланың жүрегі тоқтады. Райс Конгодағы Лусака атысты тоқтату келісімі мен Сьерра-Леонедегі Ломэ бейбіт келісіміне қол жеткізу үшін АҚШ-тың күш-жігерін қолдады. Кейбір сарапшылар Сьерра-Леоне келісімін Революциялық Біріккен майданға (RUF) тым кешірімді деп сынады және соғыс қылмыскері Фодэй Санкохты үкіметке кіргізгені үшін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1313 қаулысы қабылдануына себеп болды, ол RUF-ты Батыс Африка еліндегі қақтығыстың жалғасуына кінәлады. Райс Эритрея-Эфиопия соғысы кезінде Эфиопия мен Эритрея арасындағы бейбіт келіссөздерде маңызды рөл атқарды, нәтижесінде 2000 жылы жанжалды аяқтаған Алжир келісіміне қол жеткізілді. Осы еңбегі үшін ол "елдер арасындағы бейбіт және ынтымақтастық қарым-қатынастарды құруға қосқан үлесі үшін" Гейл Смит пен Энтони Лейкпен бірге Ақ үйдің Сэмюэл Нельсон Дрю естелік сыйлығының иегері атанды.
Бизнес және ой-сараптама орталықтарының қызметі (2001-2008)
Райс 2001-2002 жылдары Intellibridge компаниясының бас директоры және басшысы болды. 2002 жылдан 2009 жылға дейін ол Брукингс институтында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, онда "АҚШ-тың сыртқы саясаты, нашар және күйреп бара жатқан мемлекеттер, жаһандық кедейліктің салдары және халықаралық қауіпсіздікке қатер төндіретін мәселелерге ден қойды". Майкл Э. О’Хенлон мен Иво Даалдер, Райс Брукингстегі әріптестері, Райс 2003 жылы Иракқа басып кіруге қарсы болғанын айтты. 2012 жылы журналист Питер Бейнарт 2002 жылдың соңы мен 2003 жылдың басында Райспен NPR жүргізген сұхбаттарды қарап, Райс соғысқа қатысты бейтарап ұстаным танытқанына тоқталды. Мысалы, 2002 жылдың желтоқсан айында NPR-ге берген сұхбатында Райс: "Ирактың үлкен қауіп төндіретіні анық. Оның жаппай қырып-жою қаруын күшпен тоқтату қажеттігі де анық, және біз солай жасап жатырмыз. Менің ойымша, мәселе дипломатиялық келісімдерді ауада ұстап, ешқайсысын түсірмеуге бола ма, тіпті әскери жағынан да алға жылжып келе жатқанда. Джордж Буш әкімшілігі американдық қоғамға нақты қақтығыстың қымбатқа түсуі және одан кейінгі жағдай, соғыстан кейінгі жаңару туралы толық және шыншыл бағалау беруге тиіс. Ал шығындар өте жоғары болады". Өзінің естеліктерінде Райс былай деп жазды: "Аль-Каиданың қаупін көптен бері сезінгендіктен, мен Брукингстегі Ирак соғысына ашық қарсы шыққан аз ғалымдардың бірі болдым. Бастапқыда, мен бұл соғысты Аль-Каиданы жаһандық және Ауғанстанда жеңу мақсатынан алшақтатудың қауіпті жолы деп қарадым". 2004 жылғы президенттік сайлау науқанында Райс Джон Керридің сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болды. Райс 2008 жылғы президенттік сайлау науқанында Барак Обаманың сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болу үшін Брукингс институтынан демалысқа кетті. Ол Обаманың сайлауалды штабына қосылған алғашқы жоғары лауазымды сыртқы саясат мамандарының бірі болды, өйткені оның көптеген әріптестері президенттік праймеризде Хиллари Клинтонды қолдаған еді. Райс Обаманың сайлауалды қарсыласы Джон Маккейнды сынап, оның саясатын "жауапсыз" деп атады және Аризона сенаторының Иракқа сапарын "оқтандырылған жилет киіп базарда серуендеу" деп еске алды. 2008 жылдың 5 қарашасында Райс Обама-Байден кезеңсіз өту тобының кеңесшілер кеңесіне мүше болып тағайындалды.
