Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим-католик дін қызметкерлері киетін плащ түрі.
Type of cape worn by some Roman Catholic clergy
Моццетта (motˈtsetta, көпше mozzette; almuce сөзінен туындаған) – шынтаққа дейін жететін қысқа киім, иықтарды жабатын және алдыңғы бөлігінде түймеленетін шапан. Оны католик шіркеуінің дін қызметкерлерінің кейбіреулері, соның ішінде папа, кардиналдар, епископтар, абаттар, канондар және діни басшылар хор киімінің бір бөлігі ретінде киеді. Бұрын епископтар мен кардиналдардың моццеттасының артында шағын капот болған, бірақ Папа Павел VI оны қолдануды тоқтатты. Дегенмен, капот кейбір канондар мен абаттардың моццеттасында, сондай-ақ папалардың моццеттасында сақталды, көбінесе атлас, жібек немесе күміс сұрғыл (ермин) материалмен әшекейленген.
The mozzetta (motˈtsetta, plural mozzette; derived from almuce) is a short elbow length sartorial vestment, a cape that covers the shoulders and is buttoned over the frontal breast area. It is worn over the rochet or cotta as part of choir dress by some of the clergy of the Catholic Church, among them the pope, cardinals, bishops, abbots, canons and religious superiors. There used to be a small hood on the back of the mozzetta of bishops and cardinals, but this was discontinued by Pope Paul VI. The hood, however, was retained in the mozzette of certain canons and abbots, and in that of the popes, often trimmed in satin, silk or ermine material.
Түсі
Мозеттаның түсі тек сотуның үстінде және кейде басқа да хорлық киімдермен бірге тағылады, ол киген адамның шенін көрсетеді. Кардиналдар қызыл моцетта киеді, ал епископтар мен оларға тең құқықтары бар адамдар (мысалы, апостолдық әкімшілер, апостолдық викарийлер, экзархтар, апостолдық префекттер, аумақтық прелаттар және аумақтық аббаттар, егер олар епископ болмаса) – амаррант моцетта киеді. Аббаттар, базилика ректорлары және кейбір канондар – қызыл түтікшелі және түймелі қара моцетта киеді. Парыш ректоры болып табылатын дін қызметкерлері қара моцетта кие алады. Кейбір діни ордендер моцеттаны өздерінің діни киімдерінің бір бөлігі ретінде киеді: Австрия конгрегациясының тұрақты канондары – қызғылт моцетта, ал Сент-Мориц конгрегациясындағы әріптестері – қызыл моцетта киеді. Қасиетті Крест конгрегациясы, Кемелсіз Тұжырым және Латеран канондары – қара моцетта киеді.
The color of the mozzetta, which is only worn over a cassock and sometimes other choral vestments, represents the hierarchical rank of the person wearing it. Cardinals wear a scarlet mozzetta, while bishops and those with equivalent jurisdiction (e. g., apostolic administrators, vicars apostolic, exarchs, prefects apostolic, territorial prelates, and territorial abbots, if not bishops) wear an amaranth mozzetta. Abbots, rectors of basilicas and some canons wear a black mozzetta with red piping and buttons. The black mozzetta may be worn by priests who are rectors of parishes. Some religious orders have a mozzetta as part of their religious habit: the Canons Regular of the Austrian Congregation wear a violet mozzetta; their confreres in the Congregation of St. Maurice wear a red mozzetta; the Congregation of Holy Cross, the Canons Regular of the Immaculate Conception and the Lateran Canons wear a black mozzetta.
Папалық моззетта
Папа моццеттаның бес түрін киеді: жазғы моццетта, ол қызыл атластан тігілген; қысқы моццетта, ол ақ ермеңке жүнмен жиектелген қызыл барқыттан тігілген; қайтыс болғандар үшін өткізілетін миссаларда киілетін қызыл серж моццеттасы; Ұлы ораза мен Адвент маусымдарында киілетін қызыл матадан тігілген моццетта; және ақ жүнмен жиектелген ақ дамаск жібектен тігілген Пасха моццеттасы. Пасха моццеттасы тек Пасха мерекесінде ғана киіледі. Иоанн Павел II-нің (1978–2005) паптығы кезінде қысқы және Пасха моццетталарын кию тоқтатылды, бірақ Бенедикт XVI (2005–2013) оларды қысқа мерзімге қайта қолдануға бастады, содан кейін Франциск оларды қайтадан тоқтатты. Бенедикт Римнің қыс мезгілінің басталуын белгілейтін Испан сатысының жанындағы Мадонна бейнесіне жасаған паптық сапар кезінде қысқы моццеттаны киді, және бұл киімге лайықты барлық жағдайларда қыс мезгілінде оны киді.
