Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Синус қисығына жуықтау
Approximation to a sine curve
Он екіншілік ереже – синус қисығына жуықтаудың бір жолы. Бұл ереже, сан да, қадамдар да 12-ге оңай бөлінетін өзгеріп отыратын шаманы бағалау үшін қолданылатын қарапайым тәсіл ретінде пайдаланылуы мүмкін. Көбінесе таяушақтың биіктігін немесе жыл мезгілдеріне қарай күндізгі уақыттың өзгеруін болжау үшін қолданылады.
The rule of twelfths is an approximation to a sine curve. It can be used as a rule of thumb for estimating a changing quantity where both the quantity and the steps are easily divisible by 12. Typical uses are predicting the height of the tide or the change in day length over the seasons.
Қолданбалар
Әлемнің көптеген аймақтарында толқындар күніне екі жоғары және екі төмен толқын болатын жартылай тәуліктік синустық қисыққа ұқсайды. Осыған сәйкес, әр кезең шамамен 1 сағатқа тең, ал толқын төмендеуден жоғарылауға дейін 6 сағат ішінде өзінің жалпы амплитудасының 1/12, 2/12, 3/12, 3/12, 2/12 және соңында 1/12 бөлігіне дейін сағат сайын көтеріледі. Содан кейін толқын келесі 6 сағат ішінде сол үлгіде төмендейді, қайтадан төменгі нүктеге жетеді. Күнделікті бір ғана жоғары және бір төмен толқын болатын жерлерде, ережені қолдану үшін әрбір кезеңді 2 сағатқа созуға болады. Егер толқын қисығы синустық толқынға ұқсамайтын болса, бұл ережені қолдануға болмайды. Бұл тереңдігі аз суларда қайық немесе кеме жүргізгенде, сондай-ақ толқынды жағада қайықтарды суға түсіргенде және қайтарып алғанда маңызды. Бұл ереже күннің шығуы мен батуының ай сайынғы өзгерісін, демек күндізгі уақыттың ұзақтығын бағалау үшін де пайдалы.
In many parts of the world the tides approximate to a semi diurnal sine curve, that is there are two high and two low tides per day. As an estimate then each period equates to 1 hour, with the tide rising by 1, 2, 3, 3, 2, finally 1 twelfths of its total range in each hour, from low tide to high tide in about 6 hours, then the tide is decreasing by the same pattern in the next 6 hours, back to low tide. In places where there is only one high and one low water per day, the rule can be used by assuming the steps are 2 hours. If the tidal curve does not approximate to a sine wave then the rule cannot be used. This is important when navigating a boat or a ship in shallow water, and when launching and retrieving boats on slipways on a tidal shore. The rule is also useful for estimating the monthly change in sunrise and sunset and thus day length.
Күн ұзындығы
Егер қыс ортасында күн шығысы сағат 09:00-де, батысы 15:00-де, ал жаз ортасында күн шығысы сағат 03:00-де, батысы 21:00-де болса, күн сәулесінің ұзақтығы алты ай ішінде бір тоқсаннан екінші тоқсанға дейін 0:30, 1:00, 1:30, 1:30, 1:00 және 0:30 сағатқа өзгереді. Сол сияқты, күннің ұзақтығы әр айда 0:30, 1:00, 1:30, 1:30, 1:00 және 0:30 сағатқа өзгереді. Экваторға жақын ендіктерде бұл өзгеріс аз болады, бірақ пропорциялар сақталады; ал полюске жақын ендіктерде көбірек.
If midwinter sunrise and set are at 09:00 and 15:00, and midsummer at 03:00 and 21:00, the daylight duration will shift by 0:30, 1:00, 1:30, 1:30, 1:00 and 0:30 over the six months from one solstice to the other. Likewise the day length changes by 0:30, 1:00, 1:30, 1:30, 1:00 and 0:30 each month. More equatorial latitudes change by less, but still in the same proportions; more polar by more.