АҚШ-тың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісі (20092013)
2008 жылдың 1 желтоқсанында президент сайланған Обама Райсты Біріккен Ұлттар Ұйымындағы АҚШ елшісіне ұсынып, бұл лауазымды министрлер кабинеті деңгейіне қайтаруға уәде берді. Райс 2009 жылдың 22 қаңтарында Сенаттың дауыс беру арқылы бекітілді. Райс АҚШ-ты БҰҰ-да өкілдік еткен екінші жас және алғашқы қара нәсілді әйел атанды. Біріккен Ұлттар Ұйымындағы қызметі барысында Райс адам құқықтары мен кедейлікке қарсы күресті жандандырды, климаттың өзгеруі мен әйелдер құқықтарын жаһандық маңызды мәселелер ретінде көтерді, сондай-ақ АҚШ-ты Ядролық қаруды таратпау шарты, Мүгедектер құқықтары жөніндегі конвенция және БҰҰ-ның Мыңжылдық даму мақсаттары сияқты келісімдерге міндеттеді. Райс БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінде ЛГБТ құқықтарын ілгерілетуге жетекшілік етті және Қауіпсіздік Кеңесінде Израильді қорғағаны үшін жоғары бағаланды. Райс Иран мен Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламаларына байланысты Қауіпсіздік Кеңесіне ең қатаң санкцияларды енгізуге жетекшілік еткені үшін және АҚШ-тың БҰҰ мен көпжақтылыққа берілгендігін қайта растағаны үшін мақтауға ие болды. Қауіпсіздік Кеңесінің үш дипломаты Райстың келіссөздер жүргізу стилін "әдепсіз" және тым тікелей деп сынға алды, ал басқалары осы сынды әйелдерге қарсы дискриминациямен байланыстырды. Сыртқы саясат сарабы Дэвид Роткопфтың пікірінше, Райс Джеймс Бейкер немесе Генри Киссинджер сияқты "қатаң" мінезімен жұмыс істеуге қиындық тудыруы мүмкін, бірақ АҚШ президентімен жақын қарым-қатынаста болды және тиімді саясаткер екенін көрсетті. 2012 жылы кейбір адам құқықтары белсенділері Райстың және АҚШ-тың сыртқы саясатының Конгодағы жағдайды тудырған, қырқындар жасаған көтерісшілер тобын қолдағандығы үшін Рванданы сынаған БҰҰ мәлімдемелеріне қарсы шығуына наразылық білдірді.
Ливиядағы азаматтық соғыс
2011 жылы Ливияда азаматтық соғыс күшейген кезде, АҚШ және оның одақтастары полковник Муамар Каддафи мен оның жақтастарына таңдау жасауды ұсынды: биліктен кету немесе халықаралық жауапқа тартылу. Райс Каддафиге қатысты ең қатал сынды айтты, оның өз халқына қарсы жасалған қиянаттарды жоққа шығаруын «шындығында, өңкейлік» деп бағалады. 2011 жылдың сәуір айындағы Қауіпсіздік Кеңесінің жабық отырысында Райс Каддафидің адалдарының, оның ішінде халықты сексуалдық зорлық-зомбылықпен қорқыту сияқты қиянаттарға қатысқанын, ал Каддафи әскерлеріне Виагра берілгенін мәлімдеді. Amnesty International, Human Rights Watch және Doctors Without Borders ұйымдары жүргізген тергеулер Райс айтқанмен, жаппай зорлаулар болғанын растайтын тікелей дәлелдер таппағанын көрсетті. Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің өкілі Саманта Пауэр, бұған дейін АҚШ-тың Ливиядағы әскери араласуын қолдаған, және мемлекеттік хатшы Хиллари Клинтон, кейіннен оны қолдауға келген, үш бірлесіп қорғаныс министрі Роберт Гейтс, қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Томас Э. Донилон және терроризмге қарсы кеңесші Джон Бреннанның ішкі қарсылығын жеңіп, Ливия үстінде ұшуға тыйым салатын аймақ құру және қажет болған жағдайда басқа да әскери шараларға рұқсат беру туралы БҰҰ ұсынысын ілгерілетуге ықпал етті. 2011 жылдың 17 наурызында Ұлыбритания, Франция және Ливан АҚШ-қа қосылып, Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 1973 қаулысына дауыс берді, ал Бразилия, Германия және Үндістан Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшелері Қытай мен Ресейге қосылып, дауыс бермеді. Райс пен Клинтон аталған қаулыны мақұлдатуда маңызды рөл атқарды. Райс: «Бізді азаматтық азаматтарды тиімді қорғауға және Каддафи режиміне қысымды күшейтуге, өлтіруді тоқтатуға және Ливия халқының болашаққа қатысты армандары мен ұмтылыстарын еркін және бейбіт түрде білдіруіне мүмкіндік беруге бағытталған кең ауқымды шаралар қызықтырады» деді.
