Кіріспе

Сиядағы қасиетті Антоний монастыры (Антониево Сийский монастырь) – 1520 жылы Холмогорының оңтүстігінде, ормандардың тереңінде Сияның қасиетті Антонийі құрған орыс православие монастыры. Қазіргі уақытта монастырь Ресейдің Архангельск облысының Холмогорский ауданында, Сия қорығының табиғи қорғалатын аймағында орналасқан. Монастырь атын Солтүстік Двинаның саласы – Сия өзенінен алған. Бұл өзен арқылы монахтар Соловецкий монастырына және басқа рухани орталықтарға сапар шегуге мүмкіндік алған. Бұл жер Архангел (Мәскеудің басты теңіз порты) мен Ресей астанасы Мәскеуді байланыстыратын сауда жолындағы бекет те болған. 1556 жылы әулие қайтыс болғаннан кейін, монастырь Батыс Еуропамен тұз саудасы арқылы дамып, Ресейдің солтүстігіндегі христиан дінінің маңызды орталықтарының біріне айналды. Иван Грозный мен оның ұлы Федор монастырьға маңызды жеңілдіктер мен көп жер берді. 1579 жылы монастырь Каргополға қарай созылған 50 версттік жерлерге ие болды. 1599 жылы Борис Годунов саяси қарсыласы Федор Романовты осы шалғайдағы монастырға жер аударды. Оның көптеген туыстары басқа монастырларда аштықтан қайтыс болғанда, Федор монахқа айналып, Филарет есімін алды және ақырында монастырьдың игумені (аббат) дәрежесіне көтерілді. Кейін ол Мәскеу патриархы болды, ал оның ұлы Михаил Романовтар әулетін құрды. XVII ғасырда монастырь гүлденуін жалғастырды. Үлкен католикон 1587–1608 жылдары салынды. 1644 жылға дейін шатыр тәрізді шіркеу мен трапездік бөлме аяқталды, ал 1652 жылы қоңырау мұнарасы салынды. Монастырь кітапханасы Ресейдегі ең бай кітапханалардың бірі болды, онда 1339 жылғы Сия Евангелиясы және 16 ғасырлық 500 батыс діни гравюраларының альбомы, Шығыс православие канондарына бейімделген кітаптар сақталған. Оның қазынасы ортағасырлық әшекей бұйымдарымен танымал болды. 1764 жылы монастырь 3300-ден астам еркек шаруаға ие болды. 1923 жылы монастырь жабылды. Кітапхана мен қазыналық қорлар Мәскеуге және Архангельске әкетілді. Ортағасырлық ғимараттар санаторий және колхоз ретінде пайдаланылды. 1992 жылы монахтар қайтадан монастырь аумағына оралып, дереу шұғыл жөндеу жұмыстарын бастады.