Кіріспе

Солка (Солка; Солка; Шолқа) – Румынияның солтүстік-шығысындағы Сучава округінің қаласы. Ол Буковина тарихи аймағында орналасқан. Солка округтегі ең кішкентай қала және Румыниядағы үшінші ең кішкентай қала, 2021 жылғы халық санауы бойынша 2 405 тұрғыны бар. Оның аты қаладан өтетін өзеннің атынан шыққан, ал ол өзеннің аты славян тіліндегі "sol" ("тұз") сөзінен келген – бұл аймақтағы тұзды бұлақтарға сілтеме жасайды. Солка таза ауасымен, бұрынғы емдеу курорты болғандығымен және осында шығарылған сырасымен танымал.

География

Солка Сучава округінің орталық-шығыс бөлігінде, [Буковин таулары|Обчина Маре тауларының] шығыс бөлігінің етегінде, Солка-Качика ойысында орналасқан. Қала Сучава үстірті мен Шығыс Карпаттардың шекарасында, орташа биіктікте жатыр. Солка өзені қаланың ішінде ағып өтеді. Солка табиғи ландшафтының әсемдігімен және ауасының тазалығымен танымал. Солка келесі коммуналармен көршілес: Маргинея (солтүстік-батыста), Арборе (солтүстікте және солтүстік-шығыста), Пойени-Солка (оңтүстікте және оңтүстік-шығыста), Качика (оңтүстікте) және Мәнăстиря Хуморулуй (батыста). Қала Радэуци қаласынан, Гура Хуморулуй қаласынан, Сучава қаласынан (округ орталығы) және Бухарест қаласынан белгілі бір қашықтықта орналасқан. Қала монументалды румын православие шіркеуімен, бұрынғы Петр мен Павел монастырымен (1613–1623), сондай-ақ Солка монастыры деп белгілі, оны Молдавия воеводы (князі) Штефан Томша II салған және 1785 жылы Габсбургтар жапқан, және елдегі ең көне пиво зауыттарының бірімен (1810) атақты. Солтүстіктегі орманды аймақта тұзды көздер табылады. Солка Качика тұз кенішіне және Арборе шіркеуіне де жақын орналасқан. Солкада 17 ғасырға дейін салынған румын халқының дәстүрлі үйі бар. Бұл үй 1971 жылы мұражайға айналдырылды. Басқа да қызықты орындар: «Ханул Солка» деп аталатын мотель, жазғы бағы мен орталық саябағы бар денсаулық сақтау орны, Томша Вода атындағы гимназия, Рим-католик шіркеуі (1868 жылдан бері) және «Пиетреле Муйерилор» (қаланың жанындағы табиғат ескерткіші). Қала мәртебесіне ие болғанына қарамастан, Солканың көп бөлігі ауылдық сипатта сақталған. Коммунистік режим кезінде қаланың басынан өтетін екі негізгі көше – Томша Вода көшесі мен Республика көшесінің бойында шамамен 10 тұрғын үй салынды. Солка румын ұлттық теміржол желісіне қосылмаған. Қала Пойени-Солка ауылын басқарды. 2004 жылдың тамызында өткен жергілікті референдум нәтижесінде Пойени-Солка 2007 жылдың наурызында Солка қаласынан бөлініп, коммуна мәртебесін алды.

Тарих

Солча елді мекені алғаш рет 1418 жылғы 15 қаңтарда Молдавия князі Александру чел Бун шығарған құжатта еске алынған. 1502 жылғы 7 наурызда бояр Лука Арборе осы ауылды Кырстея Хораэц пен Шандру Германның немерелерінен сатып алды. Кейіннен митрополит Георге Мовиля бұл ауылды Сучевица монастырына сыйлады. 17 ғасырдың басында ауылды Молдавия князі Штефан Томша II (1611–1615, 1621–1623) сатып алып, мұнда монастырь салды (Әулие Петр мен Павел монастыры немесе Солка монастыры деп белгілі). Келесі ғасырларда Солка айналасындағы аймақ үшін сауда орталығына айналды. 1775 жылы Буковинаның қалған бөлігімен бірге Солка Габсбург монархиясының құрамына кірді, соңынан Австрия-Мажарстанның бір бөлігі болды. Осы кезеңде көптеген немістер (кейін Буковина немістері деп аталды), поляктар мен еврей отбасылары осында қоныстанды. Сосын Солка танымал жазғы демалыс орнына айналды, оның таза ауасы келесі ғасырда елді мекеннің дамуына көмектесті. 1810 жылы Солькада Румыниядағы ең көне сыра зауыттарының бірі ашылды. Бұл сыра маркасы елді мекеннің басты символына айналды. Докторлар Эдуард Бейлих (1845) және Герман Порас (1876) бастамасымен өкпе ауруларына арналған санаторий ашылды, оған қосымша жазғы бақша салынды, соның арқасында туризм саласы дамыды және елді мекен Австро-Венгрия империясының танымал шипажайына айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Солка Австрия-Мажарстан мен Ресей империясы армиялары арасындағы Шығыс майданындағы шайқастар орын алған жер болды. 1918 жылдан кейін Солка (Буковинаның қалған бөлігімен бірге) Румыния Корольдігінің құрамына кірді. Бұл қала, әсіресе өкпе ауруларымен ауыратындар үшін, ізделіс орны болып қала берді. Солка 1926 жылы ресми түрде қала деп жарияланды. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін Солка регрессия кезеңіне түсті. Санаторий созылмалы аурулар ауруханасына айналды, ал 2011 жылы қарттарға арналған үйге айналды. Сыра зауыты мен жазғы бақша жабылды, орта мектептің беделі төмендеді. Бүгінде Солка енді демалыс орны емес, оның тұрғындарының негізгі кәсібі – ауыл шаруашылығы.

Демография

2021 жылғы халық санағы деректеріне сәйкес, Сольцада 2405 адам тұрады. 2011 жылғы халық санағы бойынша 2188 адам болған, бұл 2002 жылғы санақта тіркелген көрсеткіштен кем, сол кезде қалада 4456 адам тұрған. 2002 жылдан 2011 жылға дейінгі халықтың күрт азаюының негізгі себебі – Сольца қаласының басқаруындағы Пойени-Солька ауылы 2007 жылдың наурыз айында қаладан бөлініп, коммуна болып құрылғандығы. Сольца – Сучава округінің ең кішкентай қаласы және Румыниядағы үшінші кішкентай қала. Сольцадан тек Баиле-Тушнад және Нучет қалалары кішкентай.

Жергілікті тұрғындар

Илие Е. Торуций (1888–1953), әдебиет тарихшысы, академик.