Сириядағы азаматтық соғыс
2012 жылдың қаңтар айында Ресей мен Қытай Қауіпсіздік Кеңесінің Сирия президенті Башар әл-Асадты орнынан түсуге шақырған қарарына вето қойғаннан кейін Райс екі елді де қатты айыптады: "Олар осы қақтығысты бейбіт жолмен шешуге жасалған тымыршылыққа соққы берді" деп, сондай-ақ "Біз Америка Құрама Штаттары Сирия халқымен біргеміз. Ресей мен Қытай, әрине, Асадтың жағында" деді. Оның сөзінше, "АҚШ осы Кеңестің бірнеше мүшесі біздің жалғыз мақсатымызды орындауымызға кедергі келтіріп отырғанына жиреніп отыр".
2012 жылғы Бенгази шабуыл
2012 жылдың 11 қыркүйегінде Ливияның Бенгази қаласында АҚШ-тың дипломатиялық нысаны мен ЦРУ-ның филиалына шабуыл жасалды. Салдарынан Ливиядағы АҚШ елшісі Дж. Кристофер Стивенс, АҚШ Сыртқы істер қызметінің ақпаратты басқару офицері Шон Смит және екі бұрынғы теңізшілер корпусының мүшесі Глен Доэрти мен Тайрон С. Вудс қаза тапты. 16 қыркүйекте Райс шабуылдарды талқылау үшін бес ірі телешоуда сұхбат берді. Ол сұхбатқа барғанға дейін ЦРУ-дан "қоғамға жеткізілетін тезистерді" алды. ЦРУ тезистерінің 11 нұсқасының барлығы шабуылдың бірнеше сағат бұрын Мысырдың Каир қаласындағы АҚШ елшілігіне қарсы өткен наразылықтың нәтижесінде спонтанды түрде туындағанын, ал наразылыққа исламға қарсы видеоның жариялануы себеп болғанын көрсетті. Наразылар елшілікке басып кірді. Бенгазидегі шабуылға бірнеше сағат қалғанда, Бенгазиде танымал египеттік спутниктік телеарналар видеоға байланысты наразылықты көрсетіп жатты. Райс бес телешоуда сұхбат бергеннен кейін, ол халықты қасақана жаңылыстырды деген айыптаулар жиі айтылды. Алайда, Конгресс жүргізген он Бенгази тергеуінің ешқайсысы – республикалықтар бақылауындағы алты палаталық комитет – оның кінәлі екенін анықтамады. Республикалықтар бақылауындағы Палатаның Ақпарат комитетінің екі жылдық тергеуі ЦРУ сарапшылары қателік жасағанын және Райс немесе басқа да үкімет шенеуніктерінің жаман ниетпен әрекет еткеніне немесе американ халқын қасақана алдағанына нақты дәлелдер жоқ екенін анықтады. Палатадағы 97 республикалық депутат 19 қарашада Обамаға хат жолдап, Райс берген мәлімдемелердің "шатастыратын" екенін және оның 2013 жылы Хиллари Клинтонның орнын басатын Мемлекеттік хатшы лауазымына кандидат ретінде қарастырылмауы керектігін айтты. Кейбір республикалық сенаторлар, Райсты бекітуге дауыс беруге құқылы болғандар, оның 2012 жылдың қараша айының соңында Райспен өткізген кездесулері алаңдаушылықтарын басаңдатпағанын мәлімдеді. 2012 жылдың 13 желтоқсанында Райс Обамаға хат жолдап, оны Мемлекеттік хатшы лауазымына қарастырудан бас тартуын сұрады. Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші лауазымына Сенаттың мақұлдауы қажет емес. Райс 2013 жылдың 1 шілдесінде қызметке кірісті. Оның қызмет ету кезеңінде ол 2015 жылғы Иранның ядролық келісімі, Эбола эпидемиясы, Кубамен қарым-қатынасты жаңару, Ислам мемлекетімен күрес және климаттың өзгеруі жөніндегі Париж келісімі сияқты маңызды АҚШ жобаларын қолдады. 2015 жылғы Ұлттық қауіпсіздік стратегиясын жариялаған Райс АҚШ шетелде "амбициялы, бірақ қол жетімді мақсаттарды" көздеп отырғанын айтты. Ол АҚШ-тың Эбола, Иранның ядролық бағдарламасы және Украинадағы Ресейге санкция салу сияқты мәселелердегі табысына АҚШ-тың көшбасшылығының маңызды екенін атап өтті. Бұл құжат Обаманың екінші президенттік мерзімінің соңғы екі жылындағы сыртқы саясат, қорғаныс және ұлттық қауіпсіздік үшін жоспар құрады. Бұл құжат бұрын 2010 жылы жаңартылған болатын. Стратегияны сипаттайтын хатта Обама АҚШ "әрқашан өзінің мүдделерін қорғайтынын және одақтастары мен серіктестері алдындағы міндеттемелерін орындайтынын" айтты. "Бірақ біз көптеген бәсекелес басымдықтар арасында қиын шешімдер қабылдауымыз керек және қорқынышқа негізделген шешімдер қабылдағанда туындайтын асыра сілтеушіліктен әрқашан сақтануымыз керек", – деп қосты ол.
Таяу Шығыс
Райс АҚШ-тың Мысырдағы адам құқықтарының бұзылуын сынады және 2013 жылғы тамызда Мысыр қауіпсіздік күштерінің үкіметке қарсы жаппай наразылықтар кезінде 1000-нан астам адамды өлтірген Рабаа қырғынын айыптады. Оның ұстанымы кейде Мемлекеттік хатшы Джон Керридің пікіріне қайшы келді. Осыған жауап ретінде Райс АҚШ-тың Мысырға көмектесуін қарауға жетекшілік етті, нәтижесінде жоспарланған бірлескен әскери оқу-жаттығулар тоқтатылып, қару-жарақ жеткізілімдері тоқтатылды. Райс пен Керри кейін Ресеймен дипломатиялық шешім табуға тырысты. Бұл күш-жігер Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 2118 қаулысына әкелді, ол Сирияны өзінің жариялаған химиялық қару қорын жоюға және Химиялық қару туралы конвенцияға қосылуға міндеттеді. Келісімге сәйкес, Сириядан 1300 тонна химиялық қару халықаралық бақылау аясында шығарылды. Дегенмен, Асад режимі 2017 жылы қайтадан химиялық шабуылдар үшін қосымша зарин газын алған немесе өндірген болуы мүмкін. 2014 жылғы мамырда Райс Иранның ядролық бағдарламасы бойынша Израильдің ресми тұлғаларымен кездесу үшін Израильге сапар шекті. Райс Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі ретінде алғаш рет сапар жасады, бұл Израиль мен Палестина арасындағы бейбіт келіссөздердің сәтсіз аяқталуынан кейін болды. Обама әкімшілігі Райс сапарының жоспарлы келіссөздердің бөлігі екенін және Таяу Шығыстағы тоқтап қалған бейбіт процестің күн тәртібінде жоқ екенін мәлімдеді. Райс Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі қызметін атқару кезінде Обама әкімшілігінің Израильмен қарым-қатынастарындағы шиеленісті күшейткені үшін сынға ілікті. Обаманың Таяу Шығыс жөніндегі кеңесшісі Деннис Росс Райс "жауынгерлікке