Кіріспе

Британдық афро-карибтік бейнелеу суретшісі (1962 жылы туған)

Дейм Соня Доун Бойс (1962 жылы туған) – британдық афро-карибтік суретші және педагог, Лондонда тұрады және жұмыс істейді. Ол Лондон өнер университетінде қара өнер және дизайн профессоры. Бойс өнерді әлеуметтік практика ретінде және осы зерттеу саласынан туындайтын сындық және контексттік талқылауларды зерттеуге қызығушылық танытады. Бойс 1990 жылдан бері басқа суретшілермен тығыз жұмыс істеп келеді, көбінесе импровизация мен оның серіктестерінің жоспарланбаған өнерлік іс-қимылдарын қамтитын бірлескен жұмыстарға баса назар аударады. Бойс сурет салу, гравюра, фотосурет, бейне және дыбыс сияқты әртүрлі медиа түрлерін қолданады. Оның өнері «дыбыс пен естелік арасындағы қарым-қатынас, кеңістіктің динамикасы және көрерменді қатыстыру» мәселелерін зерттейді. 2016 жылдың наурызында Бойс Лондондағы Корольдік өнер академиясының мүшесі болып сайланды, бұл қара терілі әйел ретінде алғашқы мүшелік болды. Корольдік академия 1768 жылы құрылған. 2020 жылдың ақпанында Бойс Ұлыбританияны 2022 жылғы Венеция биенналесінде көрсету үшін Британдық кеңес таңдады, бұл қара терілі әйел ретінде алғашқы рет болды. 2022 жылдың сәуірінде Бойс «Feeling Her Way» туындысымен Венеция биенналесінің бас жүлдесі – Алтын Арыстан сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір және білім

1962 жылы Лондонның Ислингтон ауданында дүниеге келген Бойс 1973 жылдан 1979 жылға дейін Шығыс Лондондағы Каннинг Таун қаласындағы Истлиа жалпы білім беретін мектебінде оқыды. 1979-1980 жылдары ол Ист-Хэм өнер және технология колледжіндегі өнер және дизайн негіздері курсын аяқтады, ал 1980-1983 жылдары Батыс Мидлендс аймағындағы Стоурбридж колледжінде Көркем өнер бакалавры дәрежесін алды. Ол 1980-ші жылдардағы қара британдық мәдени жаңарудың маңызды бөлігі болды. Оның туындылары феминизмге де сілтеме жасайды. Рой Эксли (2001) былай деп жазды: «Оның жұмысының нәтижесі – мәдени ағымдағы қара немесе афро-кариб өнерінің орнын қайта қарастыру және жаңаша келісу». Бойс тұңғыш рет 1983 жылы Лондонның Африка орталығында өткен «Бес қара әйел» атты көрмеге қатысты. Оның ерте туындылары – достары, отбасы және балалық шақ естеліктерін бейнелейтін үлкен құрғақ пастель және пастель суреттер. Ол өзінің шығуына орай, көбінесе Кариб теңізімен байланысты қағаз өрнектері мен жарқын түстерді суреттеріне енгізді. Осы туындылары арқылы суретші Ұлыбританиядағы қара әйел ретіндегі өзінің орнын және сол тәжірибеге қатысты тарихи оқиғаларды зерттеді. Ол сондай-ақ 1983 жылы өткен «Black Women Time Now» көрмесіне қатысты. 1989 жылы Бойс «Басқаша әңгіме» атты көрмені жасаған төрт әйел суретшінің құрамында болды. Бұл британдық африкалық, карибтік және азиялық модернизмінің тұңғыш рет көрсетілген көрмесі еді. Осы шаралардың бірі аясында суретшілер Уотерхаус суретшінің «Гилас және нимфалар» картинасын галерея қабырғасынан уақытша алып тастауға келісті, бұл цензура, кураторлық шешімдер, интерпретация және бағалау мәселелері жөнінде галерея көрермендері мен БАҚ арасында кең пікірталас тудырды. Бойс көптеген оқу курстарын өткізді және шығармашылық процесінің бір бөлігі ретінде семинарларды пайдаланады, ал оның туындыларын көптеген ұлттық коллекцияларда тамашалауға болады. Бойс туындылары Tate Modern, Виктория және Альберт мұражайы, Үкіметтік өнер коллекциясы, Британдық кеңес және Саутбанк орталығындағы Өнер кеңесінің коллекцияларында сақталады. 2018 жылы ол BBC Four телеарнасының «Қара суретші туралы кім естіді? Британияның жасырын өнер тарихы» атты деректі фильмінің басты кейіпкері болды, онда Бренда Эмманус Бойстің Ұлыбритания бойынша саяхатын және қара суретшілер мен модернизм тарихын көрсетті. Бойс Манчестер өнер галереясында британдық өнер тарихын қалыптастыруға үлес қосқан африкалық және азиялық суретшілерге арналған көрмені дайындауға команда жетекшісі болды. Оның «Feeling Her Way» атты туындысы 2022 жылғы көрмеде «Алтын арыстан» сыйлығымен марапатталды.

Құрметтер

Бойс 2007 жылы туған күніне арналған Ұлыбритания империясы орденінің мүшесі (MBE), 2019 жылы Жаңа жылдық наградалар бойынша Ұлыбритания империясы орденінің офицері (OBE) және 2024 жылы Жаңа жылдық наградалар бойынша Ұлыбритания империясы орденінің ханым-командоры (DBE) болып тағайындалды – барлығы өнерге қызметтері үшін. 2016 жылдың 9 наурызында Бойс Корольдік академияның мүшесі болып сайланды. Ол бұрын 2021 жылдан 2023 жылға дейін Саймон Ли галереясымен жұмыс істеген.

Жеке өмір

Бойстың серіктесі – куратор Дэвид А. Бейли, олардың екі қызы бар. 2023 жылдың ақпан айында Бойс BBC Radio 4 арнасының "Desert Island Discs" бағдарламасына қатысты.

Орташа

Бойс өзінің алғашқы көркемдік жылдарында достарын, отбасын және өзін суреттеу үшін крейда мен пастельді пайдаланған. Кейіннен ол өз жұмыстарында саяси ойларды жеткізу үшін фотосурет, графикалық дизайн, кино және карикатураны қолданды. Коллажды енгізу оған күрделі туындыларды жасауға мүмкіндік берді. Бойс өзінің туындыларында карикатураны пайдаланғанын еске алу қажет. Карикатура тарихи түрде адамдардың ерекшеліктерін күшейте көрсету үшін жасалған. Олар көбінесе қабілетсіздік пен жағымсыз пікірлерге алып келуі мүмкін. Карикатураларды қолдану арқылы Бойс оларды өз бейнесінде қайта жаңартуға мүмкіндік алады.