Кіріспе

Неміс католик дінбасысы (1773–1845)

Барон Клеменс Август Дросте цу Вишеринг (нем. Clemens August Freiherr von Droste zu Vischering; 21 қаңтар 1773 – 19 қазан 1845) – Кёльн архиепископы. Оның Пруссия үкіметімен болған қақтығыстары 19 ғасырдағы Германиядағы католик шіркеуі мен пруссиялық протестанттық мемлекеттік билік арасындағы қарым-қатынастың ерекшелігін көрсетеді.

Ерте өмір

Клеменс Август Ворхельмде (қазіргі Ален, Солтүстік Рейн-Вестфалия) Вестфалиялық Дросте-зу-Висшеринг ақсүйек отбасында дүниеге келді. Оның шөбересінің қызы – Мария Дросте-зу-Висшеринг. Мюнстер университетінде оқығаннан бөлек, оның жеке репетиторы шіркеу тарихшысы Иоганн Теодор Катеркамп болды (1834 жылы қайтыс болды). Ол ерте жасында Мюнстер епархиясының викарий генералы, барон Франц Фридрих Вильгельм фон Фюрстенберг және ханшайым Амелия фон Галлицзиннің төңірегіне жиналған білімді адамдар тобымен танысты. Оқуын аяқтаған соң, 1796 жылдың маусым айында Катеркамптың жетекшілігімен Германия, Швейцария және Италия елдеріне кең ауқымды саяхат жасады және 1797 жылдың тамыз айында Мюнстерге қайтып оралды.