бейімдігін" сынға алды, бұл оның ізашары Том Донилоннан өзгеше, оның татуластырушы рөл атқарғанын айтты. Росс Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхудың Обама әкімшілігінің Иранмен келіссөздеріне қатысты ашық айыптауынан кейін Райстің Абрахам Фоксманға "оның пікірінше, Израиль көшбасшысы президентті сипаттауда "N сөзін" қолданбастан бәрін жасады" деп жеткізгенін жазды. Алайда, 2014 жылғы шілдеде Райс 2014 жылғы Израиль-Газа қақтығысы кезінде Израильдің өзін-өзі қорғау құқығын қолдады. Ол: "Егер елдер БҰҰ-да Израильді әділетсіз қарауы үшін айыптаса, бұл тек Израиль үшін ғана емес, баршамыз үшін де проблема" деді. 2015 жылы Райс Нетаньяхуді Обама әкімшілігімен келіспей, Иранның ядролық бағдарламасы туралы Конгреске сөйлеуге келіскені үшін сынады. Ол 2016 жылы АҚШ пен Израиль арасындағы 38 миллиард долларлық әскери көмек туралы жаңа меморандумға қол қойды, бұл Израиль тарихындағы ең ірі көмек пакеті болды.
Африка
Райс Оңтүстік Суданның тәуелсіздігін және президент Салва Кир Майардит үкіметіне АҚШ-тың алғашқы көмегін қолдады. 2013 жылы президент Кирдің күштері мен вице-президент Риек Машар басқарған күштер арасында Оңтүстік Суданда азаматтық соғыс басталғанда, АҚШ елшілігінің қызметкерлері үкімет тарапынан жасалған қиянаттар туралы хабарлағандарына қарамастан, АҚШ Кир әкімшілігін қолдауын жалғастырды. Райс 2016 жылы Оңтүстік Суданға қатысты қару-жарақ эмбаргосын қолдау туралы шақыруларға қосылды, бірақ бұл шара БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде қабылданбады. Райс Руанда президенті Пол Кагамемен жақын қарым-қатынаста болған деп есептеледі. Обама әкімшілігінің Африка саясатын сынағандардың кейбіреулері Райсты Киву қақтығысындағы Руанда рөліне байланысты АҚШ-тың Руандаға қарсы шаралар қабылдамауы үшін кінәлады.
Ауғанстан
2015 жылы Пакистанға сапарында Райс Пакистанның саяси және әскери басшыларына Пакистанда орналасқан экстремистердің Ауғанстандағы шабуылдары аймақтық қауіпсіздікке қауіп төндіретінін ескертті. Райс сондай-ақ премьер-министр Наваз Шарифке қазан айында АҚШ-қа сапар жасау үшін Обаманың шақыруын жеткізді. Бұл кездесулер Пакистанның көршілес Ауғанстанмен және басты қарсыласы Үндістанмен қарым-қатынасының шиеленіскен кезінде болды, сонымен қатар АҚШ Пакистанға 300 миллион долларлық әскери көмек бөліп беретініне қатысты белгісіздік те болды.
Қытай
2015 жылы Қытай-АҚШ қарым-қатынасы туралы сөйлеген сөзінде Райс Қытайдың АҚШ-тағы барлау қызметінің тудырған мәселелерін атап өтіп: "Бұл ұсақ-түйек емес. Бұл АҚШ-тың экономикалық және ұлттық қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық. Бұл екіжақты қарым-қатынасымызға зор күш түсіреді және АҚШ-Қытай қарым-қатынасының болашақ даму бағытын анықтаудағы шешуші фактор болып табылады."
