Кіріспе

Delegata potestas non potest delegari – конституциялық және әкімшілік құқықтағы принцип, ол латын тілінде «делегияланған өкілеттіктерді одан әрі делегациялауға болмайды» дегенді білдіреді. Сондай-ақ, «delegatus non potest delegare» («өкілеттік алған адам өзі сол өкілеттікті одан әрі беруге құқылы емес») деп айтуға болады. Бұл принцип АҚШ, Ұлыбритания және Үндістан сияқты бірнеше заң жүйесінде, сондай-ақ католик канондық құқығында қолданылады.

Канада

Бұл принцип 1943 жылы Канадада Джон Уиллистің «Canadian Bar Review» журналындағы мақаласында тұжырымдалды. Ол «статуттық және дискрециялық өкілеттіктерді қайта тапсыруды реттейтін заңның бастапқы тұжырымы» ретінде мойындалса да, бастапқыда жоспарланғандай қатаң мәртебеге ие бола алмады. Бұл принцип заң шығару және сот өкілеттіктерін қайта тапсыруды шектеуде белгілі бір жетістікке жетті, бірақ қазіргі үкіметтік реттеу тәжірибесінің қажеттіліктері әкімшілік өкілеттіктерді қайта тапсыруда оның қолданылуын қиындатты.

Үндістан

Үндістанда бұл принцип 1872 жылғы Үндістан шарттасу актісінің 190-бабында қолданылады, ол агенттік мәселесін реттейді. Ол алғаш рет «А.К. Рой мен Пенджаб штаты» (1986) 4 SCC 326 ісінде қолданылды, онда берілген өкілеттіктің тағы бір тұлғаға жүктелуі негізгі актіге қайшы екені анықталды.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында бұл принциптің ең алғашқы айрылысы 1794 жылы Пенсильвания Жоғарғы Соты алдындағы дауға қатысушының адвокаты «М’Интайрға қарсы Каннингэм» ісінде (1 Йейтс 363 (Па. 1794)) келтірген кезде болды. Іс бойынша есептемеде былай делінген: «Мистер Уилсон Ноартқа өзінің ісін жүргізуге ешқандай өкілеттік бермеген, бірақ егер берген болса да, «delegata potestas non potest delegari» қағидасы бар». Бұл қағида алғаш рет АҚШ Жоғарғы Соты «АҚШ-қа қарсы Сав. Банк», 104 U.S. 728 (1881) ісінде айтылды, онда іс қорытындысында дауласушылардың бірі: «Заңмен комиссарға жүктелген міндет коллекторға жүктелмейді. Delegata potestas non potest delegari» деді.

Австралия

Австралияда бұл қағида негізінен заңмен және ортақ құқықпен толықтырылды. Карлтона қағидаларын Австралияға қолданатын көптеген сот шешімдері бар. Дегенмен, егер заңда жеке іс-қимыл талап етілсе, мұндай өкілеттік беру мүмкін емес деп соттар шешім қабылдады. "Дуни" ісінде Австралияның Жоғарғы соты (Callinan J) былай деп мәлімдеді: "Мемлекеттік қызметтегі бөлімнің тұрақты басшысы өзінің атынан орындалатын және жауапты министрге есеп беретін барлық міндеттерді жеке орындауы күтілмейді". Бұл сот практикасы заңнамамен бекітілді. Федералды үкіметтің 1901 жылғы "Заңдарды түсіндіру туралы" заңының 34AA және 34AAB баптары заң бойынша өкілеттік беруге қатысты нақты құқықтарды белгілейді, бұл қағидаға қайшы келеді. Федералды заңнама кейбір штат заңнамаларында да көрініс тапқан. Алайда, 34АБ баптың 1(б) тармағы өкілдің одан әрі өкілеттік беруіне тыйым салады; демек, Министр Хатшыға өкілеттік берген жағдайда, Хатшының Көмекші Хатшыға өкілеттік беруге құқығы жоқ. Осылайша, заңда осы қағиданың іздері сақталды.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда бұл тұжырым 1949 жылғы Парламент Актісінің заңдылығын сауалдау үшін пайдаланылды, себебі Акті Қауымдар Палатасының құзыретін кеңейтті, бірақ ол тек соның өзімен (1911 жылғы Парламент Актісінің талаптарына сәйкес) Лордтар Палатасының келісімінсіз қабылданды.