Ерте мансап

1798 жылдың 14 мамырында ол өзінің ағасы Каспар Максимилиан Дросте зу Вишеринг, Мюнстердің көмекші епискобы, дін қызметкері болып тағайындалды. Канон ретінде ол пасторлық қызметпен айналысты. Әкімші ретінде ол 1808 жылы Мейірімді сестердің тәуелсіз қауымын құрды, олар негізінен емдеу ісіне қатысты. 1813 жылы Мюнстер Наполеон империясының құрамына кіргенде, император папаға хабарсыз Фердинанд Август фон Шпигельді Мюнстер епископы етіп тағайындады, бірақ Наполеон құлағаннан кейін папа 1815 жылдың наурыз айында Дросте зу Вишерингті бұрынғы лауазымына қайтарды. Сонымен қатар, католик дін қызметкерлері мен мирян үкіметке деген сенімін жоғалта бастады және азаматтық және шіркеу істерінде протестанттарға ашық түрде жақтастық танытуға наразылық білдірді. 1835 жылдың 1 желтоқсанында Кельн соборының тарапынан, негізінен тәж мұрагері (кейін король Фридрих Вильгельм IV) өтініші бойынша, Дросте зу Вишеринг Кельн архиепископы болып сайланды. Ол 1836 жылдың 1 ақпанында папаның растауын алды және 29 мамырда ағасы, Мюнстер епискобы Максимилиан, салтанатты түрде таққа отырғызды. Көп ұзамай ол Георг Гермес (1831 жылы қайтыс болған) ізбасарларымен қақтығысқа түсті, оның ілімдері 1835 жылдың 26 қыркүйегінде Папа Григорий XVI айыптаған болатын. Бонн университетінің көптеген профессорлары папалық бұйрыққа мойынсұнудан бас тартқан кезде, Дросте зу Вишеринг олардың теологиялық журналына имприматур беруден бас тартты, теология студенттеріне олардың лекцияларына қатысуға тыйым салды және діни қызметкерлерге тағайындалуға үміткерлер мен жаңа приходтарға ауысуды қалаған барлық пасторлар ант беруге міндетті болған гермесизмге қарсы тезистердің тізімін жасады. Үкімет архиепископтың папалық бұйрықты патшалық мақұлдауысыз қолданғанына ашуланды, бірақ оған аралас некелерге қатысты талаптарына келіссе, бұл істе оған еркін мүмкіндік беретінін түсіндірді. Дросте зу Вишеринг архиепископ болғанға дейін үкімет агенті одан егер ол епархияға тағайындалса, 1834 жылдың 19 маусымында архиепископ фон Шпигель мен министр Бунсеннің арасында "папалық брифке сәйкес" жасалған аралас некелерге қатысты келісімді күшінде сақтай ма деп сұрады. Дросте зу Вишеринг бұл келісімнің неден тұратындығын білмеді. Липген оның мазмұны туралы өздігінен хабардар болмағанын айтады. "Папаның брифіне сәйкес" деген сөздерге сүйене отырып, ол "иә" деп жауап берді. Архиепископ болғаннан кейін ол бұл келісімнің папалық брифпен мүлдем сәйкес келмейтінін, кейбір маңызды тармақтарда оған тікелей қарсы екенін анықтады. Папалық брифте католик діни қызметкерлеріне балалардың католик тәрбиесіне кепілдік берілмесе, аралас некелерді өткізуге тыйым салынды, ал фон Шпигель мен Бунсен арасындағы келісімде мұндай кепілдік талап етілмеді. Осы жағдайларға байланысты Дросте зу Вишеринг папаның тапсырмасын орындай отырып, үкіметке немқұрайлы қарауды өзінің міндеті деп санады. Министр Бунсеннің кеңесімен Фридрих Вильгельм III архиепископты тұтқындауға бұйрық берді. Бұйрық 1837 жылдың 20 қарашасының кешінде орындалды және Дросте зу Вишеринг қылмыскер ретінде Миден бекінісіне жеткізілді. Оның тұтқындалуы католик шіркеуінің бостандығының маңызды символы болды. Мұның салдарынан Мюнстер мен Падерборн епископтары Клеменс Августтың үлгісіне еліктеп, келісімге берген келісімін қайтарып алды. Гнезен (Гнезно) мен Позен (Познань) архиепискобы Мартин фон Дюнин Дросте зу Вишерингті Минденге жіберген қылмыс үшін Колберг (Колобржег) түрмесіне қамалды. 1837 жылдың 10 желтоқсанында Папа Григорий XVI Кельн архиепискобының жолын мақтады және үкіметтің әрекетіне қарсы наразылық білдірді. Рим-католиктер үкімет өзінің жолын қорғауға тырысқан Дарлеггенгті немесе экспозицияны архиепископты сатқындықта айыптап, жамандады деп айыптайды. Олардың пікірінше, Иосиф Гёрр өзінің үлкен апологетикалық еңбегінде Афанасий оны жоққа шығарды, ал Римнің іс-әрекеттің шынайы жағдайы туралы мәлімдемесі Римде папаның бұйрығымен жарияланды. 1839 жылдың 22 сәуірінде архиепископ босатылды. Ол Кельн архиепискобы атағын сақтауға рұқсат алды, бірақ мемлекеттік билікті халық алдында ұстап тұру үшін, шпаргерлік істерді басқаратын Шпейер епискобы Иоганн фон Гейссель тұлғасында коадъютор таңдауға көндірілді. Жоғарыда аталған Дарлеггенгтің жалған жала жабушылықтарын сол кезде таққа отырған Фридрих Вильгельм IV ашық түрде қайтарып алды. 1844 жылы архиепископ Римге барып, папа мен Курияның ықыласына бөленді. Рим папасы ұсынған кардиналдық лауазымнан алғыс білдіріп бас тартты да, қазан айында Мюнстерге оралды. Ол 1845 жылы қайтыс болды.

Шығармалары

Дросте зу Вишеринг бірнеше аскетикалық және шіркеу-саяси еңбектер жазды. Ең маңыздысы – 1843 жылы Мюнстерде жарық көрген «Шіркеу мен мемлекет арасындағы бейбітшілік туралы» деген шіркеу мен мемлекеттің құқықтарын түсіндіретін еңбегі. Тағы бір маңызды еңбегі – оның «Католиктердің діни бостандығы туралы» (1817).