Кіріспе

Америкалық сиқыршы (1867–1938)

Томас Нельсон Даунс (16 наурыз 1867 – 11 қыркүйек 1938) – монеталармен жұмыс істеуге шебер сиқыршы, оның монета фокустарымен танымал болғандығы мәлім. Даунс сондай-ақ "Монеталар патшасы" деп аталды. Сиқыр тарихшысы Дэвид Прайс Даунс туралы: «Ол – шеберлікпен жұмыс істейтін сиқыршылардың алғашқысы және, мүмкін, ең ұлысы болған» деп жазған.

Өмірбаян

Маршаллтаун, Айова штатында туған ол Томас және Корделия Даунс отбасындағы алты баланың ең кішісі болды. Оның отбасы Нью-Йорк штатынан Айоваға көшіп келді. Даунстың әкесі, Маршалл округінің инспекторы, бала бір жасқа толмаған кезде қайтыс болды. Даунс ешқашан сиқыр өнеріне формалды оқыған жоқ, барлық тәсілдерін өзі үйренді. 12 жасында ол карталар мен монеталарды шеберлікпен қолдануды үйренді. 17 жасында теміржол телеграфшысы болып жұмысқа орналасып, монеталармен тәжірибе жасауға көп уақыт таба алды. 1895 жылдың қыркүйегінде Даунс телеграф жұмысын тастап, сиқыршылық мансабын бастауға шешім қабылдады. Алғашқыда ол Айова штары бойынша өнерлесі, мандолинашы Сэм Шпигельмен бірге гастрольде болды. 1897 жылға қарай Даунс тек монеталармен жасалатын трюктарға ғана назар аударды – сол кезде сирек кездесетін мамандық, және вадевильде өзін таныстырды, ол сиқыршылар үшін танымал платформа болды. Даунстың мансабының сәттілігі оған Тони Пастордың Нью-Йорк театрына, ал көп ұзамай Лондонның Палас театрына жол ашты. Карьерасының шыңында Даунс жиі саяхаттап, патшалық сарайларда өнер көрсетті. Ол бір уақытта 60 монетаға дейін ала алатын. Оның ең танымал трюктерінің бірі – «Ақсақалдың арманы», онда ол тіпті көзге көрінбейтін жерден көптеген монеталарды шығарып алатын сияқты көрінетін. 1912 жылы, 42 жасында Даунс Айовада зейнетке шығуға шешім қабылдады. Маршаллтаунға оралғаннан кейін ол аймақтан сирек шықты. Бос отыруға көнбеген Даунс 7 Оңтүстік 3-авенюдегі үйінен бірнеше блок қашықтықтағы Мейн-стритте вадевиль үйін ашып, өзін жұмыспен айналыстырды. Ол сондай-ақ сиқыр құралдарын сатты. Көптеген келушілер, басқа сиқыршылар оның үйіне қызықты жаңалықтар мен соңғы трюктарды бөлісу үшін, сондай-ақ атақты қол шеберлігімен танысу үшін келіп тұратын. Осы келушілердің ішіндегі ең танымалдары – Чунг Линг Су (Уильям Робинсон) және Дай Вернон. Даунс сиқыршы Гарри Гудинимен дос болған, бірақ екеуі де жеке өмірде қатыгез бәсекелестікке түсті. Гудини Даунстың «жалған сиқыр дүкенін» иеленгенін және «алдау» үшін федералдық үкіметпен мәселесі болғанын мәлімдеді. 1896 жылы Даунс спиритизмге қарсы науқан жүргізді, бұл Гудинидің алаяқ спиритистерге қарсы күресінен бұрын болды. Оның хаттарында Даунс Гудиниден бірнеше жыл бұрын қолшаптан қашу трюкін орындағанын айтқан. Ол сондай-ақ Гудинидің өзін-өзі жарнамалауын сынады. Танымал Гарри Гудинидің қайтысынан кейін Даунс Гарридің әйелі Бесс Гудинимен құпия қарым-қатынаста болды. Бұл факт осы беттің редакторларының бірі, оның ұрпағы шындық екенін растағанға дейін жасырын қалды. Даунс зейнетке шыққанға дейін және кейін де сиқыр туралы бірнеше кітап жазды. Оның алғашқы кітабы «Қазіргі заманғы монеталарды қолдану» 1900 жылы жарық көрді және бүгінгі күнге дейін қайта басылып келеді. Оның басқа кітаптарына «Монеталармен трюктар» (1902) және «Сиқыр өнері» (1909) кіреді. Даунс екі рет үйленген. Бірінші некесінен Нелли Стоуннан ұлы болды, ол 1895 жылы босанғанда қайтыс болды. Кейіннен 1905 жылдың 3 маусымында Харриетт Роккиге үйленді. 1928 жылы зейнетке шықты. 1935 жылы оған құрмет көрсету үшін арнайы кеш өткізілді.

Өлім

Даунс 1938 жылдың 11 қыркүйегінде Айова штатының Маршалтаун қаласында қайтыс болды. Ол инсультқа шалдығып, денесінің сол жағын қозғалта алмады. Ол Маршалтаундағы Риверсайд бейіште жерленген. Оның қабіртасында "Коин патшасы" деп жазылған.

Мұра

Маршалл округінің тарихи қоғамы мұражайында Даунсқа арналған көрме ұсынады.