Жеке сектор позициялары
2017 жылдың 8 наурызында Райс Америка университетінің Халықаралық қатынастар мектебінің (SIS) ерекше қонақ зерттеушісі болды. Ол резидент ретінде келесі кітабын жазумен айналысуды және жас SIS студенттеріне жетекшілік етуді жоспарлады. 2018 жылдың 28 наурызында Райс Netflix директорлар кеңесіне мүше болып тағайындалды.
Тергеудің бетпердесін ашу
2017 жылдың 3 сәуірінде Эли Лейк Bloomberg View басылымында Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Райс Дональд Трамптың сайлау кампаниясы мен президенттік кезеңге ауысуына қатысты барлау мәліметтерінде айтылған кейбір американдықтардың жеке басын ашуды сұрағанын хабарлады. Американдықтардың жеке басын ашу туралы кез келген өтініш Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің бекітілуін қажет етеді; агенттіктің директоры Майкл Роджерс, әрбір өтінішті «Олардың қызметтік міндеттерін орындау барысында білу қажеттілігі бар ма?» және «Есептің ақпараттық құндылығын толық түсіну үшін сәйкестендіру қажет пе?» – деген сұрақтар бойынша бағалайтынын айтты. Райс АҚШ азаматтарының жеке басын саяси мақсаттар үшін емес, барлау мәліметтеріне түсінік беру үшін ашуды сұрағанын мәлімдеді. Райс Трамптың шенеуніктерінің жеке басын ашу туралы хабардан кейін, Өкілдер палатасының Барлау комитетінің төрағасы Девин Нунес «Трамп мырзаның немесе оның байланысты адамдарының шетелдіктерді бақылау кезінде 'кездейсоқ' тіркелгенін көрсететін мәліметтерді көргенін» жариялады. Конгресс ақпарат көздері Райстың ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші ретіндегі өтініштерін «қалыпты және орынды» деп бағалады. Райс 2017 жылдың қыркүйегінде Өкілдер палатасының Барлау комитеті алдында 2016 жылдың желтоқсанында Біріккен Араб Эмираттарының тәж мұрагері Мұхаммед бин Заид Аль Нахайянның АҚШ-қа жасаған құпия сапарына қатысты құпия мәліметтерді ашу үшін өтініш білдіргенін айтты. Сапар барысында Аль Нахайян Нью-Йорктегі Трамп мұнарасында Трамптың сайлау кампаниясы кеңесшілері Стив Бэннон, Майкл Флинн және Джаред Кушнермен кездесті. Райстың куәлігі республикашылардың алаңдаушылығын басып қалғандай болды, Комитет мүшесі Майк Конауэй: «Ол жақсы куәгер болды, барлық сұрақтарымызға жауап берді. Оны қайта шақырудың қажеті жоқ» деді. 2020 жылдың мамырында Бас прокурор Билл Барр федералды прокурор Джон Башты Обама әкімшілігінің жеке басын ашу фактілерін тексеруге тағайындады. 2020 жылдың қазанында аяқталған тергеуде ешқандай маңызды құқық бұзушылықтар анықталған жоқ. Баштің 52 беттік, бұрынғыда құпия деп саналған есебі 2022 жылдың мамырында жарияланды. Баш 2016 жылғы сайлау кезеңінде немесе президенттік кезеңге ауысу кезінде саяси немесе басқа да заңсыз себептермен жеке басын ашу туралы өтініштердің жасалғанына ешқандай дәлел таба алмағанын жазды.
Саяси ұстанымдар
Райс АҚШ-тың Сауд Арабиясымен тығыз қарым-қатынасын журналист Джамал Хашоггинің өлтірілуі, Сауд Арабиясының адам құқықтарын бұзуы, Сауд Арабиясының Канадамен дипломатиялық жанжалы, Сауд Арабиясының Йемендегі әрекеттері және Сауд Арабиясының Катарға қарсы блокадасы себепті сынға алды. Райс сондай-ақ Трамптың Сириядан АҚШ әскерлерін шығару туралы шешімін де сынға алды, осы шешімнің Түркияға Сирияның солтүстігін басып алуға және Ислам мемлекетін жоюға АҚШ-қа көмектескен күрд күштеріне шабуыл жасауға мүмкіндік бергенін сыншылар айтады. Райс Израильдің Батыс жағалау мен Иордан аңғарының бір бөлігін аннексиялау ұсыныстарын да сынға алды, мұндай қадамның АҚШ-та Израильге дәстүрлі екі партиялық қолдау көрсетуді қиындататынын мәлімдеді. Райс екі мемлекеттік шешімнің ғана Израильді еврей және демократиялық мемлекет ретінде сақтап қалуға болатынын айтады. АҚШ-тың антисемитизмге қарсы ұлттық стратегиясы 2023 жылдың 25 мамырында жарияланды.