The pope wears five versions of the mozzetta: the summer mozzetta, which is of red satin; the winter mozzetta, which is of red velvet trimmed with white ermine fur; the red serge mozzetta, which is worn during Masses for the deceased; the red cloth mozzetta, which is worn during the Lenten and Advent season; and the Paschal mozzetta, which is of white damask silk trimmed with white fur. The Paschal mozzetta is worn only during Eastertide. The winter mozzetta and the Paschal mozzetta fell into disuse during the pontificate of John Paul II (1978–2005), but their use was briefly restored by Benedict XVI (2005–2013) before being discontinued again by Francis. Benedict wore the winter mozzetta during the papal station at the image of the Madonna near the Spanish Steps that traditionally marks the beginning of Rome's winter season, and he wore it on all the occasions in the winter season where this garment was appropriate.
Символизм
Мозетта – биліктің белгісі. Монсиньор дәрежесіндегі дін қызметкерлері, сондай-ақ пасторлар, моцетта емес, қара түсті соқа мен оған сәйкес паломнина кие алады, екеуі де қызғылт түсті түймелермен және тек өздерінің шіркеулерінде ғана, епископтық дәрежеге қатысты "көк түс үлкендігіне қол жеткізген" ретінде безендіріледі. Епископтар өз епархияларында қызғылт түсті суланған жібек немесе қарапайым матадан жасалған, қызғылт түсті түймелермен және жиектерімен немесе, азырақ ресмилігімен, қара түсті амарант түймелермен және жиектерімен моцеттаны киеді. Кардиналдар шіркеу князьдары ретінде кез келген жерде қызыл түсті моцеттаны кие алады. Рим Папасы әлемнің кез келген жерінде өзінің моцеттасын киеді, әдетте оның үстінде оның әмбебап билігінің белгісі ретінде тығыз тігілген қызыл шолақ киеді. 2013 жылы Папа Франциск сайланған күні кешке ол моцеттаны кимеді, Санкт-Петер балконға ақ паптық сутан және үстіне паломнина киіп шықты. Ол кең қызыл паптық шолақты тек urbi et orbi батасын берген кезде киді.
The mozzetta is a sign of authority. Priests ranked as monsignors who are also pastors may wear black cassocks with matching pellegrinae, not mozzettas, both trimmed with violet buttons and piping only in their own parishes, as having attained "a touch of the purple" pertaining to the episcopal rank. Bishops wear their mozzettas of violet watered silk or a plainer fabric, with violet buttons and piping or, with less formality, black with amaranth buttons and piping, in their own dioceses. Cardinals may wear scarlet mozzettas of watered silk anywhere in their roles as Princes of the Church. The pope also wears his mozzetta anywhere in the world, usually with a heavily embroidered red stole over it, as a sign of his universal sovereignty. On the evening of his election in 2013, Pope Francis did not wear the mozzetta, appearing on the balcony of St Peter's in a white papal soutane, surmounted by the pellegrina. He donned the broad scarlet papal stole only when bestowing the blessing urbi et orbi.
Пеллегрина
Мозеттамен шатастырмау керек, пелегрина – мозетта сияқты шынтаққа дейін жететін, бірақ алды ашық иық жамылғысы. Ол сотамен бірге тағылады, сотаға тігілген немесе ажыратылатын болып келеді. Пелегрина мозеттадан айырмасы – оны котта, суперлиз немесе рошетпен бірге тағу қажет емес.
Not to be confused with the mozzetta, the pellegrina is a shoulder cape of elbow length like the mozzetta but open in front, worn with the cassock, either fixed to it or detachable. It differs from the mozzetta also in not being associated with a cotta, surplice, or rochet.