Сенаттық кампанияның мүмкіндігі
АҚШ сенаторы Мэн штатынан Сьюзан Коллинз Брет Каваноны Жоғарғы Сотқа бекітуге дауыс бергеннен кейін, Райс 2020 жылы оған қарсы сайлауға түсуді қарастырды, бірақ 2019 жылдың сәуірінде Сенатқа кандидат болмайтынын мәлімдеді.
Ішкі саясат кеңесінің директоры (2021-2023)
2020 жылдың шілдесінде Райс Джо Байденнің 2020 жылғы жалпы сайлауда вице-президенттікке үміткер болуы мүмкін екені кеңінен хабарланды. Алайда, 2020 жылдың 11 тамызында Камала Харрис Байденнің серігі ретінде таңдалды. 2020 жылдың 5 қыркүйегінде Райс Байденнің президенттікке өтуін жоспарлаған Байден-Харрис командасының кеңесшілер кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. Қараша айында ол Байден әкімшілігіндегі Мемлекеттік хатшы лауазымына үміткер ретінде қарастырылды. Байден Райсты Ішкі саясат кеңесінің төрағасы етіп таңдады. Бұл көптеген саяси комментаторлар үшін күтпеген жағдай болды, өйткені оның ішкі саясатқа қарағанда сыртқы саясаттағы тәжірибесі зор еді. 2023 жылдың сәуірінде журналист Ханна Драйер «Нью-Йорк Таймс» газетінде жариялаған мақаласында Райс Ақ үйдің жетекші шенеуніктерінің бірі болуы мүмкін екенін, олар жасырын қоршалған мигрант балалардың еңбек етуіне байланысты жағдайға немқұрайлы қараған болуы мүмкін екенін айтты. 2023 жылдың 24 сәуірінде президент Байден Райс 2023 жылдың 26 мамырында Ішкі саясат кеңесінің директоры лауазымынан кететінін мәлімдеді. 2023 жылдың 24 мамырында ол Ақ үй қызметінде ішкі және ұлттық қауіпсіздік саясаты бойынша атқарған жұмыстарын баяндады.
Қауымдастықтар
Райс – Америка университетінің Халықаралық қатынастар мектебінің қадірлі қонақ зерттеушісі және Гарвард университетінің Джон Ф. Кеннеди атындағы үкімет басқару мектебінің Белфер ғылым және халықаралық істер орталығының тұрғын емес аға ғылыми қызметкері. Ол сонымен қатар New York Times газетіне пікір жазатын автор. Қазіргі таңда ол Netflix компаниясының директорлар кеңесінде және Aspen Strategy Group, Америка дипломатия академиясы мен Сыртқы саясат кеңесінің мүшесі болып табылады.
Жеке өмір
Райс 1992 жылдың 12 қыркүйегінде Вашингтондағы Сент-Олбанс мектебінің шіркеуінде ABC News телеарнасының бұрынғы атқарушы продюсері Иан Офицер Камеронға үйленді және екі балалары бар. Олардың әдебиеттері бірдей болғанымен және бір қызметте жұмыс істегенімен, Сьюзан Райс пен Кондолиза Райс туыс емес. "The Hill" және басқа да ақпарат құралдары Демократиялық партияның ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісін оның Республикалық партиядан болған әріптесі деп жаңылыстырған.
Құрмет пен марапаттар
Райс 2002 жылы Стэнфорд университетінің қара түлектердің құрмет залына енгізілді.